МЦРИАП РК Аэроғарыш комитеті «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК АҚ мемлекеттік сатып алу шарты аясында Жер ресурстарын басқару комитетіне сатқан қытайлық түсірілімдерді жеткізу фактісін жоққа шығарды. Ал ҚҒС өзі шетелдік жеткізушіден түсірілім сатып алуды жоққа шығармайды.
Еске сала кетейік, бұған дейін біз мемлекеттік сатып алу шарты аясында «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК АҚ Жер ресурстарын басқару комитетіне бұрын қытайлық компаниядан сатып алынған China HEAD Aerospace Technology Co (АҚШ санкциясына іліккен) ғарыштық түсірілімдерді ұсынғанын жазған болатынбыз.
Біз бірқатар органға осы жағдайға түсініктеме беру сұрауымен жүгінген едік, бірақ мәні бойынша жауап ала алмадық. Кейбір мемлекеттік органдар біздің сұрауымызды МЦРИАП РК-ға қайта бағыттады.
ЖРБК өз кезегінде ҚҒС-қа тиісті түсініктеме беру туралы өтініш білдірген. Қазақстан Ғарыш Сапары болса, өздерінің толық заңды түрде әрекет еткенін және аталған жағдайда заңнаманың ешқандай бұзушылығы байқалмағанын мәлімдеді.
Сонымен қатар, ҚҒС түсірілімдердің шетелдік жеткізушіден неге сатып алынғанына егжей-тегжейлі түсініктеме берді: ЖРБК-мен жасалған шарт аясында Қазақстанда аналогтары жоқ, өте жоғары кеңістіктік ажыратымдылықтағы ғарыштық түсірілімдерді қысқа мерзімде ұсыну қажет болғаны атап өтілді.
Осыған байланысты, «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК АҚ Франция, АҚШ, Қытай, Корея және Үндістаннан шыққан әлемдік ғарыш жүйелерінің операторларына коммерциялық ұсыныстар сұрауын жіберген. Нәтижесінде ең қолайлысы қытайлық HEAD Aerospace компаниясының ұсынысы болды.
Бұл ретте, ФБРК редакциясы МЦРИАП Аэроғарыш комитетінен жауап алды. Онда қытайлық HEAD Aerospace Technology Co компаниясының осы шартқа қатысы жоқтығы айтылған.
«Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК АҚ ақпараты бойынша, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Жер ресурстарын басқару комитетімен жасалған Шарт аясында қытайлық HEAD Aerospace Technology Co компаниясы тартылмаған», - деп жазды жауабында Аэроғарыш комитеті.
Ведомство сонымен қатар, санкциялық шектеулерге ілігу қаупі анықталған жағдайда, «ҚҒС» ҰК АҚ қажетті консультациялар жүргізетінін және «ҚҒС» ҰК АҚ-ның әлеуетті серіктестері бола алатын компанияларға қатысты санкциялық шектеулерге тұрақты мониторинг жүргізетінін» атап өтті.
Қорытындылай келе, МЦРИАП РК Аэроғарыш комитеті бұл шарттың тарапы емес екенін мәлімдеді, осыған байланысты егжей-тегжейлі ақпарат алу үшін тікелей ЖРБК-ға және «ҚҒС» ҰК АҚ-ға жүгінуіміз керек.
Дегенмен, біздің қолымызда комитеттің жауабына толығымен қайшы келетін ҚҒС-ның егжей-тегжейлі түсініктемесі бар. Жағдай одан әрі шиеленісуде: не МЦРИАП өзіне бағынысты ұйымның қызметінен мүлде хабарсыз, не жай ғана Қазақстан Ғарыш Сапарын жауып отыр.
Сондай-ақ, біздің мәліметіміз бойынша, Қазақстан Ғарыш Сапары түсірілімдер сатып алынған Ti-Tech Development Limited (China HEAD Aerospace Technology Co еншілес компаниясы) компаниясымен әлі есептеспегенін еске сала кетейік.
Ұлттық оператордың қалыптасқан жағдайды қалай шешетіні белгісіз, өйткені есеп айырысудың болмауы шетелдік оператормен шарт талаптарын бұзады, ал төлемді жүргізу санкциялық шектеулерді бұзу қаупін тудырады.
Осыдан басқа, заңды сұрақ туындайды: егер Қазақстан Ғарыш Сапары ғарыштық түсірілімдер жасау үшін жеке спутниктерін пайдаланбаса, мүмкін, түсірілімдерді жеткізу прерогативасын шетелдік нарыққа шыға алатын кез келген басқа ұйым делдал бола алатын бәсекелес ортаға беру керек пе?
ФБРК редакциясы АЗРК-ны осы жағдайға назар аударуды тағы да сұрайды. Сонымен қатар, біз ҚР Ішкі мемлекеттік аудит комитетінің бұл туралы не айтатынын әлі де күтеміз.