Премьер-министр Олжас Бектенов Қазақстан Республикасы Көлік министрлігі ұжымына премьер-министрдің жаңа орынбасары — көлік министрі Әсел Жанасованы таныстырды. Ол Нұрлан Сауранбаевты алмастырып, қызметімен бірге шешілмеген мәселелердің тұтас тізімін де қоса алды: салмақтық бақылауды айналып өтуден және АӨС бүлінген станцияларынан бастап жолдардың сапасы мен ұлттық оператордың жұмысына дейін.
КӨЛІК МИНИСТРЛІГІН КІМ БАСҚАРДЫ
Әсел Жанасова Мемлекет басшысының жарлығымен қызметке тағайындалды. Әр жылдары ол «Зерде» холдингі мен «Қазпошта» АҚ басқарды, сауда және интеграция вице-министрі, Президенттің кеңесшісі және Президент Әкімшілігі басшысының орынбасары қызметтерін атқарды. 2022 жылдан 2025 жылға дейін «Қазпоштаны» басқарды.
Жаңа министрді таныстыра отырып, Олжас Бектенов Нұрлан Сауранбаевқа жұмысы үшін алғыс білдіріп, көлік саласының басымдықтарын айқындады. Олардың қатарында — жергілікті және республикалық жолдардың құрылыс сапасы, жол бойы инфрақұрылымын дамыту, 2027 жылы аяқтау жоспарланған автомобиль өткізу пункттерін реконструкциялау және Қазақстанның Еуразияның көлік-логистикалық хабы ретіндегі рөлін нығайту.
КӨЛІК САЛАСЫНДА ҚАНДАЙ МӘСЕЛЕЛЕР ЖИНАҚТАЛДЫ
СФБК бірнеше рет жазған мәселелердің бірі — жүк көлігінің салмақ-габариттік параметрлерін бақылауға арналған автоматтандырылған өлшеу станцияларының (АӨС) жұмысы.
2026 жылғы 20 қазанда Қазақстанда 220 станцияның 83-і орнатылды: 47-сі республикалық және 36-сы облыстық жолдарда. Сонымен қатар жүргізушілер бақылау пункттерін айналып өтуді, баламалы маршруттарды пайдалануды, нөмірлерді алып тастауды немесе ластауды, сондай-ақ АӨС-тен өткеннен кейін жүк көліктерін артық жүктеуді жалғастыруда.
Мәселе айналып өтумен шектелмейді. Түркістан облысында пайдалануға берілген бес АӨС-тің екеуі істен шықты: біреуін өртеп жіберді, екіншісінде трансформатор мен датчик кабельдері бүлінді. Өртеуден келген шығын 20,6 млн теңгеге бағаланды, екінші станцияны қалпына келтіру құны жауап беру кезінде әлі айқындалмаған. 2026 жылғы тамызда СФБК сондай-ақ Астана — Қарағанды тас жолындағы АӨС-тің өртелгені туралы хабарлаған, онда полиция ақпараты бойынша бейнебақылау камерасы жұмыс істемеген.
Осы жағдайда екі көлік шенеунігінің ұсталуы туралы оқиға ерекше маңызды. Ұлттық қауіпсіздік комитетінің (ҰҚК) деректері бойынша, олар жүк көліктерінің рұқсат етілген массадан асып кетуімен кедергісіз өтуін қамтамасыз етті деп күдіктеледі. Тергеу 40 млн теңгеден астам сомадағы материалдық сыйақылар туралы хабарлады. Екі фигурант та қамауға алынды, тергеу жалғасуда.
Жеке қатпар — жүк көлігін есепке алудың дұрыстығы. СФБК Vektor Shipping Co компаниясының 2017–2021 жылдары Қазақстанға уақытша әкеліп, кейін ресми түрде шығарған алты тартқышы туралы әңгімелеген. Кейінірек кәдеге жарату алымы туралы іс қарау кезінде сол VIN-нөмірлердің бір уақытта қазақстандық және ресейлік базаларда кездесетіні анықталды. Басқа жағдайда Ақмола облысында бір мемлекеттік нөмірі бар екі бірдей Shacman тоқтатылды: екінші автомобильдің нөмірі VIN-кодына сәйкес келмеді, ал жүк көлігінің өзі тіркелмеген болатын.
ЖОЛДАРДЫҢ САПАСЫ ЖӘНЕ «ҚАЗАВТОЖОЛ» ЖҰМЫСЫ
Сала мәселелері салмақтық бақылаумен бітпейді. СФБК жекелеген мәселелерді жол жұмыстарының сапасына және «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ тарапынан бақылауға қатысты көтерді.
2026 жылы мамандар шамамен 50 тексеру жүргізіп, 1 670 ақау мен бұзушылықты анықтады. Мердігерлер 831 ескертуді жойды — бұл жалпы санының 49,8%-ы. Техникалық қадағалау сарапшыларының тиісті емес бақылауы үшін олар 53,4 млн теңгеге айыппұл салынды, тағы 22 маман қызметінен айырылды.
Анықталған ақаулардың қатарында — жарықтар, шұңқырлар, іздік және асфальтбетон жабынының жылжуы. Жазда СФБК сондай-ақ Астана — Павлодар тас жолындағы цементбетон жабынының температуралық деформациясы туралы да әңгімелеген.
Компанияны басқару деңгейінде де мәселелер туындады. «ҚазАвтоЖол» басқарма төрағасы Дархан Иманашевтің баяндамаларының бірі кезінде Олжас Бектенов есепте бірқатар шешілмеген мәселелердің айтылмағанын, ең алдымен жолдардың сапасына қатысты мәселелердің айтылмағанын көрсетті.
