ФБРК редакциясы Қазақстан өңірлерінде жәндіктермен күресуде қандай әдістер қолданылатыны туралы айдарды жалғастырады. Біз жергілікті билік жәндіктерден биологиялық қорғау принципін қолдана ма және олар инсектицидтік құралдарды қолданудан толықтай бас тартуға дайын ба деп сұрақ қойдық.
Түркістан облысы энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы хабарлағандай, 2023 жылы өңірде қансорғыш жәндіктердің санын азайтуға бағытталған кешенді зерттеулер жүргізілді.
Сарапшылар қансорғыштардың дернәсілдік сатысымен күресудің тиімді құралы бактериялық биопрепарат «Бактицид» екен деген қорытындыға келді. Препарат шамамен 5 км ұзындықтағы үлгілік су ағынында сыналғаны атап өтіледі. Нәтижесінде - кіші және орта жастағы дернәсілдердің шамамен 90% -ы өлді.
«Сырдариядағы су деңгейі шіркейлердің су фазаларының тіршілік ету жағдайына және олардың санына үлкен әсер етеді: судың жоғары тұруы кезінде су деңгейінен жоғары орналасқан заттарға бекітілген жұмыртқа салымдарының көп бөлігі белсендіріледі, шіркейлердің су фазаларының тіршілік етуіне жарамды биотоптардың ауданы ұлғаяды», - делінген хабарламада.
Басқарманың мәліметінше, «Бактицид» келесідей қолданылады: ол өзендер мен су қоймаларына құйылады, біраз уақыттан кейін дернәсілдердің қоректену аймағында препараттың қажетті концентрациясы бар «қабырға» эффектісі (су ағыны) пайда болады. Препаратты жұту арқылы жәндіктер дернәсілдерінің едәуір бөлігі сол жерде өледі.
Ведомство сондай-ақ қансорғыштармен күресуде популяцияны толығымен жою мақсаты көзделмейтінін атап өтеді. Мамандар халықтың тіршілігі үшін қолайлы санитарлық-эпидемиологиялық жағдай жасау үшін жәндіктердің санын белгілі бір төменгі деңгейде ұстап тұруды ғана көздейді.
Ауыл шаруашылығы зиянкестерімен күресуге келетін болсақ, Түркістан облысының әкімдігі аймақтағы негізгі суармалы дақылдардың бірі мақта екенін хабарлайды, ол табиғи зиянкестердің, мысалы өрмекші кене, мақта көбелегі және кішкентай көбелек (карадрина) әсеріне ұшырайды.
Мақта шаруашылығында зиянкестермен күрес кешенді әдіспен жүргізілетіні атап өтіледі. Дамудың ерте сатысында оларға қарсы басқа жәндіктер — энтомофагтар (алтынкөздер, трихограммалар, габробракондар) қолданылады.
Алайда зияндылықтың белгілі бір шегіне жеткенде энтомофагтар мақта зиянкестерін тиімді жоя алмайды, осыған байланысты күресудің химиялық әдісін (инсектицидтер) қолдану қажеттілігі туындайды.
Естеріңізге сала кетейік, біз бұрын Астана қаласында, Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарында жәндіктердің дернәсілдік түрімен күресу үшін өзен аңғарларында және су қоймаларында биологиялық препараттар қолданылатынын жазған болатынбыз.
Ал өңірлерде жәндіктердің ұшатын түрімен химиялық препараттармен күресуге мәжбүр, себебі жергілікті мамандар зиянкестердің ересек дарақтарына тиісті деңгейде әсер ете алатын биопрепараттардың бар-жоғын білмейді.
Ал Қарағанды облысында елді мекендерде дезинсекция жұмыстарын жүргізу кезінде тек инсектицидтік құралдар ғана қолданылады.
Өңірдің биологиялық препараттарға көшуге дайын болмауының себептерінің бірі олардың жоғары құны болды. Жергілікті билік биопрепараттардың тиімділігі мен қауіпсіздігіне қарамастан, мердігер ұйымдарға оларды сатып алу тиімсіз болады деп болжайды.