(16 ақпан 2026 | Дереккөз: ФБРК)
ФБРК дереккөздері Ташкенттегі «Чорсу» базарында фурадан тікелей қазақстандық қой етінің салқындатылған түрі сатылып жатқанын хабарлайды. ФБРК редакциясының қолында осы жүкке арналған ветеринариялық-санитариялық тексеру актісі бар.
НЕНІ ЖӘНЕ ҚАЙДАН ТАСЫМАЛДАЙДЫ
Құжаттан көрініп тұрғандай, 2026 жылғы 11 ақпанда «Қазығұрт» ветеренариялық-бақылау бекетінде (ВББ) (бізге алдыңғы тергеулерден белгілі) Түркістан облысындағы автокөлік жүкті тексеруден өткізген. Мәселе салмағы 17 000 кг (17 тонна) болатын салқындатылған қой етіне қатысты. Барлығы 227 қой ұшасы. Қарапайым есептеу бір ұшаның орташа салмағын береді: 17 000 кг ÷ 227 ұша = шамамен 75 кг — бұл ересек қой үшін қалыпты жағдай.
Жөнелтуші — Түркістан облысы, Манкент ауылында тіркелген қазақстандық «Zaman Organic» ЖШС. Алушы — Ташкент қаласының ішінде, Чорсу базарына жақын жерде тіркелген өзбекстандық «B-I-G-CONSALT» ЖШҚ. Әкетуге рұқсат 2026 жылғы 8 қаңтарда алынған. Барлық тексерілетін параметрлер — құжаттар, температура, органолептика, таңбалау, орау — акт бойынша «сәйкес келеді».
Ветеринариялық сертификат 2026 жылғы 10 ақпанда АШМ Ветеринариялық бақылау комитетінің Сайрам ауданының аумақтық инспекциясымен берілген. Жүктің кедендік құны — 23 544 388 теңге.
ЕКІ ЖЫЛДАН АСПАҒАН КОМПАНИЯ
«Zaman Organic» ЖШС — қазақстандық нарықтағы мүлде жаңа ойыншы. kompra.kz қызметінің деректеріне сәйкес, компания 2024 жылғы қыркүйекте тіркелген, яғни жүкті жөнелту кезінде бір жарым жылдан аз уақыт болған. Мәлімделген қызмет түрі — аралас ауыл шаруашылығы. Бірінші басшы және құрылтайшы — Умиджан Абдурахманов.
Умиджан Абдурахманов сондай-ақ Түркістан облысы, Манкентте тіркелген «ALATAU 2050» ауылшаруашылық өндірістік кооперативінің (АӨК) басшысы ретінде көрсетілген. Қазіргі уақытта Абдурахманов мырзаның мүлкіне тыйым салынған.
БҰЛ НЕЛІКТЕН СҰРАҚ ТУҒЫЗАДЫ
Жас компанияның экспортқа шығу жылдамдығы, әрине, өздігінен заң бұзушылық емес — заңнама бұған тыйым салмайды. Алайда Қазақстаннан мал мен етті сұр схемалар бойынша шығарудың бұрыннан белгілі схемалары аясында дәл осындай құрылымдар мұқият назар аударуды талап етеді.
ФБРК Түркістан облысы мен шекаралық ВББ арқылы жүйелі бұзушылықтармен — рұқсат етілген тасымалданатын жануарлар санының асып кетуінен бастап қазақстандық есепке алу және бақылау жүйелерін айналып өтуге дейін жүретін фуралар туралы бірнеше рет жазған.
Көбіне заңды тұлғаның өзі экспорттық қызмет басталғанға дейін аз уақыт бұрын құрылады. 17 тонна салқындатылған ет өндірудің артында кім тұр, мал қайдан сойылғаны және «Zaman Organic» шаруашылық қызметін қаншалықты өз бетінше жүргізетіні бізге белгісіз.
Біз бір нәрсені біржақты түсіндіруге міндеттенбейміз, бірақ егер сіз базардан — әсіресе көліктен немесе уақытша нүктеден — ет сатып алсаңыз, ең болмағанда ветеринариялық сертификаттың және ораудағы таңбаның болуына назар аударыңыз деп еске салуға рұқсат етіңіз.
Дегенмен, тағы бір нәрсе жайлы ойлануды ұсынамыз: ФБРК дереккөздерінің айтуынша, бір рефрижераторлық фураның стандартты жүктелуі 450-ден астам қой ұшасын құрайды. Бұл партияда — 227, яғни жартысынан сәл ғана көп. Мүмкін болатын жүктің қалған бөлігі қайда кетті және ол мүлде болды ма, бізге белгісіз. Бірақ жартысын ғана тасу үшін толық фураға кім төлейді?
ФБРК кем дегенде екі ықтимал түсініктемені көреді. Біріншісі: фура толық жүктелген, бірақ жүктің жартысы ғана декларацияланған. Бұл жағдайда кедендік құн төмендетіледі, демек, Қазақстанда да, Өзбекстанда да салық төлемдері азаяды, оның бюджеті әкелінетін еттің нақты көлемінен акциздер мен ҚҚС ала алмайды.
Екіншісі: қалған кеңістікті сиыр еті немесе құжатсыз шекарадан өткен, яғни іс жүзінде контрабандалық басқа өнімдер алып жатқан. Екі сценарий де расталса, жекелеген қылмыстық іс қозғауға оңай негіз бола алады.