Костанай тұрғыны Евгения Брагина алаяқтардың құрбаны болды, олар оның телефонына қашықтан қол жеткізіп, Jusan Bank (қазіргі Alatau City Bank) мобильді қосымшасы арқылы несие рәсімдеген. Қолда бар ақпарат бойынша, банк қашықтан қосылу анықталған кезде операцияларды бұғаттамаған — бұл міндеттемені Ұлттық банк 2023 жылы енгізген болатын. Кейін бірінші сатыдағы сот несие шартын жарамсыз деп таныды, алайда апелляция шешімді күшін жойып, жауапкершілікті зардап шеккен әйелдің өзіне жүктеді.
Hronika.kz деректеріне сәйкес, сот материалдары қылмыскерлердің Брагинаның смартфонына Webkey Android Remote Control қосымшасын орнатқанын растаған. Бұл қосымша құрылғыны толық басқаруға мүмкіндік береді: экранды көру, растау кодтарын оқу, құжаттарға қол қою және геолокация бойынша қорғанысты айналып өту.
Сол күні алаяқтар Jusan Bank қосымшасында Брагинаның атына шоттар ашып, виртуалды карта шығарды, содан кейін несиеге өтінім берді. Банк 2,6 млн теңге көлеміндегі несиені он жыл мерзімге мақұлдады. Ақша бірнеше күннен кейін Братиславадағы (Словакия) банкоматтан алынған, ал Брагинаның телефоны Костанайда болған.
Сол күні кешке алаяқтар «Қазақстан Халық банкі» АҚ-да да несие рәсімдеуге әрекеттенген, алайда антифрод-жүйе құрылғыны қашықтан басқаруды анықтап, несие рәсімдеуді автоматты түрде бұғаттаған.
Керісінше, Jusan Bank сотта клиенттің өзі биометриядан өтіп, алаяқтарға деректер мен растау кодтарын өзі бергенін алға тартты. Банк үшінші тұлғалардың араласуы жүйемен анықталмағанын, ал несие рәсімдеу заңнама талаптарына сәйкес жүргізілгенін мәлімдеді.
Алайда іс материалдарында Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің (ҚНРДА) қорытындысы бар, онда 2023 жылдың қазан айында Ұлттық банк қаржы ұйымдарына смартфонды қашықтан басқару анықталған кезде қашықтықтан қызметтерді бұғаттауды міндеттегені көрсетілген.
2024 жылдың мамырында ведомство мамандары Jusan Bank-тің бұл талаптарды орындамайтынын анықтады. Бұзушылық ағымдағы жылдың қаңтарында ғана жойылды. Сарапшылардың айтуынша, дәл осы бұғаттаудың болмауы алаяқтарға Брагинаның атына несие рәсімдеуге мүмкіндік берген жағдай туғызды.
Бірінші сатыдағы сот реттеушінің қорытындысын ескерді: ол несие шартын жарамсыз деп танып, қауіпсіздік талаптарының бұзылуы клиентке залал келтіргенін көрсетті.
Өз кезегінде, Қостанай облыстық сотының апелляциялық алқасы бұл шешімді күшін жойып, жауапкершілікті зардап шеккен әйелдің өзіне жүктеді. Апелляция банктің заңсыз әрекеттері туралы дәлелдемелер ұсынылмаған, ал қыз смартфонына қол жеткізуді беріп, сақсыздық танытқан деп есептеді. Сонымен қатар, алқа Jusan Bank-тің Ұлттық банк қорытындылары туралы баға бермеді.
Қазір шарт күшінде, ал Евгения Брагина 359 мың теңге табысы және екі баласы, сондай-ақ басқа да несиелері бар кезде ай сайын шамамен 84 мың теңге төлеуге міндетті. Ол кассациялық шағым дайындап жатыр, бұл процесс бірнеше айға созылуы мүмкін.