Жақында ФБРК редакциясы Қазақстанның бес өңірінде ақылы фитосанитарлық сараптама енгізу туралы жаңалық жариялады. Кез келген бағалау пікірлері жоқ бейтарап материал кенеттен ондаған мағынасы бірдей пікірлерді жинады, ал кейбір шолушылар, байқағандай, ауыл шаруашылығы министрлігінің (АШМ) аумақтық инспекцияларымен тығыз байланысты болып шықты. Ал мәселе не?
26 қарашада ФБРК жаңалық жариялап, онда ақылы негізде карантиндік фитосанитарлық сараптама жүргізудің жаңа тәртібін пилоттық іске қосу туралы айтылды. Басылымда механизмді енгізу, мамандар даярлау және қызмет көрсетуден түсетін түсімдер есебінен саланы дамыту жоспарлары туралы ресми деректер келтірілді.
Жарияланымнан кейін қысқа уақыт өткен соң материалдың астында пікірлер толқыны пайда болды. Олардың барлығы дерлік оң болды және жаңашылдықты қолдады. «Дұрыс шешім» туралы сөз тіркестері ондаған хабарламада қайталанды. Кейбір пайдаланушылар бір ойдың шамалы өзгерістерімен бірнеше пікір қалдырды.
Мұқият қарасаңыз, тұжырымдар қарапайым оқырмандардың стихиялық жауаптарынан гөрі ресми тезистерді еске түсіретінін байқауға болады. Дегенмен, бұл тек субъективті әсер.
Алайда пікір білдірушілердің профильдерін жақынырақ қараған кезде қызықты мәліметтер анықталды. Кейбір пайдаланушылардың фотосуреттерінде әкімшілік ғимараттарды немесе мемлекеттік мекемелердің рәміздерін байқауға болады (айтпақшы, олардың кейбіреулері пікір қалдырғаннан кейін көп ұзамай профиль суретін алып тастауға асықты, егер бұл кездейсоқтық болмаса, әрине). Кейбір аккаунттарда мүлде фотосуреттер болмады, бірақ есімдер мен тегі таныс болып шықты.
Пікір білдірушілердің арасында Тұрысбек Байзақов - Ауыл шаруашылығы министрлігінің Агроөнеркәсіптік кешендегі (АӨК) мемлекеттік инспекция комитетінің (МИК) Алакөл аудандық аумақтық инспекциясының басшысы, Талғат Смақанов - Абай облысының аумақтық инспекциясының бас маманы, Арыстанбек Жақыбаев - Ақтөбе облысының аумақтық инспекциясы өсімдіктерді қорғау бөлімінің бас маманы, Мұхаммед Әміржанов - Бурабай аудандық аумақтық инспекциясының басшысы атты пайдаланушылар болды. Бұл тектестер болуы мүмкін. Бұл кездейсоқтық болуы мүмкін.
Десе де, мұндай үйлестірілген белсенділік кем дегенде оғаш көрінеді. Әдетте ақпараттық материалдардың астында пікірталас біртіндеп дамиды, әртүрлі көзқарастар болады, іске асыру бөлшектері туралы сұрақтар қойылады. Мұнда - ұқсас тұжырымдарды қолдана отырып, іс жүзінде бірауыздан мақұлдау.
Мүмкін, контекст үшін бұған дейін ФБРК негізін қалаушы Кирилл Павловқа қатысты дрондарды мемлекеттік сатып алу туралы материал жарияланғаннан кейін әкімшілік іс қозғалғанын айта кету керек. Бұл ретте даулы ақпарат мемлекеттік сатып алу порталындағы ресми құжаттан алынған болатын. Істі агроөнеркәсіптік кешен саласындағы мемлекеттік жобалар аясында жұмыс істеген компания қозғады.
Жаңа ақылы қызмет туралы материалдың астында аумақтық инспекциялардың ықтимал қызметкерлерінің жаппай пікірлерінің пайда болуы әдеттен тыс көрінеді. Біздің редакция бұл белсенділіктің сипаты туралы нақты қорытынды жасауға міндеттенбейді. Дегенмен, ФБРК оқырмандары әртүрлі ведомстволардың жұмыс әдістері туралы жеткілікті хабардар және жағдайды өз бетінше бағалай алады деп есептейміз.
Айта кету керек, жақында ғана мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин ақпараттық манипуляциялар және астротурфинг мәселесін, яғни қоғамдық бастамалардың атын жамылып, мұқият жоспарланған ықпал ету науқандары жасырылатынын толық сипаттады.
Ол «қоғамдық пікірге әсер ету үшін» мазмұнды мақсатты түрде жасау кең таралған тәжірибеге айналғанын атап өтіп, жаңа цифрлық этиканы - парасаттылыққа негізделген ақпаратты жауапты тарату мәдениетін қалыптастыруға шақырды.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бірнеше рет «Заң және тәртіп» қағидатын белгіледі, ол заң алдында барлығының теңдігін көздейді: азаматтардың да, мемлекеттік құрылымдардың да. Егер қоғамдық пікірге үйлестірілген ықпал ету мемлекет тарапынан назар аударуды талап етсе, онда бұл стандарттар әмбебап қолданылуы керек деп болжау қисынды.