«Орталық Азия жарнама қауымдастығы» (ОАЖҚ) заңды тұлғалар бірлестігі Қазақстан президентіне сарапшылардың құқықтық бастамаларды талқылауға және қалыптастыруға тең құқылы қатысуын қамтамасыз ету туралы ашық үндеу жолдады.
Хатта хабарланады, медиа және жарнама нарығының өкілдері жарнама саласын шектеу туралы талқыланып жатқан заңнамалық бастамаларға қатты алаңдаушылық білдіруде.
Мәселе БАҚ-та спорттық жарыстар нәтижесі сияқты пари тігулерді көрсетуге ықтимал тыйым салу, сондай-ақ рецептсіз берілетін дәрі-дәрмектерді жарнамалаудан бас тарту туралы болып отыр. Сарапшылар мұндай жаңалықтар жарнама-медиа нарығын 25-30% кірістен айыратынын атап өтеді.
Сонымен қатар, хат авторлары жарнама беруші әрқашан баламаны - тауарлар мен қызметтерді ілгерілету үшін интернет-платформаларды пайдалануды таңдай алатынын орынды атап өтеді. Айталық, теңіз пираттық онлайн-кинотеатрлар немесе әлеуметтік желілер қазақстандық юрисдикциядан тыс орналасқан, демек толық бақылауды қамтамасыз ету мүмкін емес. Жарнама бюджеті қазақстандық таратушылардан шетелдік жарнама таратушыларға ауысады, — міне, барлық нәтиже осы.
«Мұндай процесс біздің ел бюджетін салықтық кірістердің бір бөлігінен айырып қана қоймай, сонымен қатар бірқатар тауарлар мен қызметтердің Қазақстанның құқықтық өрісінен, ал аудиторияның ұлттық медиа кеңістіктен шығуына ықпал етеді».
Сонымен қатар, жарнама көбінесе аудиторияның тұтынушылық мінез-құлқын қалыптастырады, демек, ол шектелген жағдайда, шығындар тек сандармен ғана өлшенбейтіні атап өтіледі.
«Теледидар, радио, интернетті қамтитын контенттік орта коммуникациялық институт та, идеологиялық «тасымалдаушы» да болып табылады».
Үндеуде либералды медиа нарықты қалыптастырудың негізі ретінде өзін-өзі реттейтін кәсіби қоғамдастық құру идеясы басым.
«Кез келген коммуникациялық институт бақылауды қажет етеді, алайда бұл бақылаудың заңнамалық өзгерістердің салдарын жауапкершілікпен бағалай алатын жеткілікті тәжірибесі мен білімі бар нарық субъектілерінің кәсіби бірлестіктері деңгейінде жүзеге асырылып, қалыптасуы маңызды».
Шынында да, сарапшылар талап етіп отырған тәуелсіз медиа нарықты құру өте маңызды және әбден негізделген мәселе болып табылады. Екінші жағынан, ниеттердің шынайылығына деген сенімсіздіктің белгілі бір үлесі де орын алуда - біз үндеу авторларының қандай мақсаттарды көздейтінін нақты білмейміз.