Күзде Қазақстан 2025 жылдың соңына дейін швейцариялық Stadler компаниясының 537 жолаушылар вагонының алғашқы партиясын алатыны белгілі болды, алайда «ҰК «Қазақстан темір жолы» АҚ (ҚТЖ) техникалық деректеріне негізделген есептеулер әлеуетті мәселені көрсетеді: жаңа вагондар мен Нұрлы жол елордалық вокзалының платформалары арасындағы саңылау сыни түрде аз — кейбір жолдарда 20 см-ден кем болуы мүмкін, бұл жолаушылардың қауіпсіздігін күмәнға қалдырады.
2022 жылы ҚТЖ Stadler-мен 2030 жылға дейін жалпы құны €2,3 млрд болатын 537 жолаушылар вагонын жеткізуге келісімшартқа қол қойды. Өндіріс ішінара Астанадағы жаңғыртылған зауытта орналасқан, мұнда 2029 жылға қарай қосалқы бөлшектерді 35,2% жергіліктендіруге қол жеткізу жоспарлануда. Жоба ҚТЖ паркін толық жаңартуға және вагондардың орташа жасын 16 жастан 10 жасқа дейін төмендетуге арналған.
Дегенмен, жаңа вагондардың қолданыстағы инфрақұрылыммен үйлесімділігіне қатысты сұрақтар туындады. ФБРК редакциясының сұрауы бойынша ҚТЖ Нұрлы жол вокзалы платформаларының параметрлері мен Stadler вагондарының сипаттамалары туралы техникалық ақпаратты ұсынды.
22 желтоқсандағы жауапқа сәйкес, Нұрлы жол станциясындағы платформалар 2016 жылғы 31 наурызда бекітілген арнайы техникалық шарттар бойынша салынған. Talgo қалааралық пойыздары үшін (№1, 2, 3, 6 жолдар) жол осінен платформа шетіне дейінгі қашықтық түзу учаскелерде 1745 мм құрайды. Ресейде жасалған пойыздар, қала маңы электропойыздары және Talgo аймақтық пойыздары үшін (шамамен, қала маңы қатынасының электропойыздары — ФБРК ред. ескертуі) №4 және 5 жолдарда бұл қашықтық 1840 мм-ге дейін ұлғайтылған.
2025 жылғы 23 желтоқсандағы жауапта Stadler вагондарының параметрлері көрсетілген: құзовтың ені 3100 мм құрайды. Бұл жол осінен вагон шетіне дейін — 1550 мм екенін білдіреді.
Қарапайым есептеу мәселені көрсетеді. Stadler вагоны мен платформа арасындағы саңылау:
- №1, 2, 3, 6 жолдарда: 1745 - 1550 = 195 мм (20 см-ден кем)
- №4, 5 жолдарда: 1840 - 1550 = 290 мм (шамамен 29 см)
Белгілі болғандай, теміржол жобалаудың стандартты тәжірибесі қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін кемінде 250-300 мм (25-30 см) минималды саңылауды болжайды. Мұндай саңылау қажет, себебі вагондар қозғалыс кезінде шайқалады, ал жолаушыларға жылжымалы құрамның шығыңқы бөліктерінен жарақат алмау үшін платформа шетінен қауіпсіз қашықтық қажет.
195 мм саңылау ерекше алаңдаушылық тудырады. Теміржол көлігіндегі қауіпсіздік ережелеріне сәйкес, пойыз тоқтамай өткен кезде жолаушылар платформа шетіне 2 метрден жақындамауы керек. Платформалардағы шектеуші ақ сызық қозғалыстағы пойыздан қауіпсіз қашықтықты көрсетеді. 20 см-ден кем саңылау кезінде тіпті тұрған пойызға отырғызу және түсіру кезінде жарақат алу қаупі артады.
ҚТЖ құжатында платформалар белгілі бір техникалық шектен аспайтын вагондарға есептелгені көрсетілген — стационарлық күйде жол осінен жылжымалы құрам шетіне дейін 1765 мм-ден аспауы керек. Ені 3100 мм болатын Stadler вагондары осы параметрлерге ресми түрде сәйкес келеді, жол осінен 1550 мм алып жатыр. Алайда бұл ретте минималды қауіпсіздік қоры қалады.
2016 жылы платформаларды жобалау кезінде ені 3100 мм болатын Stadler вагондарының болашақ жеткізілімдері ескерілген-ескерілмегені белгісіз. Stadler-мен келісімшарт 2022 жылы жасалған, ал Нұрлы жол вокзалы 2017 жылы ашылған — жеткізу туралы шарт жасасудан бес жыл бұрын.
Мәселені шешудің бірнеше сценарийі мүмкін: платформаларды олардың жол осіне қатысты орнын өзгерте отырып қайта жаңарту, Stadler пойыздары үшін белгілі бір жолдарды пайдалануды шектеу немесе вагондардың өздеріне техникалық жетілдірулер енгізу. Әрбір нұсқа айтарлықтай қаржылық инвестициялар мен уақытты қажет етеді.
Жариялау кезінде ҚТЖ жаңа вагондардың Нұрлы жол вокзалының инфрақұрылымымен үйлесімділігінің әлеуетті мәселесіне түсініктеме бермеді. Stadler-дің 51 вагоннан тұратын алғашқы партиясы 2025 жылдың желтоқсан айының соңына дейін күтілуде, бұл нақты саңылауларды бағалауға және қажетті қауіпсіздік шараларын қабылдауға мүмкіндік береді.