(6 қаңтар 2026 | Дереккөз: Ақорда баспасөз қызметі)
Автомобильдер санының өсуі, жылына миллиондаған ереже бұзушылықтар мен мыңдаған адам қазасы — жол қауіпсіздігі Қазақстан үшін ең өткір мәселелердің бірі болып қала береді. «Turkistan» газетіне берген сұхбатында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев неліктен тек айыппұлдар жеткіліксіз екенін және апаттылықты азайту үшін қандай жүйелі шешімдер қажет екенін түсіндірді.
МӘСЕЛЕНІҢ АУҚЫМЫ САНДАРМЕН
Құқықтық статистика және арнайы есеп органдарының мәліметі бойынша, 2025 жылдың қараша айының соңына қарай Қазақстанда 31 428 жол-көлік оқиғасы тіркелді.
1 588 жағдайда апат адам өлімімен аяқталды, бұл, Президенттің айтуынша, жол қозғалысына қатысушылардың күнделікті кездесетін тәуекелдер деңгейін айқын көрсетеді.
НЕГІЗГІ СЕБЕП — ЖҮРГІЗУШІЛЕРДІҢ МІНЕЗ-ҚҰЛҚЫ
Мемлекет басшысы Ішкі істер министрлігінің деректеріне сілтеме жасай отырып, атап өткендей, шамамен 90% ЖКО жүргізушілердің кінәсінен болады және төмен көліктік тәртіппен байланысты.
Жыл сайын полиция 13 млн жол қозғалысы ережелерін бұзушылықты анықтайды, бұл мәселенің жүйелі сипатын және оның рөлдегі мінез-құлыққа тікелей тәуелділігін көрсетеді.
АВТОМОБИЛЬДЕНДІРУ ОБЪЕКТИВТІ ФАКТОР РЕТІНДЕ
Президент апаттылықтың өсуі объективті процестерге де байланысты екенін атап өтті. Тек өткен жылы ғана елдегі автомобильдер саны 300 мыңға, ал соңғы бес жылда автопарк 1,7 млн машинаға өсті.
Сонымен қатар, Қазақстан аумағы арқылы жыл сайын 3 млн транзиттік көлік құралы өтеді, бұл жол инфрақұрылымына жүктемені қосымша арттырады.
МЕМЛЕКЕТТІҢ РЕАКЦИЯСЫ ЖӘНЕ ШАРАЛАРДЫҢ ӘСЕРІ
Бұл жағдайда ІІМ құқық бұзушылықтарды анықтау және жолын кесу бойынша жұмысты күшейтті, сонымен қатар жол инфрақұрылымын жетілдіру және бақылауды күшейту жүргізілуде.
Тоқаевтың айтуынша, айыппұлдарды көбейту туралы шешім жол қозғалысы қауіпсіздігін қамтамасыз ету басымдығынан шыға отырып қабылданды.
Президент оң динамика байқалатынын — ЖКО-дағы өлім-жітім 9,4%-ға төмендегенін атап өтті. Сонымен бірге ол әкімшілік және техникалық шаралар қоғамдық сананы өзгертпейінше тұрақты нәтиже бермейтінін атап көрсетті.
ЖАУАПКЕРШІЛІК ҚОҒАМДЫҚ НОРМА РЕТІНДЕ
Сұхбатта дамыған елдердің тәжірибесі келтірілді, онда негізгі назар жол қозғалысына қатысушылардың ішкі жауапкершілігін қалыптастыруға аударылады. Мұндай модельдерде ережелерді сақтау жазадан қорқу емес, жеке қауіпсіздік және басқаларға құрмет көрсету мәселесі ретінде қабылданады.
ТЕХНОЛОГИЯЛАР ЖӘНЕ ЖЕКЕ ТӘУЕКЕЛДЕР
Сонымен қатар, Президент заманауи технологияларды, соның ішінде жасанды интеллект негізіндегі шешімдерді белсенді енгізу, тоқтаусыз қозғалыс көшелерін дамыту және қоғамдық көлік қауіпсіздігіне назарды күшейту қажеттігін мәлімдеді.
Әсіресе, автобустардың қатысуымен болатын ЖКО саны өсу тенденциясын сақтап отырғаны және арнайы жүйелі шешімдерді қажет ететіні атап өтілді.