ФБРК редакциясы Қазақстан өңірлерінде жапырақ кеміргіштер мен сорғыш зиянкестерден қорғау үшін өңдеу кезінде қандай препараттар қолданылатыны және олардың тірі ағзаларға, соның ішінде адамдарға қандай әсер етуі мүмкін екендігі туралы айдарды жалғастырады.
Бұған дейін біз Астана қ., Орал қ., Атырау қ., сондай-ақ Шығыс Қазақстан, Павлодар және Қызылорда облыстарының тұрғындарын немен уландыруды жалғастырып жатқанын жазған болатынбыз. Бұл бөлімде біз Қарағанды облысының аумағында қандай препараттар қолданылатыны туралы айтамыз.
Приозерск қаласының тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімінің деректері бойынша, қаладағы жасыл желектерді өңдеу «Каратэ Зеон» препаратымен жүргізіледі, оның белсенді заты «Лямбда-цигалотрин» болып табылады.
- «Лямбда-цигалотрин» шырышты қабықты тітіркендіреді, адамның жүрек-қан тамыр жүйесіне теріс әсер етеді және өкпенің ісінуіне әкелуі мүмкін. Зат су организмдері үшін өте уытты, су ортасында ұзақ мерзімді өзгерістер тудырады. «Лямбда-цигалотрин» аралар, бал аралары және басқа да тозаңдандырушы жәндіктер үшін өлімге әкеледі.
Қазақстан Республикасының аумағында сатуға және қолдануға рұқсат етілген пестицидтер тізбесіне сәйкес, «Каратэ Зеон» препаратын ауыл шаруашылығы дақылдарын және шегірткелер мекендеген учаскелерді өңдеу кезінде пайдалануға рұқсат етілген.
Шахтинск қаласының әкімдігі хабарлағандай, дезинсекциялық іс-шаралар қаланың және іргелес елді мекендердің скверлерінде, саябақтарында, су айдындарында жүргізіледі. Өңдеу кезінде құрамына «Хлорпирифос» және «Циперметрин» заттары кіретін «Димигран» препараты қолданылады, біз олардың зиянды әсері туралы бұрын бірнеше рет жазған болатынбыз.
Еске сала кетейік:
- «Хлорпирифос» аутизмі бар балалардың туылу ықтималдығын арттырады, ерте жаста дене салмағының төмендеуіне, когнитивтік және физикалық қабілеттердің бұзылуына әкеледі. Ересек адамға әсер еткенде, адамның жүрек-қан тамыр, тыныс алу және орталық жүйке жүйелеріне күйретеді әсер етеді.
- «Циперметрин» ерлердің репродуктивті жүйесіне уытты әсер етеді, сүйек кемігінің микроядроларының көбеюіне және суицидтік бейімділіктің пайда болуына ықпал етеді. Зат сүтқоректілердің орталық жүйке жүйесіне теріс әсер етеді және мысықтар, балықтар, аралар мен су жәндіктері үшін өте уытты.
Сарань қаласының тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық бөлімінің деректері бойынша, қаланың су айдындары мен ашық аумақтарында дезинсекция құрамына «Хлорпирифос» және «Циперметрин» заттары да кіретін «Агран» препаратымен жүргізіледі.
Айта кету керек, «Димигран» және «Агран» препараттары Қазақстан Республикасының аумағында сатуға және қолдануға рұқсат етілген пестицидтер тізбесіне кірмейді. Тізбеге сәйкес, тізімге енгізілмеген пестицидтерді біздің елімізге әкелу, сату, өндіру, қолдану және жарнамалау тыйым салынған.
Қарағанды облысының Осакаров ауданының әкімдігі ауданда жасыл желектерді жәндіктерден қорғау үшін ағаш діңдерін әк ерітіндісімен әктеу жүргізілетінін хабарлады. Сонымен қатар, масалар мен басқа да шіркей түрлеріне қарсы су айдындарында көктемде «Агран» және «Аверфос» препараттарымен дезинсекция жүргізіледі.
«Аверфос» препаратының белсенді заты бізге бұрыннан таныс «Хлорпирифос» болып табылады, ал препараттың өзі, «Димигран» және «Агран» сияқты, Қазақстан аумағында сатуға және қолдануға рұқсат етілген пестицидтер тізбесіне кірмейді.
Нұра ауданының әкімдігі «Елді мекендердің санитариясын қамтамасыз ету» бағдарламасы аясында дезинсекция және дератизация (кеміргіштермен күрес) жұмыстарын жүргізуге аудандық бюджеттен шамамен 4,6 млн теңге бөлінгенін хабарлады.
Жұмыстарды Қарағанды облысы бойынша «Ұлттық сараптама орталығы» мемлекеттік кәсіпорнының мердігер ұйымы жүргізетіні атап өтілген. Ауданда дезинсекция 10 мамырдан бастап, дәл сол тыйым салынған «Агран» препаратын қолдана отырып жүргізілуде.
Қарағанды облысының басқа аудандарына келер болсақ, жергілікті атқарушы органдардан дезинсекциялық жұмыстарды жүргізу бойынша сындарлы жауаптар алу мүмкін болмады.
Мысалы, Қарағанды қаласының әкімдігі дезинсекция сұрау олардың құзыретіне кірмейтінін мәлімдеді. Ал Шет ауданының әкімдігі біздің «жасыл желектерді өңдеу бойынша ұсынысымызды» қарастыратынын хабарлады. Балқаш қ., Теміртау қ., сондай-ақ Абай және Қарқаралы аудандарының жергілікті билігі өңдеу кезінде қандай препараттар қолданатыны туралы үнсіз қалды.
Сонымен қатар, Қарағанды облысының Бұқар-Жырау ауданының коммуналдық шаруашылық бөлімі ауданда жасыл желектерді өңдеуді жүргізудің қажеті жоқ екенін хабарласа, Ақтоғай ауданында 2024 жылы дезинсекция мен дератизацияны жүргізуге қаражат бөлінбеген.
ФБРК редакциясы дезинсекцияны жүргізу кезінде шенеуніктердің жауапсыздығына тағы бір рет көз жеткізіп отыр. Біз өңір әкімдіктерін өңдеу кезінде қолданылатын препараттарды қолдану саласын ескеруге тұрақты түрде шақырамыз, бірақ жергілікті билік қолданылатын пестицидтердің заңдылығына да көз жеткізуге ниет білдірмесе, не айтуға болады.
Жалғасы бар...