«Әділ сөз» халықаралық сөз бостандығын қорғау қоры ФБРК айналасындағы жағдайға заңгерлік талдау жүргізіп, журналистерді мемлекеттік ресми көздерден алынған ақпаратты жариялағаны үшін жауапкершілікке тарту заңға қайшы деген қорытындыға келді. Сарапшылар бұл іс барлық қазақстандық БАҚ үшін қауіпті прецедентке айналуы мүмкін деп санайды.
Еске сала кетейік, алдымен «Sunkar Eavision International LLP» ЖШС полицияға ФБРК бас редакторына қатысты арыз берген болатын, кейін ҚР ӘҚБтК-нің 456-2-бабы («Жалған ақпарат тарату») бойынша әкімшілік іс басылымның негізін қалаушысына Кирилл Павловқа қатысты қозғалды. Компания журналистерді фирманың дрондарды 7,1 млн теңгеге ұсынғаны, бірақ бірлігіне 8 млн теңгеге келісімшарт жасасқаны туралы жарияланым үшін өтірік айтты деп айыптады.
Алайда бұл ақпарат агроөнеркәсіп кешеніндегі мемлекеттік инспекция комитеті төрағасының міндетін атқарушы С. Каныбековтің 10.12.2024 ж. №18-18/1602-вн хатының сканерінен сөзбе-сөз алынған, ол мемлекеттік сатып алулардың ресми порталында № 070440005532/240218/00 келісімшарт бөлімінде орналастырылған.
«Әділ сөз» қорының заңгерлері атап көрсеткендей, «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Заңның 68-бабының 1-тармағына сәйкес, бұқаралық ақпарат құралы, оның бас редакторы және журналист ресми хабарламаларда қамтылған шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді таратқаны үшін жауапкершілік көтермейді. Мемлекеттік органдардың мемлекеттік сатып алу порталында орналастырған барлық ақпараты «Бұқаралық ақпарат құралдары туралы» Заңның 1-бабының 34-тармағына сәйкес ресми хабарламаларға жатады.
«Тиісінше, бас редактор да, БАҚ иесі де шындыққа сәйкес келмейтін мәліметтерді таратқаны үшін әкімшілік немесе өзге де жауапкершілік көтере алмайды, өйткені бұл мәліметтер мемлекеттік сатып алу порталындағы ресми хабарламада қамтылған», — деп атап өтілген қор қорытындысында.
Сарапшылар түсіндіреді: егер мемлекеттік сатып алу порталында орналастырылған ақпарат шын мәнінде шындыққа сәйкес келмесе, оны жариялағаны үшін жауапкершілікті тек мемлекеттік органдар немесе ресми ақпарат берген лауазымды тұлғалар көтеруі мүмкін, бірақ бұл ақпаратты пайдаланған БАҚ пен журналистер емес.
«Әділ сөз» қоры уәкілетті органдарға бас редактор мен БАҚ әрекеттерінде құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс жүргізуді тоқтатуды ұсынады. Сонымен қатар, заңгерлер «Sunkar Eavision International LLP» ЖШС-нің журналистің жеке деректерін алу заңдылығын тексеру қажет деп санайды.
«Бұл іс Бас Прокуратура тарапынан ерекше назар аударуды талап етеді, сөз бостандығын жалған ақпаратпен күрес сылтауымен басуға жол бермеу үшін», — деп атап өтті «Әділ сөз» қорында.
Сондай-ақ, өтініш берушінің – «Sunkar Eavision International LLP» ЖШС-нің өкілі ретінде бұрын ауыл шаруашылығы министрлігін сот процесінде Кирилл Павловқа қарсы ұсынған адвокат өнер көрсетіп отырғанын еске сала кетейік. Сол кезде сарапшы халықаралық ұйымдардың ресми статистикадан өзгеше деректеріне негізделген шегіртке шабуылы туралы жарияланымы үшін айыппұл төлеген еді.