«Shymkent» Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациясы (ӘКК) АҚ-дағы жымқыру туралы қылмыстық іс сотқа дейінгі тергеу сатысында тоқтап қалды. Іс 2020 жылы компания басшылығына қатысты автобустарды асыра бағамен сатып алу фактісі бойынша қозғалған, бірақ 2022 жылы тергеуші «қылмыс жасаған адам анықталмады» деп тергеу мерзімін үзді.
ФБРК редакциясы полицияға сұрау жолдап, егер іс бастапқыда нақты басшыларға қатысты қозғалса, екі жарым жыл ішінде кінәлілерді қалай анықтау мүмкін болмағанын түсіндіруді талап етті.
2020 жылғы 4 сәуірде Шымкент қаласы бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл департаменті (қазіргі ҰҚК Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі) ҚР ҚК-нің 189-бабы 2-бөлігі бойынша сотқа дейінгі тергеуді бастады. Іс Сотқа дейінгі тергеудің бірыңғай тізіліміне (СДТБТ) тіркелді. «Shymkent» ӘКК АҚ басшылығы автобустарды асыра бағамен сатып алды деген күдікке ілінді, бұл сеніп тапсырылған мүлікті ерекше ірі мөлшерде жымқыру ретінде сараланды.
Бір жарым айдан кейін, 2020 жылғы 23 мамырда, іс материалдары тергеулік бағыныстылығы бойынша Шымкент қаласы бойынша экономикалық тергеулер департаментіне (ЭТД) берілді. Екі жыл бойы тергеу осы ведомствода болды, содан кейін 2022 жылғы 22 маусымда ол Еңбекші ауданының полиция басқармасына жіберілді. Тағы бір жарым айдан кейін, 2022 жылғы 1 тамызда, материалдар Қаратау аудандық полиция басқармасына берілді.
ЭТД-нің соңғы жауабына сәйкес, дәл осы жерде тергеуші А. Ирсимбетов сотқа дейінгі тергеу мерзімін үзді. Негіз ретінде ҚР ҚПК-нің 45-бабы 7-1-бөлігі — «қылмыстық құқық бұзушылық жасаған адамды анықтамау» келтірілді.
Бұл тұжырым істің бастапқы деректеріне қайшы келеді. 2020 жылғы сәуірде тергеу нақты компанияның басшылығына қатысты нақты факт — автобустарды сатып алу бойынша басталған болатын. Екі жарым жыл материалдармен жұмыс істегеннен кейін кінәлілерді қалай анықтау мүмкін болмады? Бұл сұрақ жауапсыз қалып отыр.
Қылмыстық-процестік кодекске сәйкес, тергеу мерзімдерін үзу істің түпкілікті жабылуын білдірмейді. ҚР ҚПК-нің 45-бабы 7-1-бөлігі мерзімдерді үзу іздестіру шараларын және жасырын тергеу әрекеттерін жүргізуге кедергі келтірмейтінін тікелей көрсетеді. Үзу туралы қаулы үш тәулік ішінде прокурормен келісілуі тиіс. Алайда, мұндай келісімнің алынғаны немесе қазіргі уақытта іздестіру әрекеттерінің жүргізіліп жатқаны белгісіз.
Бес жыл ішінде іс төрт рет тергеулік бағыныстылығын өзгертті. Материалдар сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметте, экономикалық тергеулер департаментінде және екі аудандық полиция басқармасында болды. Әрбір беру процессуалдық құжаттармен ресімделді, бірақ тергеуді нәтижеге жақындатпады.
2025 жылғы қыркүйекте ФБРК редакциясы осы іс бойынша ақпарат алуға әрекеттенген болатын. ЭТД мұрағаттық материалдарды зерделеу мүмкін еместігіне және тергеу деректерін жария етпеу талаптарына сілтеме жасап, мәліметтер беруден бас тартты. Бұл ретте сұрау тергеудің құпия материалдарына емес, істің процессуалдық мәртебесі туралы жалпы ақпаратқа қатысты еді.
Қазір біздің редакция тікелей Қаратау аудандық полиция басқармасына сұрау жолдап, прокурормен келісілген тергеу мерзімін үзу туралы қаулының көшірмесін ұсынуды, «адамды анықтамау» нормасын қолданудың құқықтық негіздерін түсіндіруді және 2022 жылғы тамыздан кейін жүргізілген тергеу әрекеттері туралы хабарлауды сұрайды. Жеке сұрақ кінәлілерді анықтау бойынша қазіргі уақытта қандай да бір іздестіру іс-шаралары жүргізіліп жатқанына арналған.
Жалғасы бар…