31 қазан Kaspi.kz төлемнің жаңа тәсілін — Kaspi Alaqan ұсынды, ол алақанды терминалға жақындату арқылы төлем жасауға мүмкіндік береді. Ұқсас атауы бар осындай технологияны Alaqan Group әзірлеп, қазақстандық нарыққа бұрын ұсынған болатын. Екі тарап жағдайға өз көзқарастарын білдірді.
Forbes.kz деректері бойынша, Alaqan Group негізін қалаушы Берік Нұрымбетов технологияға банктердің қызығушылығы 2024 жылдың сәуірінде премьер-министр Олжас Бектеновтің Astana Hub сапарынан кейін пайда болғанын хабарлады. Нұрымбетовтің айтуынша, премьер цифрландыру министрлігіне оларға банк өкілдерімен кездесу ұйымдастыруды тапсырған.
"Сонда маған барлық екінші деңгейдегі банктерге шешімді таныстыру мүмкіндігі туды: көбісі қызығушылық танытты, басқалары QR-төлемдер айналасында экожүйе құрып жатқандарын және сол кезде мұндай технологиядан өздеріне пайда көрмегендерін айтты", — деді Нұрымбетов.
Ағымдағы жылдың көктемінде Kaspi биометриялық жүйелерін дамыту департаментінің қызметкерлері Alaqan командасын Алматыдағы кездесуге шақырды.
"Мен ол жерге алдын ала сенім жеткілікті деп барып едім. Біздің арамызда NDA (құпия ақпаратты жария етпеу туралы келісім - ФБРК ред. ескертуі) қол қойылмаған болатын. Мен біз таныс және Қазақстанда технологияларды дамыту үшін бірге жұмыс істейміз деген қағидадан шықтым. Сондықтан өніміміз туралы ашық және егжей-тегжейлі айтып бердім", — деп еске алады ол.
Нұрымбетовтің айтуынша, кейінірек Kaspi өкілдері оған компанияның осыған ұқсас технологияны өз бетінше әзірлеп жатқанын хабарлаған. Ол Kaspi-дің қызығушылығы оның презентациясынан туындаған болуы мүмкін деп болжайды, бірақ негізгі мәселе атауға қатысты екенін атап көрсетеді.
"Неліктен біз командамызбен көптеген жылдар бойы күш пен ресурс салып, бұл бағытты ел ішінде ғана емес, сыртында да дамытып келе жатқан дәл сол бренд пайдаланылды?" — деп сұрақ қояды Нұрымбетов.
Kaspi өкілдері Нұрымбетовпен кездесу фактісін растады.
"Біздің команда әртүрлі компаниялармен үнемі осындай кездесулер өткізеді. Кездесу шолу сипатында болды", — делінген хабарламада.
Компания Kaspi Alaqan-ның өзіндік инженерлік принциптері мен қауіпсіздік архитектурасы бар дербес әзірлеме екенін атап өтті. Компанияның сөзіне қарағанда, атауды таңдау кезінде әртүрлі нұсқалар қарастырылған.
"Бірақ «alaqan» — бұл жалпы қолданылатын қазақ сөзі, ол «алақан» дегенді білдіреді. Біз үшін атаудың әрбір клиентке түсінікті болуы маңызды — «Kaspi QR» QR-төлемдер сервисін қалай анық сипаттаса, дәл солай", — делінген жауапта.
Банк сонымен қатар Kaspi Alaqan тауар белгісін тіркеу алдында тауар белгілерінің қақтығысына заңдық тексеру жүргізгенін мәлімдейді. Өтініш 2025 жылғы 2 қыркүйекте беріліп, тіркеу 1 желтоқсанда алынған.
Qazpatent ашық тізілімінде бұл өтініштердің орындалуы шынымен де көрсетілген: Kaspi Alaqan 36 және 39 сыныптар бойынша (қаржылық қызметтер, тасымалдау және жалға беру) тіркелген, ал Alaqan Group өз тауар белгісінің тіркеуін 2025 жылғы 11 тамызда 09 және 42 сыныптар (биометрия) бойынша алған.
Нұрымбетов Alaqan Group тіркеген атауды пайдаланудың заңдылығына қатысты заңдық түсініктеме алуға жүгінді. Заңгерлердің пікірінше, біртекті тауарларға немесе қызметтерге қатысты шатастыратын дәрежеде ұқсас белгіні пайдалану тұтынушыларды жаңылыстырушы және тауар белгісіне айрықша құқықтарды ықтимал бұзушылық ретінде қарастырылуы мүмкін.
Заңгерлер Қазақстанда жалпы және сипаттамалық сөздердің принцип бойынша айырықшылық қабілетінсіз тіркеуге жатпайтынын түсіндірді. Алайда, егер сөз ауыспалы мағынада қолданылса, тауарлардың басқа санатына қатысты болса немесе танымал брендке айналып, қайталама мағынаға ие болса, оны қолдануға болады.
Заңгерлердің сөзіне қарағанда, Alaqan жағдайында дәл осы қайталама мағына туралы сөз болуы мүмкін — көпжылдық қолданыс және нарықтағы танымалдылық арқылы қалыптасқан. Сонымен қатар олар белгілі бір белгіні пайдаланудың заңдылығы туралы түпкілікті шешімді тек уәкілетті орган ғана бере алатынын атап көрсетеді, сондықтан Alaqan Group Qazpatent-ке ресми сұрау жолдады.