Алматы облысында нарықтағы монополиялық жағдайы әлсірегеннен кейінгі компанияның ең ірі жобасы — «Сергек» интеллектуалды қауіпсіздік жүйесін орналастыру аяқталды.
9 мыңнан астам камера және 325 аппараттық-бағдарламалық кешен өңірдің барлық аудандарын, оның ішінде 32 шалғай елді мекенді қамтыды. Жоба сервистік модель бойынша жүзеге асырылды: жабдық жалға беріледі, бұл келісімшарттың бес жылдық мерзімі ішінде ескіретін техниканы тікелей сатып алудан бірнеше есе арзан.
ФБРК редакциясы өңірлердегі «Сергек» төңірегіндегі оқиғалардың дамуын мұқият қадағалады. Соңғы бір жарым жылда компания мемлекеттік серіктестермен бірқатар жоғары деңгейдегі ажырасуларды бастан өткерді.
ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН: ДЕМОНТАЖ ЖӘНЕ САЛДАРЫ
2024 жылдың көктемінде Шығыс Қазақстан облысында келісімшарт аяқталғаннан кейін жанжал өрбіді. «Көркем Телеком» ЖШС, Sergek Group құрамына кіреді, 2018 жылы жүйені бес жыл мерзімге ұсынуға мемлекеттік-жекешелік әріптестік (МЖӘ) шартын жасасты. Негізгі мерзім өткеннен кейін келісімшарт тағы екі айға — 2024 жылдың 30 маусымына дейін ұзартылды.
Компанияны жабдықты бөлшектеу және «жалаңаш камераларды» қалдыру деп айыптады, дегенмен Sergek Group толық жұмыс істейтін жүйені барлық есептік деректер мен кіру құпиясөздерімен бірге беруді талап етті.
Жаңа мердігер «Satory Company LTD» ЖШС болды. Оператор ауысып, жабдық бөлшектелгеннен кейін нәтиже көп күттірмеді: 2025 жылдың алғашқы жартыжылдығында «Сергек» жоқ қалада жол-көлік оқиғаларының саны 2,5 есеге өсті.
ҚОСТАНАЙ: ТӨЛЕМСІЗ ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН ЖҮЙЕ
2025 жылдың басында Қостанайдағы жағдай шиеленісе түсті. 2023 жылы облыстық информатизация басқармасы Азамат Кашиевтің басшылығымен «Сергекті» сервистік модель бойынша енгізу туралы шешім қабылдады. Кашиев жобаны жеке бақылап, оң салалық қорытынды берді. «Көркем Телеком» ЖШС 60 аппараттық-бағдарламалық кешенді, мыңдаған бейнебақылау камераларын орнатуға және полицияның басқару орталығын жаңғыртуға 2 млрд теңгеден астам инвестиция салды.
Жүйе тиімді жұмыс істеді. Тек 2025 жылы қалада 1 млн-нан астам бұзушылық 19 млрд теңгеге жуық айыппұл сомасына анықталды, 400-ден астам қылмыс ашылды. Облыстық полиция департаменті камералардан деректерді үздіксіз алып отырды.
Алайда 2025 жылдың басында информатизация басқармасы кенеттен шартты бұзуды шешіп, оған сот арқылы қол жеткізді. Ресми себеп өңірлік мемлекеттік аудит департаментінің қорытындысы болды, дегенмен қаржылық бұзушылықтар табылған жоқ — аудиторлар кейбір техникалық шешімдердің жазбаша келісімін таппады. 2025 жылдың сәуірінде бірінші инстанция соты талапты қанағаттандырды, апелляция бұзуды растады. Жұмыс істеп тұрған жүйе бөлшектелді.
АСТАНА: ТОҒЫЗ ЖЫЛДЫҚ ЖҰМЫС ЖӘНЕ ОПЕРАТОРДЫ АУЫСТЫРУ
2025 жылдың ақпанында жүйе 2017 жылдан бері жұмыс істеп келе жатқан Астанадағы келісімшарт аяқталды. Осы уақыт ішінде «Сергек» әсерлі нәтижелер көрсетті: жұмыстың бірінші жылында қылмыс саны үштен біріне азайды, жеті жылда жол-көлік оқиғасынан болатын өлім жылына 60-тан 37 жағдайға дейін төмендеді.
Жеке инвесторлар жүйені енгізуге 8,4 млрд теңге жұмсап, кейін әкімдіктен шамамен 1 млрд теңге алды. 2024 жылдың тоғыз айында жүйе 642 мың бұзушылықты тіркеді, олар бойынша бюджетке 5,2 млрд теңге түсті. Барлық жұмыс уақытында жүйе қазынаға 38,3 млрд теңге әкелді.
Келісімшарттың аяқталуымен бір мезгілде әкімдік операторды ауыстыруды жариялады — эмираттық Presight компаниясы, G42 технологиялық холдингінің еншілес кәсіпорны, жаңа жобаға 53 млрд теңге инвестициялайды. Жоба астана жолдарына 10 мың жаңа камера мен 500-ден астам аппараттық-бағдарламалық кешен орнатуды көздейді. Жаңа жүйе рөлде телефонды пайдалануды тіркеу, қауіпсіздік белдігін бақылау, төбелестерді анықтау және қаруды табуды қамтитын 50 түрлі бейнеаналитиканы уәде етеді.
Алайда биылғы қазан айында елорда тұрғындарымен кездесуде Астана әкімі Жеңіс Қасымбек екі компанияның ынтымақтастықта жұмыс істейтінін айтты:
«Олар консорциум, бірге жұмыс істейді. Бұл консорциумдағы бас компания — Presight компаниясы. Осы салада жұмыс істейтін ірі компания. «Сергек» олармен бірге жұмысын жалғастыруда».
Яғни, іс жүзінде, қазақстандық әзірлеушілер астанадан кеткен жоқ, араб компаниясының «мердігері» болды.
ДАҒДАРЫСҚА ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ЖАУАП
Сот даулары аясында «Сергек» өзінің технологиялық қабілеттілігін растайды. Компания ІІМ үшін ТОР платформасын (қазақ тілінен аударғанда – «желі») әзірледі — бұл барлық үшінші тарап операторларынан жолдағы жағдайлар туралы деректерді біріктіретін бірыңғай цифрлық жүйе. Платформа полиция қызметкерлеріне бүкіл ел бойынша өңірлік шектеусіз жұмыс істеуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар дрондардағы технологияларды сынақтан өткізу жүргізілді. Шалғай аудандарда күн панельдеріндегі автономды кешендер енгізілді. Жетісу облысы Алакөл ауданы Жайпақ ауылында электр желісіне қосылмай жұмыс істей алатын елдегі алғашқы аппараттық-бағдарламалық кешен жұмыс істей бастады. Күн панельдеріне негізделген баламалы қуат көзі модулі күн сәулесін электр энергиясына айналдырып, дала жағдайында үздіксіз жұмысты қамтамасыз етеді.
АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ: АУҚЫМҒА БАС ТІГУ
Алматы облысында ауқымды жобаны іске қосу — көлемі жағынан бұрынғы астаналық жобамен салыстыруға болатын — бетбұрыс сәті болып көрінеді. Өңір қылмыс бойынша елде үшінші орында (2025 жылғы қаңтар-тамыз айларында 6 141 жағдай) және жол-көлік оқиғалары бойынша көшбасшылар қатарына кіреді — жеті айда 6,5 мыңнан астам апат тіркелді.
Жүйе жылдамдықты асыру, қызыл бағдаршамға өту, дұрыс емес тұраққа тұру және басқа да бұзушылықтарды тіркейді. «Сергек» орнатылған өңірлерде жол-көлік оқиғасынан болатын өлім 30-50% төмендейтіні атап өтіледі. Астанада қайтыс болғандар саны 60 адамнан 37 адамға, Алматыда — 161-ден 105-ке дейін қысқарды. Алматы облысында да осындай әсер күтіледі.
Жоба нақты уақыттағы жол қозғалысының моделі — көліктік цифрлық егізді құруды қамтиды, бұл әзірлеушілердің ойынша Smart City тұжырымдамасының бөлігі болуы керек. Облыстық билік «Сергекті» өңірдің жалпы экожүйесіне қоса отырып, басқаруды цифрландыруға бас тігеді.
ЖҮЙЕЛІК ПРОБЛЕМА НЕМЕСЕ ЖЕКЕ ЖАҒДАЙЛАР?
Дегенмен, басты мәселе технологияда емес, серіктестіктің