ФБРК редакциясы Қазақстан өңірлерінде жәндіктермен күресте қандай әдістер қолданылатыны туралы айдарды жалғастырады. Біз жергілікті билік жәндіктерден биологиялық қорғау қағидасын қолдана ма және олар инсектицидтік құралдарды қолданудан толық бас тартуға дайын ба деген сұрақты қойдық.
Еске салайық, біз бұрын Астана қ., Павлодар және Шығыс Қазақстан облыстарында жәндіктердің дернәсілдік түрімен күресу үшін өзен жағалауларында және су қоймаларында биологиялық препараттар қолданылатынын жазған болатынбыз.
Алайда өңірлерде жәндіктердің ұшатын түрімен химиялық препараттармен күресуге мәжбүр, себебі жергілікті мамандар зиянкестердің ересек дарақтарына тиісті әсер ете алатын биопрепараттардың бар-жоғын білмейді.
ФБРК редакциясы Қазақстан өңірлерінде жәндіктермен күресте тек биологиялық препараттарды қолдануға дайын ба деп сұрады, осыған байланысты біз жергілікті атқарушы органдарға тиісті ресми сұраулар жібердік.
Қарағанды облысының Энергетика және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық басқармасы өңірдің елді мекендерінде дезинсекция жұмыстарын жүргізу кезінде тек инсектицидтік құралдарды қолданатынын хабарлады.
Ведомство сондай-ақ жергілікті әкімдіктер химиялық препараттардың орнына биологиялық препараттарды қолдану мәселесін қарастыратынын, алайда бұл ниеттің қаншалықты нақты екені және ол қандай да бір нәтижеге әкелетіні – тек болжау ғана екенін атап өтті.
Облыстық санитарлық-эпидемиологиялық бақылау департаменті өз жауабында дезинфекция жүргізу бойынша санитарлық талаптарды дәйексөз келтірді, онда жәндіктермен күресудің жалпы рұқсат етілген әдістері тізілген.
Алайда департамент ақпаратты барлық рұқсат етілген дезинсекция әдістері (механикалық, физикалық, биологиялық және химиялық) өңірде қолданылатындай етіп ұсынды.
Сонымен қатар, департамент денсаулық сақтау министрлігі «дезинфекция қызметін бәсекелестік ортаға берді» деп атап өтті және заңға сәйкес «департамент кәсіпкерлік және өзге де табыс алуға байланысты қызметті жүзеге асыруға жәрдемдесуге құқылы емес» екенін еске салды.
Ведомство қолданылатын препараттарды таңдауға әсер етуге құзыретті емес екенін, ең бастысы олардың Еуразиялық экономикалық одағының (ЕЭО) Мемлекеттік тіркеу куәліктерінің бірыңғай тізілімінде тіркелгені және мақсаты бойынша қолданылуы керек екенін түсіндіргісі келген сияқты.
Айта кету керек, Қарағанды облысының көптеген аудандарынан жауаптар келді, олардың мәнін екі негізгі сөз тіркесімен сипаттауға болады: «тек инсектицидтік препараттарды қолданамыз» және «биопрепараттарды қолдану туралы ұсынысыңызды қарастырамыз».
Бірақ жауаптары біздің редакциямызды ерекше қызықтырған аудандар да табылды.
Ақтоғай ауданының әкімдігі ауыл шаруашылығы дақылдарының зиянкестерімен (көбінесе - шегіртке тұқымдастарымен) күрес химиялық препараттарды қолдану арқылы жүргізілетінін хабарлады. Алайда болашақта энтомопатогенді саңырауқұлақтардың штамдары негізіндегі «Миколар-В» және «Миколар-М» биологиялық препараттарын қолдану мәселесі қарастырылуда.
Осакаров ауданының әкімдігі Есіл және Қарағайлы ауылдық округтеріндегі су қоймаларында дезинсекция инсектицидтік құралдардың ерітінділері арқылы жүргізілетінін айтты. Ал Нұра ауданында «су экожүйесін сақтау мақсатында» дезинсекция тек су қоймаларының маңында жүргізіледі, әрі сол химиялық препараттар қолданылады.
Шахтинск қ. әкімдігі өз кезегінде жергілікті су қоймаларында биологиялық күрес әдістерін (табиғи жаулар, даму ингибиторлары, гормондардың аналогтары, әртүрлі тұзақтар) қолдану өте тиімсіз екенін, сондықтан қалада және оған іргелес кенттерде өңдеу инсектицидтік құралдармен жүргізілетінін хабарлады.
Біз бұрын атап өткендей, кейбір өңірлерде су қоймаларында жәндіктердің дернәсілдерімен күресте тиімділігі бұрыннан дәлелденген және айтарлықтай нәтиже беретін биопрепараттар қолданылатынын ескере отырып, Қарағанды облысының дезинсекторларының құзыреттілігі туралы белгілі бір қорытынды жасауға болады.
Шахтинск қаласының әкімінің дезинсекция жүргізу әдістерінің тиімділігі туралы қазақстандық мамандар мен биологтардың пікірінен ерекшеленетін бірегей сараптамалық пікірі бар сияқты.
Бірақ неліктен өңірде әлі күнге дейін жәндіктермен күресте биопрепараттарға көшуге дайын еместігі туралы ең ашық жауапты Қарағанды қаласының аудандарының бірі берді. Әлихан Бөкейхан ауданының әкімдігінің хабарлауынша, мердігер ұйымға биологиялық препараттарды сатып алу олардың жоғары құнына байланысты тиімсіз.
«Биологиялық препараттар табиғи су қоймаларында жәндіктерге қарсы өңдеу кезінде өте тиімді құрал, сондай-ақ өте экологиялық және эргономикалық құрал болып табылады, алайда бұл препаратты қолдану қазіргі уақытта қызмет көрсетуші үшін құны бойынша экономикалық тұрғыдан тиімсіз (инсектицидтік препараттардан 10-15 есе қымбат), себебі ол басқа елдерден импортталады», - делінген әкімдік хабарламасында.
Осылайша, кейбір облыстарда жергілікті атқарушы органдар инсектицидтік препараттарды қолданудан бас тартуға дайын, бірақ қауіпсіз және сонымен бірге тиімді құралдарды білмесе, Қарағанды облысында мамандар, барлық белгілер бойынша, халықтың қамын ойламай, химиялық препараттарға басымдық беріп, мердігер ұйымдардың төлем қабілеттілігі туралы көбірек қамқорлық жасайды.