Ресейлік тележүргізуші Руслан Осташко өзінің Telegram-арнасында қазақстандық депутат Бақытжан Базарбек туралы өткір пікір жариялады, ол елдің ойын нарығының қаржы ағындарын Бірыңғай есепке алу жүйесі (БЕЖ) жобасы арқылы ресейлік құрылымдарға беру схемасын жария етті.
Осташко өз жазбасында: Қазақстан «тәуелсіздік ойнайды», ал ресейлік есепке алу жүйесін инфраструктуралық жоба ретінде қабылдау керек деп мәлімдеді.
Жанжалдың мәні қарапайым. Ulysmedia.kz басылымы хабарлағандай, Мәжіліс депутаты Бақытжан Базарбек заңнама комитетінің отырысында БЕЖ-ді енгізуге қарсы шығып, оның NomaPay ресейлік компаниясымен байланысын атап өтті.
Базарбектің деректері бойынша, букмекерлік нарықтың жалпы айналымы 3,9 трлн теңгеден жыл сайын шамамен 3,12 трлн теңге (80%) ресейлік операторға кетеді, ал Қазақстанда комиссия ретінде небәрі 780 млрд теңге қалады.
«Ресей ештеңе жасамайды, ресейлік компаниялар ештеңе жасамайды, олар жай ғана NomaPay платформасын құрды және NomaPay арқылы олар жүздеген миллиардтарды сорып алады», — деді парламентарий.
Ол сондай-ақ БЕЖ бойынша түзетулерді құқық бұзушылық туралы заң жобасына «қалтарыстан тығып кіргізгенін» және кеңінен талқылаусыз бейінді емес комитет арқылы өткізгеніне назар аударды.
Базарбек схеманың мәліметтерін ашып берді: заңнамадан БЕЖ комиссиясының мөлшерін Бәсекелестікті қорғау және дамыту агенттігімен (БҚДА ҚР) міндетті түрде келісу нормасын алып тастау ұсынылады.
БЕЖ операторына Ұлттық Банктің тарапынан қаржылық қадағалаусыз банк операцияларын жүзеге асыруға рұқсат бергісі келеді. Техникалық есепке алу жүйесінің атын жамылып, «қызықты» аймақта жұмыс істейтін күшті қаржылық оператор құрылуы мүмкін.
Ең көрсеткіштісі, депутаттың Facebook-тегі жазбасы жарияланғаннан кейін келесі күні жойылғаны болды.
«Мен бұл жазбаның қанша тұратынын білмеймін, бірақ мұны бәрі білуі керек!» — деп ескерткен еді Базарбек.
Оның қауіп-қатері ақталды.
Енді ресейлік тележүргізуші Осташко өз арнасында жағдайға түсініктеме беріп, депутат Базарбек — бұл «жәй ғана өз кесегін алмаған адам» деп мәлімдейді.
Шілдеде ҚБТҚ редакциясы Қазақстанның Қаржы технологиялары мен инновациялар қауымдастығы сотқа талап арыз бергенін жазған еді туризм және спорт министрлігіне қарсы БЕЖ-ді жылжыту кезінде жалған ақпарат таратқаны үшін. Финтех-сарапшылар жүйенің санкциядағы ВТБ банкімен байланысы және қазақстандық қаржы секторы үшін қайталама санкциялар қаупі туралы ескерткен болатын.
Ресейлік пабликтер Бақытжан Базарбекке ақпараттық қысым көрсетуде, себебі депутат жобаның ыңғайсыз мәліметтерін ашып тастады. Депутат қарапайым нәрсені айтты: Бірыңғай есепке алу жүйесі деген желеумен ресейлік ЦУПИС (Интерактивті ставкаларды есепке алу және аудару орталығы) әкелу — бұл цифрландыру емес, Қазақстанның ақшасын бақылау.
БЕЖ-ді сынауды «тәуелсіздік ойыны» ретінде көрсету әрекеттері жанжалдың мәнін ғана айқындайды: әңгіме Қазақстанның қаржы жүйесі туралы шешімді кім қабылдайтыны — қазақстандық мемлекет пе, әлде өз күн тәртібі бар сыртқы бенефициарлар ма екендігі туралы болып отыр.
Базарбек жария түрде талқылауды жөн көрмеген тақырыпты көтерді. Реакция оның қаншалықты дәл нысанаға дәл тигізгенін көрсетті.