Мәжіліс депутаттары «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» Заңға түзетулер дайындап жатыр, бұл түзетулер сатушы мен сатып алушы арасындағы хат алмасуға — оның ішінде мессенджерлердегі хабарламаларға, жарнамалық материалдарға және бейнежазбаларға заңды күш береді.
Бұл туралы Мәжілістің Instagram-парақшасының тікелей эфирінде хабарлады депутат Мұрат Әбенов. Оның сөзінше, тұтынушылардың құқықтарын бұзу туралы дауларда дәлелдемелік базаны кеңейтетін шарттың жаңа нысанын бекіту жоспарлануда.
Сатушының ауызша уәделері, хат алмасу, жарнама және видео заңды күшке ие болады және шарттық қатынастардың ажырамас элементтері ретінде қарастырылады.
Депутаттың айтуынша, егер хат алмасуда сатушы үш жылдық кепілдік беруге уәде етсе, деректемелерді жіберсе немесе мәміле шарттарын растаса, бұл деректер жазбаша шартпен бірдей күшке ие болады.
Әбенов көптеген сатушылар сатып алушылардың заңдық сауатсыздығын пайдаланатынын атап өтті, алайда ұсынылып отырған түзетулер теңгерімсіздікті жоюға және тұтынушылардың көбірек қорғалуын қамтамасыз етуге тиіс.
Хабарланғандай, өзгерістер шарттық міндеттемелерді бұзғаны үшін сатушыдан айыппұл өндіріп алу мүмкіндігін қарастырады.
Депутаттың сөзінше, егер тауар бір миллион теңге тұрса, сатушы толық соманы қайтаруға және қосымша айыппұл төлеуге міндетті — мысалы, 100 мың теңге. Мақсат — тұтынушылардың құқықтарын бұзуды бизнес үшін экономикалық тиімсіз ету.
Тұтынушыға алдымен сатушыға тікелей жүгіну ұсынылады. Егер сатушы 10 күн ішінде жауап бермесе немесе мәселені шешпесе, сотқа жүгінуге болады. Әбенов соттар мұндай өтініштерді қабылдауға және алданып қалған тұтынушылардың мүдделерін қорғауға міндетті болатынын мәлімдеді.
Хат алмасу мен бейнежазбалардың түпнұсқалығын тексеру үшін қандай нақты критерийлер ұсынылатыны әлі белгісіз. Бұл аспект неғұрлым нақты реттеуді қажет етеді, өйткені түпнұсқалықты растаудың айқын рәсімдерінсіз сатушылар тарапынан да, тұтынушылар тарапынан да теріс пайдалану қаупі бар.