Қазақстанда судьялық иммунитет судьялардың тәуелсіздігінің кепілі ретінде қарастырылады, жеке артықшылық ретінде емес. Сонымен қатар, заңнама жауапкершілік тетіктерін көздейді, бірақ сот жүйесіне қысымды болдырмау үшін күрделірек рәсіммен.
СУДЬЯЛЫҚ ИММУНИТЕТ ЖӘНЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК
Жоғары сот кеңесінің (ЖСК) мүшесі Салтанат Жүніспекова судьялық иммунитет жеке артықшылық емес екенін түсіндірді. Оның айтуынша, бұл сот төрелігін жүзеге асыру кезінде судьяның тәуелсіздігінің конституциялық кепілі. Сонымен қатар, иммунитеттің болуы жазасыздықты білдірмейді.
Ол қолданыстағы заңнама судьяларды тәртіптік және қылмыстық жауапкершілікке тарту тетіктерін көздейтінін атап өтті. Алайда, мұндай рәсімдер басқа адамдарға қарағанда күрделірек, өйткені олар сот пен сот жүйесіне қысымды болдырмауға бағытталған.
СУДЬЯЛАРДЫ ЖАУАПКЕРШІЛІККЕ ҚАЛАЙ ТАРТАДЫ
Оның айтуынша, осы рәсімдер аясында белгіленген тәртіп сақталады. Атап айтқанда, судьяны әкімшілік жауапкершілікке тарту мәселесін қарау кезінде ішкі істер органдары алдымен Бас прокурорға жүгінеді. Одан кейін ол Жоғары сот кеңесіне ұсыныс енгізеді.
Кеңес мәселені қарап, ұсыным береді, содан кейін материалдар Президент әкімшілігіне жіберіледі.
ПОЛИЦИЯ ОРЫНДА ҚАШАН ӘРЕКЕТ ЕТЕ АЛАДЫ
Талқылау барысында судьяның мас күйінде көлік жүргізуге күдіктенген кездегі полиция әрекеттері мәселесі де көтерілді.
Салтанат Жүніспекова құқық бұзушылықты дереу жолын кесуді талап ететін жағдайларда полиция қызметкерлерінің орында шаралар қабылдауға – оның ішінде көлік құралын тоқтатуға және қажетті рәсімдерді жүргізуге құқылы екенін түсіндірді.
Сонымен қатар, судьяны жауапкершілікке тарту мәселесі бөлек қаралады және белгіленген тетікті сақтауды талап етеді.
КАДРЛЫҚ ҚОРЫТЫНДЫЛАР ЖӘНЕ ЖҮЙЕДЕГІ ӨЗГЕРІСТЕР
Жоғары сот кеңесінде 2025 жылдың кадрлық қорытындылары шығарылды. Шілде айынан бастап Астанада үш кассациялық сот жұмыс істей бастады, бұл сот жүйесі құрылымының жаңартылуын аяқтады.
Жыл ішінде 151 судья тағайындалып, 64 бос орын жабылды. Толтыру деңгейі 131,3% құрады.
2026 жылы тағы 128 судья тағайындалып, 230 бос орын қалып отыр, 41 кандидат тексеруден өтіп жатыр.
Іріктеу рәсімдері жеделдетілді: емтихандар 1,5 жылдың орнына шамамен 3 айды алады. Резервте — 149 судья, оның 47-сі қазірдің өзінде жоғары лауазымдарға ие болды. Шілдеде цифрлық іріктеу жүйесін іске қосу жоспарлануда.
Кеңесте сондай-ақ қоғамда осындай мәселелер бойынша әділдік пен ашықтыққа сұраныс бар екендігі атап өтілді.