Жамбыл облысы бойынша көліктік бақылау инспекциясының бас маманы Нұрсұлтан Болатбеков ФБРК анонимді ботына астаналық көліктік бақылау құрылымдарындағы ауқымды сыбайлас жемқорлық схемасы туралы өтініш берді.
Өтініш берушінің мәліметінше, автомобиль көлігі және көліктік бақылау комитеті бөлімшелерінің басшылығы әрбір ауыр жүк көлігінен ай сайын 200 мыңнан 300 мың теңгеге дейін алынатын пара жинау жүйесін ұйымдастырған. Ұлттық қауіпсіздік комитетіне, Бас прокуратураға және көлік министрлігіне де жолданған өтініште нақты лауазымды тұлғалар мен құжаттарды бұрмалау тетіктерінің егжей-тегжейлі сипаттамасы келтірілген.
Қолда бар құжатқа сәйкес, биылғы жылдың наурыз айында Болатбеков көліктік бақылау бекеттерін күшейту үшін Астанаға іссапарға жіберілген. "Күйген-Жар" бекетінде жұмыс істеу кезеңінде ол 56 әкімшілік хаттама толтырған, ал оның әріптестері осыған ұқсас кезеңде небәрі 3-6 хаттама ресімдеген.
Өтініш берушінің айтуынша, ситуациялық орталықтың басшысы Сұлтан Мұсағалиев пен автомобиль көлігіндегі бақылау басқармасының басшысы Ғани Салмаев салмақ нормаларын бұзатын тасымалдаушыларға жүйелі түрде қамқорлық жасайды. Схема республиканың барлық облыстарынан инспекторларды бақылауды күшейту үшін іссапарға жіберуді көздейді, бірақ іс жүзінде пара жинау жүйесін заңдастыру үшін жасалады.
Шиеленістің шыңы 2025 жылғы 18 наурызда "Қызыл-Жар" бекетінде жол полициясы күшімен артық жүк тиелген жеті цемент таситын көлік тоқтатылған оқиға болды. Болатбековтің сөзінше, бұл көліктер басқа машиналарды тексеруді имитациялаған инспекторлар тұрған "Күйген-Жар" бекетінен кедергісіз өткен. Ұсталғаннан кейін Салмаев өтініш берушіге бұзушылықтарға «көз жұмдыруды» талап етіп қоңырау шалған, ал бас тартқаннан кейін Таразға оралғанда жазалаймын деп қорқытқан.
Ұсталғаннан үш сағат өткен соң цемент таситын көліктердің иесі жүргізушілерді алып кеткен, бұған дейін көліктердің мемлекеттік нөмірлерін шешіп алған. Бұзушылықтың ауырлығына қарамастан, ситуациялық орталық ешқандай шара қолданбаған. Болатбеков іссапардан оралғаннан кейін Астана қаласы бойынша Көліктік бақылау инспекциясының (КБИ) қызметкерлері жалған тауар-көлік құжаттарын ресімдеуге және қашықтықты қате есептеуге — Теміртаудан нақты 200 км орнына 20 км деп көрсетуге рұқсат берген, бұл айыппұл сомасын айтарлықтай төмендеткен.
Өтініште халықаралық тасымалдауға арналған рұқсаттар — кәсіби ортада "дозвол" деп аталатын шетелдік рұқсат бланкілері (ШРБ) схемасына ерекше назар аударылған. Мемлекеттік бағасы 3932 теңге (1 АЕК) болған кезде бұл құжаттар қара нарықта $500-2500 аралығында қайта сатылады. Болатбековтің ақпараты бойынша, Салмаевпен байланысты жалған ЖК және ЖШС-тер көлік құралдары болмаса да бланкілер алып, оларды қайта сатумен айналысып, жасанды тапшылық тудырады.
Өтініш беруші басшылықтың кадр саясатының ерекшеліктерін де көрсеткен. Оның айтуынша, Мұсағалиев негізінен өзінің туған қаласы — Ақтөбеден қызметкерлер жинайды. Болатбеков бұл сыбайлас жемқорлық схемаларын жүзеге асыру үшін сенімді адамдар тобын қалыптастыруға мүмкіндік берді деп санайды.
Өтініш берушінің мәлімдемесінше, ситуациялық орталықтың басшысы бақылау бекеттеріндегі бейнежазбаларды жойып, дәлелдерді жоюы мүмкін. Өтініште фактілерді тексеру және 2025 жылғы 17-18 наурыздағы жазбаларды алып қою туралы өтініш бар.
Еске сала кетейік, бұған дейін Болатбеков Жамбыл облысы көлік инспекциясы басшылығын жылына 50 млн теңге пара жинау схемасында айыптаған. Сотқа дейінгі тергеу басталған еді. Алайда қызметтік тексеру айыптауларды растамады, бірақ өтініш берушінің өзі тарапынан тәртіп бұзушылықтарды анықтап, оны жауапкершілікке тартуды ұсынды.
Болатбековтің жаңа өтініші енді астаналық көліктік бақылау құрылымдарына қатысты және күндер мен лауазымды тұлғаларды көрсете отырып, нақты фактілерді қамтиды. Аталған фактілерді тексеру бойынша шаралар қолданыла ма, уақыт көрсетеді.