ФБРК редакциясы қатарынан төртінші жыл Қазақстан өңірлеріндегі дезинсекцияны талдап, 2026 жылғы материалдар сериясын ашады.
Бірінші қала Шымкент болды — мұнда бастапқыда ауыл шаруашылығына арналған препарат қолданылады.
БҰЛ ҚАНДАЙ ПРЕПАРАТ ЖӘНЕ ОНЫ ҚАЙДА ҚОЛДАНАДЫ
Шымкент қаласының ауыл шаруашылығы және ветеринария басқармасының мәліметінше, 2026 жылы «Тиаметрин СК» инсектициді қолданылады, ал жәндіктермен күресудің биологиялық әдістері қарастырылмаған.
Дезинсекциялық жұмыстарды сәуірден тамызға дейін кезең-кезеңімен жүргізу жоспарлануда, ал олар туралы ақпаратты әлеуметтік желілер мен БАҚ-та жариялауға уәде береді.
«Тиаметрин СК» — бұл тиаметоксам және лямбда-цигалотрин негізіндегі аралас инсектицид.
Ашық деректерге сәйкес, препарат ауыл шаруашылығы дақылдарын — бидайды, мақтаны, картопты және басқа да өсімдіктерді зиянкестерден қорғауға арналған. Ол вегетация кезеңінде егістіктерді бүрку әдісімен қолданылады және бит, қоңыз, трипс және басқа да ауылшаруашылық зиянкестерін жоюға есептелген.
Осылайша, біз мамандандырылған қалалық ортаға арналған құрал емес, әдеттегі егістік пестициді туралы айтып отырмыз.
ОНЫҢ ҚҰРАМДАС БӨЛІКТЕРІ ҚАЛАЙ ӘСЕР ЕТЕДІ
Екі белсенді зат та жүйке жүйесіне әсер ететін нейроуытты инсектицидтерге жатады.
Тиаметоксам неоникотиноидтар тобына жатады және никотин принципі бойынша әрекет етіп, жәндіктердің жүйке жүйесінің жұмысын бұзады. Ол өсімдіктердің ішіне еніп, оларды зиянкестер үшін улы етеді. Неоникотиноидтар аралар мен басқа тозаңдандырушылардың санының азаюымен байланыстырылады, осыған байланысты оларды ашық ауада қолдану Еуропалық Одақ елдерінде тыйым салынған.
Зат адамда жедел уланудың белгілерін — бас айналуды, құсуды және диареяны тудыруы мүмкін, сонымен қатар бауыр мен бүйрекке әсер етуі мүмкін.
Лямбда-цигалотрин пиретроидтарға жатады және тез әрекет етіп, жәндіктердің байланысқаннан кейін бірден өлуіне әкеледі. Сонымен қатар, зат су организмдері үшін жоғары уыттылыққа ие және су ортасында ұзақ мерзімді өзгерістер тудыруы мүмкін.
Қолдану шарттары бұзылған жағдайда адамның жүрек-қан тамырлары және тыныс алу жүйелеріне теріс әсер етеді.
ЗЕРТТЕУЛЕР НЕНІ КӨРСЕТЕДІ
Ғылыми деректер тиаметоксам мен лямбда-цигалотриннің үйлесуі зиянкестерге ғана емес, басқа да түрлерге күшті әсер етуі мүмкін екенін көрсетеді.
Зерттеулерде неоникотиноидтар мен пиретроидтармен байланысқан кезде тозаңдандырушыларды қоса алғанда, пайдалы жәндіктердің жоғары өлімі тіркеледі.
Жеке жұмыстар сонымен қатар неоникотиноидтардың кеңірек экожүйелерге әсерін — құстар санының азаюына дейін көрсетеді, бұл қоректік базаның бұзылуымен байланыстырылады.
Осылайша, біз жай ғана «масаға қарсы құрал» туралы емес, тұтастай экожүйеге айқын әсер ететін химиялық кешен туралы айтып отырмыз.
ҚАЙТАЛАНАТЫН ТӘЖІРИБЕ
Шымкенттегі жағдай бір реттік емес. ФБРК редакциясы бұрынғы жылдары да қалада химиялық инсектицидтердің қолданылуын тіркеген болатын.
2023 жылы «Имидор» және «Энжио» қолданылса, 2025 жылы — хлорпирифос пен циперметрин негізіндегі «Кардинал» препараты қолданылды, әрі өңдеулердің еселігі маусымда 10 есеге дейін ұлғайтылды.
2026 жылы тәсіл сақталуда: қала аралас химиялық препараттарды қолдануды жалғастыруда, ал биологиялық баламалар әлі де қарастырылмайды.
БҰЛ НЕГЕ МАҢЫЗДЫ
Қалалық ортада ауыл шаруашылығы инсектицидтерін қолдану әсер етудің түбегейлі өзгеше жағдайларымен байланысты.
Егер егістіктерде адамдар мен жануарлардың кіруін шектеуге болатын болса, қалада өңдеу тұрғын үйлердің жанында, аулаларда және қоғамдық кеңістіктерде жүргізіледі, мұнда өңделген беттермен тұрақты байланыс іс жүзінде сөзсіз.
Белсенді заттардың уыттылығын ескере отырып, мұндай препараттарды қолдану ерекше сақтықты және негіздемені талап етеді.
ФБРК редакциясы жергілікті атқарушы органдарды препараттарды таңдауға, олардың халық пен қоршаған орта үшін қауіпсіздігін ескере отырып, неғұрлым жауапкершілікпен қарауға шақырады. Тұрғындар, өз кезегінде, жүргізілетін өңдеулер туралы ақпаратқа мұқият қарап, сақтық шараларын сақтауы керек.