Ауыл шаруашылығы министрлігі ресми түрде Қазақстанда аусыл жоқ деп мәлімдеді. Сонымен қатар, ФБРК редакциясына Батыс Қазақстан (БҚО), Ақтөбе және Солтүстік Қазақстан (СҚО) облыстарының фермерлерінен малдың жаппай қырылуы, жұмыс істемейтін вакциналар және мемлекеттік ветеринарлар ресми түрде атамайтын аурудың белгілері алдындағы толық абдырау туралы хабарламалар түсуде.
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МИНИСТРЛІГІ АУСЫЛДЫ ЖОҚҚА ШЫҒАРАДЫ
«АПК Новости» агенттігінің сұрауы бойынша ауыл шаруашылығы министрлігі (АШМ) ресми түрде хабарлады, «осы күнгі жағдай бойынша Қазақстан Республикасының аумағында аусыл жағдайлары тіркелмеген. Эпизоотиялық жағдай ветеринариялық қызметтің бақылауында».
Сонымен қатар, Ресейдегі эпизоотиялық жағдайдың нашарлауына байланысты үй жануарларын жаппай вакцинациялау жарияланды. Вакциналар «QazBioPharm» ҰХ АҚ және «ВНИИЗЖ» ФМБМ шығарған өзекті штаммдарды қамтыған делінген.
Ақбөкендердің «депрессиялық» күйін түсіндіру ретінде ведомство «эктопаразиттік инвазияның жоғары дәрежесін», яғни иксодты кенелердің зақымдауын көрсетті. Аусыл анықталмады. Министрліктің мәліметінше, биологиялық сынамалар зертханаға жіберілген.
Осылайша, ресми ұстаным өзгеріссіз қалып отыр: қауіп жоқ, жағдай бақылауда, алдын алу шаралары жүргізілуде.
ЭПИДЕМИЯ ҚАУПІ
Мәжіліс депутаты Альберт Рау біршама басқаша баға береді. Оның айтуынша, егістіктер мен жайылымдардың айналасына қоршаулар орнату ақбөкендердің шапқыншылығын, тиісінше аурулардың таралуын тоқтата алмайды. Депутат экология министрлігінің алдына осы жануарлардың санын қолмен реттеу қажеттілігі туралы мәселені қайта көтерді.
Депутаттың айтуынша, жағдай «өте күрделі», фермерлердің пастереллезге қатысты алаңдаушылығы орынды — оның сөзінше, мұндай жағдай 1970-ші жылдардан бері болмаған.
«Санды реттеуден басқа амал жоқ», — деді депутат, бұл енді ауыл шаруашылығына ғана емес, әлеуетті эпидемия қаупіне айналып отырғанын қосып.
МАЛ ШАРУАШЫЛАРЫ НЕ ДЕЙДІ
ФБРК мал шаруашыларынан хабарламалар алуды жалғастыруда. Әрі жергілікті тұрғындардың суреттеп отырған көрінісі ресми риторикадан күрт ерекшеленеді.
БҚО Жәнібек ауданында фермерлер бастапқыда вакцинация аусылға қарсы жүргізілгенін, алайда қазір оларға пастереллез туралы айтылып жатқанын хабарлайды. Адамдар абдырап қалған. Ал БҚО Казталов ауданында жылқылардың зақымдануы туралы айтады: бұлшықеттер ісінеді, жануарлар ақсайды, құлындар өлі туады немесе туылғаннан кейін көп ұзамай өледі. Егілген вакцина нәтиже бермейді, антибиотиктер әсер етпейді.
СҚО-да бір шаруа қожалығының басшысы далада — тұрғын үйлердің қасында емес, бірақ маңайда ақбөкендердің қырылғаны туралы хабарлайды. Адамдар өлген жабайы жануарларды өз бетінше өртеуге мәжбүр. Сонымен қатар, биелердің қырылуы тіркелуде — оның ішінде бұрын көп жылдар бойы еш қиындықсыз төл бергендер де бар. Биыл фермерлер күрт нашарлауды байқап отыр: босану кезінде немесе бірден кейін өлім, бірқатар жағдайда анасы да, құлыны да бір мезгілде өледі. Мал шаруашыларының бақылауынша, жылқылар мен ірі қара малда (ІҚМ) — әртүрлі клиникалық көріністер байқалады.
Сонымен қатар, малдың жаппай қырылуының басталуын фермерлер ақбөкендердің келуімен байланыстырады.
ӨЗІН-ӨЗІ ЕМДЕУ — МӘЖБҮРЛІК ЖҮЙЕ РЕТІНДЕ
Диагноздың белгісіздігі мен нақты ресми ұсынымдардың болмауы аясында фермерлер өздерінің емдеу схемаларын жасауға мәжбүр болды. Олар ауыз қуысын марганцовка ерітіндісімен шаюды, арнайы спрейлермен жергілікті өңдеуді, зақымдалған тіндерді балық майы мен қара май қоспасымен майлауды, аяқ-қолдарды мыс купоросы ванналарында өңдеуді, антибиотиктер мен витаминдік препараттарды енгізуді қамтиды.
Айта кетейік, жақында ФБРК редакциясы «өзін-өзі емдеудің» басқа әдістері туралы, жануарларды дизель отынымен, керосинмен және пайдаланылған маймен — ветеринарияда жол берілмейтін құралдармен өңдеген кезде баяндаған болатын. Сонымен қатар, профессор Ғайса Абсатіровтің хабарлауынша, вирустық инфекция кезінде қоздырғышқа қарсы әлсіз, бірақ денсаулыққа қауіпті бактериялардың төзімді штаммдарын — микробқа қарсы төзімділікті қалыптастыратын антибиотиктерді бақылаусыз қолдану жүріп жатыр адамдардың.
Бұл туралы толығырақ - ФБРК сайтында және біздің YouTube-арнамызда «Сыбайлас жемқорлықты тергеу қоры-бюросы», онда болып жатқан оқиғаның толық көрінісін көруге болады.
Жиі айтылатын препараттардың бірі — «Нитокс Форте», ірі қара малдағы пастереллез кезінде де қолданылатын, қабынуға қарсы компоненті бар окситетрациклин негізіндегі біріктірілген инъекциялық антибиотик. Фермерлер оның бағасының күрт өскенін атап өтеді. Бұл жанама түрде сұраныс ауқымын, сондай-ақ адамдардың жүйелі қолдаусыз өз бетінше күресуге тырысатынын көрсетеді.
Аусылдың вирустық ауру екенін және бактерияға қарсы препараттар оның қоздырғышына әсер етпейтінін атап өту принципті маңызды. Егер диагноз аусыл болса, антибиотиктерді қолдану екіншілік бактериялық асқынуларды ғана жеңілдете алады, бірақ ауруды тоқтата алмайды. Мұны фермерлердің өзі де түсінеді, сондықтан олар үшін нақты диагноз мәселесі абстрактілі емес, таза практикалық болып табылады.
КАРАНТИН НЕМЕСЕ ЖАСЫРУ?
Фермерлердің шағымдары арасында тағы бір алаңдатарлық мотив — экономикалық. Мал шаруашыларының бір бөлігі, егер ауруды ресми түрде мойындап, карантин жарияласа, БҚО бір-екі жылға еттің экспорттық нарықтарына қол жеткізуден айырылатынын ашық мәлімдейді. Бағалар құлайды. Несиелерге қызмет көрсету мүмкін болмайды.
Фермерлер Ресейдің тәжірибесіне сілтеме жасайды, онда пастереллезге байланысты карантин енгізілгеннен кейін зардап шеккендерге шығындар аймақтық бюджеттен өтелген делінеді.
Осыған байланысты принципті мәселе: Қазақстанда карантиндік шараларды енгізу кезінде шығындарды өтеу механизмі бар ма? Оның болмауы немесе ашық еместігі мал шаруашылары мен жергілікті ветеринариялық қызметтердің ауруды ресми түрде тіркемеуді жөн көруіне қосымша ынталандыру болып табыла ма?
АҚБӨКЕН — МӘҢГІЛІК ЖАЗЫҚ ТЕКЕ
Ақбөкен — дала арқылы қоныс аударатын жабайы жануар. Ол елдегі эпизоотиялық жағдай үшін заңды жауапкершілік көтермейді. Оның саны — экология министрлігінің қарамағына кіреді. Оның аурулардың тасымалдаушысы ретіндегі ықтимал рөлі — А