Көлік саласындағы сыбайлас жемқорлық туралы материал жарияланғаннан кейін ФБРК редакциясы бұқаралық қысым науқанына тап болды.
Пікірлерде фигуранттарды қорғайтын ондаған бір типтес хабарламалар пайда болды, ал анонимдік ботқа шағымданушы Нұрсұлтан Болатбековті әшкерелеуге бағытталған материалдар түсті. Деректерді тексеру жалғандықтың ықтимал белгілерін анықтады, ал анонимдік дереккөздің табандылығы мен оның манипуляциялық тәсілдері ұйымдасқан науқан туралы сұрақтар туғызды.
МӘНМӘТІН
Бірнеше апта бұрын ФБРК Нұрсұлтан Болатбековтің мәлімдемесі негізінде астаналық көліктік бақылау құрылымдарындағы сыбайлас жемқорлық схемалары туралы материал жариялады. Редакция бағалау пікірлерінсіз фактілерді баяндады: Болатбеков құқық қорғау органдарына нақты айыптаулармен мәлімдеме жолдады.
Маңызды мәлімет: редакция осы тақырып бойынша жарияланымдар сериясын жүргізеді. Алдыңғы материалдарда біз Болатбековтің өзіне қатысты тәртіптік жазалар туралы да, жүйелік мәселе туралы да: Қазақстандағы ішкі тексерулер көбінесе ақиқатты анықтау үшін емес, басшылықты қорғау және шағымданушыларды әшкерелеу үшін қызмет ететіні туралы объективті жаздық.
ҰЙЫМДАСҚАН РЕАКЦИЯ
Жарияланымнан кейін пікірлерде ондаған бір типтес хабарламалар пайда болды: ұқсас тұжырымдармен фигуранттарды мадақтау, тапсырыстық материал деп айыптау, журналистерді жауапкершілікке тартуды талап ету. Тән ерекшелігі, ешкім мәлімдемедегі нақты фактілерді жоққа шығармады, керісінше дереккөзді әшкерелеуге назар аударды.
Бұл боттар ма, әлде пікір қалдыруға міндеттелген нақты қызметкерлер ме, белгісіз. Дегенмен, пікірлердің синхрондылығы мен үйлесімділігі ұйымдасқан науқан әсерін қалдырады.
КҮМӘНДІ ДӘЛЕЛДЕР
Сонымен қатар, анонимдік ботқа материалдар түсті: бейнежазба және Болатбековтен деген қолжазба түсініктеме. Бейнежазба бейнеқатарсыз телефон арқылы сөйлесудің рұқсатсыз жазылуы болып шықты — әңгімелесушілердің жеке басын немесе түпнұсқалығын анықтау мүмкін емес.
Түсініктеме одан да көп сұрақ туғызды. Аноним бұл жазбада Болатбеков «істеген ісін мойындайды» деп мәлімдеді. Алайда оқығанда анық көрінеді: автор басшылықтың қысымымен әрекеттерді сипаттайды және кінәсін мойындамайды. Құжаттың түпнұсқалығына кепілдік жоқ — қолжазба жазбаны имитациялау қиын емес.
Редакция жіберілген материалдарға жауап бермегенде, аноним ақпаратты басқа БАҚ-қа берумен қорқытып, редакцияны тексерілмеген ақпарат жариялады деп айыптай бастады, алайда басқа ешбір басылым бұл материалдарды жарияламады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Пікірлердегі ұқсас тұжырымдармен жасалған бұқаралық шабуылдар, күмәнді «дәлелдер» және анонимдік дереккөздің табандылығы — редакцияға қысым көрсетудің ұйымдасқан науқанының белгілері.
Журналистік этика кез келген ақпаратты тексеруді талап етеді. Анонимдік дереккөздер құнды, бірақ тек берілген ақпарат тәуелсіз тексеруге жарамды болғанда ғана. ФБРК редакциясы тексерілген фактілерге сүйене отырып, сыбайлас жемқорлық схемаларын жариялауды жалғастырады және қысымға бой бермейді.
Редакцияға қысым көрсету фактілері жалғаса берсе, біз құқық қорғау органдарына жүгінуге мәжбүр боламыз.