Көлік министрлігі журналистерге «КазАвтоЖол» ҰК» АҚ республикалық маңызы бар автомобиль жолдарымен жүру ақысын алу жүйесін орнату және қызмет көрсету бойынша «Computer Vision Technologies» ЖШС келісімшартын қайта қарайтынын хабарлады. Ведомство операциялық шығындар үшін төлемдер көлемін қысқарту ниетін білдірді.
БАҚ жазғандай, ағымдағы жылдың 19 маусымында «КазАвтоЖол» ҰК» АҚ және «Бизнес Партнер Консалт» ЖШС арасында «Computer Vision Technologies» ЖШС күрделі шығындарын бағалау бойынша тиісті келісімшарт жасалды. Бағалау қорытындысы бойынша активтерді қабылдау жүзеге асырылып, төлемдердің тиісті мөлшері белгіленетін болады.
Журналистер сондай-ақ «КазАвтоЖол» ҰК» АҚ ақпараты бойынша, республикалық маңызы бар автожолдардың ақылы учаскелерімен жүру үшін жиналған сома 2021 жылы 9 млрд теңгені, ал 2022 жылы 22,3 млрд теңгені құрағанын атап өтті. Бұрын, 2021-2022 жылдар аралығында «Computer Vision Technologies» ЖШС 786,6 млн теңге төленген болатын.
ФБРК редакциясы бірнеше жыл бұрын Қазақстанның ақылы жолдарынан кім табыс табатыны туралы материал жариялаған еді. Еске салайық, конкурс қорытындысы бойынша 2019 жылғы 24 желтоқсанда ұлттық компания мен «Computer Vision Technologies» ЖШС, «Теміржол Жөндеу» ЖШС және «Far Eastern Electronic Toll Collection Co., Ltd» құрамындағы консорциум арасында республикалық маңызы бар автомобиль жолдарымен жүру ақысын алу жүйесін орнату және қызмет көрсету бойынша 11 жыл мерзімге келісімшарт жасалды.
«Computer Vision Technologies» ЖШС Консорциумның көшбасшысы ретінде Жобаны іске асырумен айналысады. «Теміржол жөндеу» ЖШС – автомобиль және теміржол құрылысы саласында 17 жылдық жұмыс тәжірибесі бар қазақстандық құрылыс компаниясы. Компания сонымен қатар «Қамқор Менеджмент» компаниялар тобына кіреді.
Кеңесші ретінде таңдалған «FETCI» тай компаниясы ақылы автомобиль жолдары желісін дамыту бойынша әлемдегі ең озық IT кәсіпорындардың бірі болып табылады. Бұл жолы екі конкурсқа қатысуға өтінімдер беру кезеңінде де ешқандай «GEА» француз фирмасының қатысуы болмады.
Бірақ Ресейде ақылы жолдарды техникалық жарақтандыру және қызмет көрсету тәжірибесі бар «Платон» компаниясы тұлғасында ресейліктер болды. Алайда олар бірінші конкурстың дайындық кезеңінде-ақ іріктелмеді.
Әрі консорциумдағы әрбір әрекет етуші тұлғаға өз рөлі бөлінген. Бірінші скрипка — бұл «CVT» ЖШС және «Сергек», дәлірек айтқанда «Көркем Телеком» ЖШС. Ал тайларды, сыртқы белгілеріне қарағанда, олардың тәжірибесін пайдалану үшін консорциумға кіргізген.
«КазАвтоЖол» ҰК мен консорциум арасында жасалған 2019 жылғы 24 желтоқсандағы И-СВП-01/19 Келісімшартына сәйкес, ҚҚС-сыз келісімшарттың жалпы сомасы 138,7 млрд теңгені құрады, оның ішінде күрделі жұмыстардың құны 25,6 млрд теңге және сервистік қызмет көрсету құны 113,1 млрд теңге бар, оны Тимур Құлыбаевтың компаниясы 10 жылға жуық уақыт ішінде алуы керек еді.
2020 жылғы сәуірде «Computer Vision Technologies» ЖШС бақылау аркаларының металл конструкцияларын дайындау, бақылау аркаларын орнату бойынша құрылыс-монтаж жұмыстары, клиенттермен жұмыс орталықтарының орындарына (модульдік типті) дайындау және орнату бойынша жұмыстарды сатып алу конкурсын өткізеді.
Жұмыстардың құны біліктілік талаптарына және техникалық сипаттамаға сәйкес 3 364 324 663,39 (үш миллиард үш жүз алпыс төрт миллион үш жүз жиырма төрт мың алты жүз алпыс үш теңге, отыз тоғыз тиын) ҚҚС-сыз аспауы керек.
АҚЫЛЫ ЖОЛДАРДЫҢ ЖАБДЫҚТАРЫ ҚАНША ТҰРАДЫ?
2020 жылғы 25 сәуірдегі конкурстық комиссияның шешіміне сәйкес, жоғарыда көрсетілген жұмыстар үшін мердігер ретінде «НГСК КазСтройСервис» АҚ таңдалды, ол аталған жұмыстарды ҚҚС-сыз 3 338 145 422 теңгеге орындауды ұсынды. Дегенмен, бір қатысушысы бар конкурсты конкурс деп атау қиын.
Осы соманы құрамдас бөліктерге бөліп көрейік.
12 м. х 2,4 м. х 2,7 м. өлшеміндегі қазақстандық өндірістің стандартты модульдік блогының құны 3,74 млн теңгеден 5,52 млн теңгеге дейін өзгереді.
Негізге орташа арифметикалық бағаны алайық (елімізде орташа жалақы осылай есептеледі) — 4,63 млн теңге.
Біліктілік талаптарына сәйкес бірінші кезеңде (жолдарды жүру ақысын жинау үшін жарақтандыру екі кезеңге бөлінген) осындай модульдерден 27 дана қажет. Бұл — 125,13 млн теңге. Қалғанында 3,21 млрд теңге аламыз.
27 модульден басқа, мердігер 99 арканы да дайындап, орнатуы керек. Осылайша, бір арканың құны шамамен 32 454 701 теңгені құрайды.
Бізге аркаларға «Сергек» типті 6 камера орнатылатыны белгілі. Әр жолаққа бірден плюс жол жиегі. Бұрын БАҚ-та «Сергектің» әзірлеушілерінің бірі Әсет Ахметов осындай бір камераның шамамен құны – 50 мың теңге екенін мәлімдеген.
Камералар үшін 300 мыңнан аспайды, плюс байланыс модулі, жол белгісі, сымдар, жапсырмалар (тағы не ойлап табуға болады) – мұның бәрі жиынтық құны 1 млн теңгені құрамайды, демек, 30 млн теңгеден астам сомаға біз, қазақстандықтар, өзіміз үшін, қандай да бір металл конструкцияны, монтаждау қызметтерімен бірге сатып аламыз. Өте тиімді бизнес.
ҚАЗАҚСТАННЫҢ АҚЫЛЫ ЖОЛДАРЫНАН НАҚТЫ КІМ ТАБЫС ТАБАДЫ?
Бірақ мәселе аркалардың, төлем орталықтарына арналған модульдік блоктардың және жабдықтардың құнында да емес. Мемлекет пен консорциум арасындағы келісімшарт талаптары бойынша, мемлекет инвестицияны 11 жыл ішінде ақы алудан түсетін қаражат есебінен өтеуге міндеттенеді.
Бұл ретте инвестор жобаға өз қаражатынан барлығы 25,66 млрд теңге салады, ҚР автожол саласының интеллектуалды жүйелерін дамытуға. Оның 21 млрд теңгеден астамы - несиелік қаражат.
Қорытындысында бізде не бар?
ЖШС өз ақшасынан 2 млрд теңгеден аз салып, аркаларды керемет бағаға сатады, оның орнына ҚР қарапайым азаматтарынан ақша жинау жүйесіне қызмет көрсету үшін 11 жылда 138 млрд теңге алады.
