(24 ақпан 2026 | Дереккөз: Zakon.kz, LSM.kz)
Ауыл шаруашылығы министрлігі (АШМ) елден сиыр етін картоп деген желеумен шығару туралы резонансты мәлімдемеге жария түрде жауап берді. Ведомство басшысы Айдарбек Сапаров ақпаратты фейк деп атап, техникалық дәлелдерді алға тартты: ет рефрижераторлық тасымалдауды қажет етеді, демек оны қарапайым картоп вагондарында жасыру физикалық түрде мүмкін емес.
МИНИСТР НЕ ДЕДІ
Айдарбек Сапаров сендіргендей, АШМ-нің ветеринариялық инспекция комитеті жағдайды бақылауда ұстап отыр. Мысал ретінде жолын кесілген бір оқиғаны келтірді: шекарада құжатсыз бос көлік тоқтатылған — жүк тәркіленіп, актілер жасалып, айыппұл салынған.
«Вагондарда картоптың орнына ет шығарылған деген жағдай — тіпті вагондармен болса да — рефрижератор болуы керек. Біз мұны бақылауда ұстап отырмыз», — деді министр.
БҰНЫҢ БӘРІ НЕДЕН БАСТАЛДЫ
Ведомствоның реакциясына себеп 19 ақпанда жарық көрген сұхбат болды. Мал шаруашылығы одағының басшысы Дәурен Салықов журналистермен әңгімесінде қазақстандық сиыр етін көрші елдермен баға айырмашылығына байланысты контрабандамен, оның ішінде картоп деген желеумен шығаруға болатынын айтты.
Оның айтуынша, сол Өзбекстанның базарларында сиыр еті кг-на $10-ға жетеді, ал Қазақстанда баға жасанды түрде ұсталып тұр.
Салықов ашық экспорт және еркін баға белгілеу үшін шығып, егер мемлекет фермердің есебінен қалалық тұтынушыны қорғай берсе, сала қысқара бастайды, ал тапшылықтан кейін импорт және одан да жоғары бағалар келеді деп ескертті.
Қазақстан жылына 440 мың тонна сиыр еті өндіреді — ішкі қажеттіліктен шамамен 6% артығымен.
МӘСЕЛЕ КАРТОПТА ЕМЕС
Сапаровтың техникалық дәлелінде логика жоқ емес. Етті картоп салынған ашық вагонға жасыру шынымен де қиын. Сонымен қатар, сиыр еті рефрижератор мен ветеринариялық сертификатты қажет етеді — бұл құжатты картоппен бірге жүретін фитосанитариялық сертификатпен еш шатастыруға болмайды. Бұл екі түрлі бақылау контуры және олардың біреуін екіншісімен шекарада алмастыру — күрделілігі мүлдем басқа деңгейдегі міндет.
Бірақ сұр экспорт — бұл жай ғана теріске шығарып, тақырыпты жауып тастауға болатын бір сценарий ғана емес. Мұнда сиыр еті қой еті деген желеумен кеткенде бір бөлек: екі өнім де ұқсас құжаттар бойынша жүреді және қаласа, бұған көз жұмуға болады.
Ал егер ет шынымен бір кездері картоп деген желеумен кеткен болса, бұл мүлдем басқа мәселе: бұл немқұрайлылық емес, бұл құжаттарды бұрмалаудың мүлдем басқа деңгейі. Мұндай тәжірибе орын алса, оны баспасөздегі теріске шығару арқылы жабу дұрыс құрал емес.
Естеріңізге сала кетейік, ҚБТК редакциясына сиыр етінің шетелге қой еті деген желеумен кететіні туралы бірнеше рет сигналдар түскен.
Жүкқұжаттар бойынша жарты жүктеме ғана көрсетілген рефрижераторлық көліктермен байланысты оқиғалар ерекше назар аударуға тұрарлық. Екінші жартысында не болғанын тек болжауға болады.
Етті сұр түрде шығару — бірінші рет және бір дереккөзбен көтеріліп отырған тақырып емес. Ведомство әлеуметтік желілерде теріске шығарумен айналысып жатқанда, басқа сұрақ әлдеқайда өнімді болар еді: неліктен нарық қатысушылары контрабанданы заңды экспорттан тиімдірек деп санайды және бұл туралы не істеу керек?