(24 ақпан 2026 жыл | Дереккөз: ҚР Премьер-Министрінің Парламент Мәжілісі депутаттарының сауалына жауабы)
Қазақстан Республикасының Үкіметі жол саласының жай-күйі туралы депутаттық сауалға жауап берді. Құжатта құрылыс сапасын бақылауды, мерзімдерді сақтауды және бюджет қаражатын пайдалануды күшейтуге бағытталған шаралар баяндалған.
ЦИФРЛЫҚ ҚҰРАЛДАР ЖӘНЕ «E-JOLDAR» ЖҮЙЕСІ
Жауапта көрсетілгендей, қаражаттың мақсатты пайдаланылуын бақылау үшін цифрлық теңге тетіктері қолданылады. Дәстүрлі қолма-қол ақшасыз есеп айырысудан айырмашылығы, цифрлық теңге операциялардың бағдарламалануын көздейді, бұл қаражаттың мақсатты пайдаланылуын қадағалауға мүмкіндік береді. Негізінен, бұл нақты жоба шеңберінен тыс оларды пайдалануды шектеуге бағытталған тетік туралы болып отыр.
Сондай-ақ «E-Joldar» ақпараттық жүйесі әзірленуде, оны іске қосу 2026 жылға жоспарланған. Жүйеде келесі модульдер қарастырылған:
- «Жөндеу» — Жол жұмыстарының орындалу барысын мониторингтеуге және тиісті құжаттаманы жүргізуге арналған ішкі цифрлық журнал.
- «Қоғамдық бақылау» — Азаматтарға арналған көпшілік интерфейс, ол жолдардың жай-күйі туралы пайдаланушылардың өтініштерін қабылдауды және қарауды қамтамасыз етеді және жобалар туралы ақпаратқа қол жеткізуді ұсынады.
Жауапта жүйе ашықтық пен бақылаудың жеделдігін арттыруға бағытталғаны атап өтілген.
БЕС САТЫЛЫ БАҚЫЛАУ ЖҮЙЕСІ ЖӘНЕ ЖЕКЕ ЖАУАПКЕРШІЛІК
Жол саласында сапаны бақылаудың бес сатылы жүйесі жұмыс істейді: мердігер, техникалық және авторлық қадағалау, «Жол активтерінің ұлттық сапа орталығы» РМК және тапсырыс беруші.
Техникалық және авторлық қадағалау ұйымдарын аккредиттеуге қойылатын талаптардың күшейтілгені, сондай-ақ мамандардың жеке жауапкершілігінің артқаны хабарланады. Сапа орталығының жойылмаған ескертулері болған кезде жолдарды пайдалануға беруге тыйым салу заңнамалық тұрғыдан бекітілген.
FIDIC ХАЛЫҚАРАЛЫҚ СТАНДАРТТАРЫ ЖӘНЕ EPC+M МОДЕЛІ
Ірі жобаларды іске асыру үшін халықаралық келісімшарттық тетіктер қолданылады.
- FIDIC (Халықаралық инженер-кеңесшілер федерациясы) — ашық рәсімдер мен тәуелсіз бақылауды көздейтін үлгілік халықаралық келісімшарттар пайдаланылады.
- IRI (International Roughness Index) — нысандарды қабылдау кезінде қолданылатын жабынның тегістігінің халықаралық индексі.
- EPC+M (Engineering, Procurement, Construction + Management) — мердігер нысанды жеті жылға дейінгі мерзімге жобалауға, салуға және одан кейінгі пайдалануға жауап беретін келісімшарт үлгісі. Іс жүзінде мұндай үлгі мердігердің орындалған жұмыстардың сапасы үшін ұзақ мерзімді жауапкершілігін көздейді.
МЕРЗІМДЕРДІ БАҚЫЛАУ ЖӘНЕ ҚАУІПСІЗДІК ТАЛАПТАРЫ
Жобаларды іске асыру мерзімдері күнтізбелік кестелерде бекітіледі және тапсырыс беруші техникалық қадағалаумен бірлесіп бақылайды. Мерзімдерді бұзғаны үшін айыппұл санкциялары, тәртіптік шаралар және мердігерлерді сот тәртібімен өзінің міндеттемелерін тиісінше орындамаған жеткізушілердің тізіліміне енгізу мүмкіндігі қарастырылған.
Жол қозғалысы қауіпсіздігі бөлігінде нысандарды пайдалануға бергенге дейін олардың қауіпсіздік талаптарына сәйкестігі туралы ішкі істер органдарының қорытындысын міндетті түрде алуды көздейтін нормативтік өзгерістер әзірленуде.
Тұтастай алғанда, аталған шаралар рәсімдердің ашықтығын, жол жобаларының сапасын және бюджет қаражатын пайдалану тиімділігін арттыруға бағытталған.