Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауында Президент Қасым-Жомарт Тоқаев тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығын (ТҮКШ), құрылыс саласын және су ресурстарын басқаруды жүйелі түрде жаңғыртуды жариялады. Мемлекет басшысы бұл салаларды дағдарыстық жағдайда деп атап, үкіметтен онжылдықтар бойы жинақталған мәселелерді шешу үшін шұғыл шаралар қабылдауды талап етті.
ТҮКШ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТ ПЕН БИЗНЕСТІҢ СЕРІКТЕСТІГІ
Тоқаев коммуналдық инфрақұрылымның тозуы биліктің көп жылғы әрекетсіздігі салдарынан қауіпті деңгейге жеткенін атап өтті. Шешім ретінде мемлекет тарифтерді ырықтандыруды және энергетика мен коммуналдық шаруашылықты басқарудың жаңа моделін енгізуді жоспарлап отыр.
Реформалардың негізгі элементі мемлекет пен жеке сектор арасындағы рөлдерді қайта бөлу болады. Билік реттеу мен бақылауға назар аударса, технологияларды енгізу және инфрақұрылымды жаңарту бизнеске сеніп тапсырылады. Мұндай тәсіл қызмет сапасын қамтамасыз етіп, «ақылды қалалар» тұжырымдамасын дамытуға негіз қалауы тиіс.
Мемлекет басшысы сондай-ақ еліміздің барлық өңірлерінде заманауи шешімдерді ауқымдау үшін халықаралық тәжірибені пайдалануды және шетелдік мамандарды тартуды тапсырды.
ҚҰРЫЛЫСТАҒЫ ЖАҢА СТАНДАРТТАР
ТҮКШ жаңғыртумен қатар құрылыс саласын цифрландыру жоспарлануда. Президент жасанды интеллектті қолдана отырып, ғимараттардың ақпараттық моделдеуін енгізу қажеттігін атап өтті. Мұндай технологиялар нысандардың сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етудің міндетті стандартына айналуы тиіс.
Саланы жүйелі дамыту 2025 жылдың соңына дейін жаңа Құрылыс кодексін қабылдауды және ұлттық цифрлық платформаны іске қосуды көздейді. Соңғысы жоспарлаудан бастап пайдалануға дейінгі нысандардың барлық өмірлік циклін бақылауға мүмкіндік береді.
ЭКОЛОГИЯЛЫҚ СЫН-ҚАТЕРЛЕР ЖӘНЕ ЭНЕРГИЯ ТИІМДІЛІГІ
Реформалардың жеке бағыты жаңа санитарлық және экологиялық нормаларды енгізуге қатысты. Олар ресурстарды жауапты тұтынуды ынталандырып, халық арасында энергия үнемдеу мәдениетін қалыптастыруы тиіс.
Ел басшылығын су ресурстарын ұтымсыз пайдалану ерекше алаңдатады. Тоқаевтың айтуынша, Қазақстан су тапшылығына тап болып отыр, ал оны тұтыну мәдениеті «көңіл көншітпейді». Мәселені шешу, әсіресе жастар арасында, кең ауқымды ағарту жұмысын талап етеді.
СУ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ЦИФРЛЫҚ ТРАНСФОРМАЦИЯЛАУ
Мемлекет басшысы су мәселесін ұлттық қауіпсіздік мәселесі деп атады. Соңғы екі жылда жаңа Су кодексінің қабылдануына және мамандандырылған министрліктің құрылуына қарамастан, саланы реформалау бойынша орасан зор жұмыс алда тұр.
Су шаруашылығының ағымдағы жағдайы сыни: кейбір өңірлерде каналдардағы су жоғалтулары 60% жетеді, есепке алу ескірген әдістермен жүргізіледі, ал ресурстар туралы деректер толық емес. Түбегейлі шешім ұлттық су балансын қалыптастыру үшін жер үсті және жер асты сулары туралы ақпаратты біріктіретін бірыңғай цифрлық платформа болуы керек.
СУ ҚАУІПСІЗДІГІНІҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ӨЛШЕМІ
Каспий теңізі деңгейінің төмендеуі өңірлік алаңдаушылықтың көзіне айналды. Трансшекаралық су мәселелерін шешу үшін Тоқаев Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ) аясында Су проблемаларын зерттеу орталығын құруды ұсынды.
Үкіметке сондай-ақ Каспий су ресурстарын сақтау бойынша мемлекетаралық бағдарлама дайындау тапсырылды, бұл биліктің экологиялық сын-қатерлердің ауқымын түсінетінін көрсетеді.
Қорытындылай келе, Президент ТҮКШ, құрылыс және су шаруашылығын жаңғыртудың табысы Қазақстанның болашағын анықтайтынын атап өтті. Бүгін жасалатын қадамдардың ұтымдылығына болашақ ұрпақтың әл-ауқаты байланысты.