(9 ақпан 2026 | Дереккөз: «За нами уже выехали» Telegram-арнасы)
Теміртау Қазақстанның ең ластанған қалаларының бірі болып қала береді. Тұрғындар терезелер мен автомобильдердегі тұрақты химиялық иіс пен қара шаң туралы хабарлайды. Экологтар ауаның барлық ластануының дерлік үш ірі кәсіпорыннан қалыптасатынын, ал шығарындыларды азайту шаралары көздердің аз ғана бөлігін қамтитынын атап өтеді.
ЖАҒДАЙ ҚАЛАЙ ДАМЫДЫ
«За нами уже выехали» Telegram-арнасының хабарлауынша, 2025 жылы Қазгидромет мәліметтері бойынша, Теміртауда шаң, PM2.5 қалқымалы бөлшектері, көміртегі тотығы, азот диоксиді, күкіртсутек және фенол бойынша нормалар ондаған және жүздеген рет асып кеткен. Соңғы көрсеткіш 800 реттен астам тіркелген.
ШЫҒАРЫНДЫЛАРҒА КІМ ЖАУАПТЫ
Қарағанды облыстық экологиялық музейінің мамандары ластану көздеріне талдау жүргізді. Барлық шығарындылардың 97% өнеркәсіпке тиесілі екені анықталды. Негізгі үлесті үш кәсіпорын береді: Қармет металлургиялық комбинаты, ҚарМЭС-1 және цемент зауыты. Автомобильдер мен пешпен жылыту аз ғана үлес қосады.
ЛАСТАНУ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Экологтар шығарындылардың көп бөлігі төмен көздерден шығатынын, бұл адамдардың тыныс алу жолдарына тікелей әсер ететінін атап өтеді. Сонымен қатар, тазарту он көздің тек біреуінде ғана орнатылған. Алматы мен Астанада ауа сапасы жақсарған ковидтік карантин кезінде де, зауыттар жұмысын жалғастырғандықтан, Теміртаудағы жағдай сыни күйінде қалды.
РЕСМИ СТАТИСТИКАНЫҢ ШЕКТЕУЛЕРІ
Есептеулер кәсіпорындардың ресми есептері негізінде жүргізіледі. Заңсыз немесе есепке алынбаған шығарындылар тіркелмейді, сондықтан ауаның ластануының нақты жағдайы одан да нашар болуы мүмкін. Экологтар ұсынылған барлық шараларды жүзеге асырғанның өзінде, шығарындылар бірнеше пайызға ғана қысқаратынын ескертеді.
АТЫРАУДАҒЫ АУАНЫҢ ЛАСТАНУЫ
Сондай-ақ, Атырау тұрғындары қаланың үстіндегі, әсіресе шеткі аудандар мен қала маңындағы тұншықтыратын иіс пен көзге көрінетін бұлттарға бірнеше рет шағымданған.
КТКтелеарнасы хабарлағандай, Қазгидромет аспаптары Химпоселок ауылы ауданында күкіртсутек концентрациясының нормадан 30 есеге дейін, ал Тасқалада 17 есеге дейін асып кеткенін тіркеген. Экологтар ластанудың басты күдікті көзі «Атырау мұнай өңдеу зауыты» ЖШС (АМӨЗ) болуы мүмкін екенін көрсеткен, алайда кәсіпорын ресми түрде өзінің қатыстылығын жоққа шығарды.
Біраз уақыттан кейін АМӨЗ түсіндіргендей, зауыт үстіндегі көрінетін бұлттар - бұл салқындату мұнараларының жұмысы кезінде пайда болатын су буы, ал зертханалық өлшеулер санитарлық-қорғау аймағында ластаушы заттардың шекті рұқсат етілген концентрациясының асып кеткенін анықтаған жоқ. Соған қарамастан, мемлекеттік органдардың тәуелсіз тексерулерінің нәтижелері зауыт деректерімен сәйкес келмеді және АМӨЗ-ге қатысты ластанудың нақты деңгейін тексеру үшін бақылау іс-шараларын жүргізу жоспарлануда.
ӨСКЕМЕНДЕГІ АУА ЖАҒДАЙЫ
Өскемен тұрғындары, Атырау облысының тұрғындары сияқты, ауыр ауа мен қалың «тұманға» бірнеше рет шағымданған. Қазгидрометтің мәліметінше, 22 қазанда атмосферадағы күкірт диоксидінің мөлшері нормадан 3 есеге жуық, күкіртсутектікі 1,8 есеге асып кеткен.
Шығыс Қазақстан облысының әкімі Нұрымбет Сактағанов уәде еткендей, бес жыл ішінде Өскеменнің негізгі экологиялық мәселелерін шешуге болады. Алдағы үш жылға 10,5 млрд теңге сомасына іс-шаралар жоспары бекітілген.
Билік өнеркәсіптік кәсіпорындардан тазарту жүйелерін үнемі жаңартуды және жаңа сүзгілерді орнатуды талап етпек. Ауаны бақылау үшін 25 стационарлық бекет орнатылған, ал өнеркәсіптік кәсіпорындарға зауыттар аумағында бақылау және өлшеу жүргізу құқығы берілген.