ФБРК редакциясы ауыл шаруашылығы министрлігінен (АШМ) ірі қара мал импорты туралы деректерді – бағыттарды, өткелдерді, алушы шаруашылықтарды сұрады. Ветеринариялық бақылау комитеті коммерциялық құпияға сілтеме жасап, жауап беруден бас тартты. Біздің редакция шағым түсірген кезде, ведомство мәселені тез «жабуға» амал тапты: басталуына қырық минут қалғанда тыңдау тағайындап, оны бірден өткізілмеді деп таныды.
НЕ СҰРАДЫ ЖӘНЕ НЕ ДЕП ЖАУАП БЕРДІ
2026 жылғы мамырдың басында ФБРК редакциясы АШМ-ге импорттық мал логистикасы туралы ресми журналистік сұрау жолдады. Нақты бағыттар, шекаралық өткелдер, жеткізу күндері және жануарларды алушы шаруашылықтар туралы сөз болды.
АШМ-нің Ветеринариялық бақылау және қадағалау комитеті ФБРК-ге берген жауабында «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Заңның 11-бабына және Кәсіпкерлік кодекстің 28-бабына сілтеме жасап, бас тартты. Бізге хабарланғандай, жеткізушілер, күндер мен бағыттар туралы ақпарат «коммерциялық құпияны құрауы мүмкін».
ФБРК өз кезегінде шағым жіберіп, бұл жеке компаниялардың құжаттамасы емес, мемлекеттік есеп деректері екенін көрсетті. Мемлекеттік есеп жұртшылық мүддесінде жүргізіледі, бұл жағдайда – эпизоотиялық қауіпсіздік пен ветеринариялық бақылауды қамтамасыз ету мақсатында. Оның үстіне, «құрауы мүмкін» деген тұжырым бас тарту үшін тиісті құқықтық негіз болып табылмайды.
ҚЫРЫҚ МИНУТ ІШІНДЕ КЕЛУ
Ведомство тарапынан біздің шағымымызды қарау мерзімі 16 маусымда аяқталатын еді.
12 маусымда сағат 11:21-де редакция журналисі тыңдау сол күні сағат 12:00-де, яғни 39 минуттан кейін өтетіні туралы SMS-хабарлама алды. Уақытты алдын ала келісу, форматтың ыңғайлылығын нақтылау болмады және алдын ала шешіммен танысуға уақыт іс жүзінде болмады.
Журналист уақытында қосыла алмады. Көп ұзамай порталда тыңдау «бейнеконференцияға шықпау» себебімен өткізілмеді деген жазба пайда болды. 
МҰНДА НЕ ДҰРЫС ЕМЕС
Тыңдау рәсімі өтініш берушінің өз ұстанымын дәлелдеуі үшін бар екенін айтудың қажеті бар ма? е-Отыныш порталындағы хабарламаға сәйкес, тыңдау 16 маусымға дейін ашық болды, яғни оған жауапты, шекарадағы және көліктегі ветеринариялық бақылау басқармасының басшысы Еріс Нұралиевте тағы екі жұмыс күні қалған еді. Бірақ оның орнына тыңдау бір күнде тағайындалып, жабылды. Мұндай асығыстықтың себебі не?
Сонымен қатар, заңнама тыңдауды жазбаша нысанда – телефон немесе бейнеқоңыраусыз, тікелей е-Отыныш жүйесінде өткізуге мүмкіндік береді. Бұл нұсқа, түсінуге болатындай, пайдаланылмаған.
е-Отыныш жүйесі бұл жағдайда диалог алаңы ретінде емес, ең алдымен ведомствоның өзіне ыңғайлы формальды нәтижені бекіту құралы ретінде жұмыс істегендей әсер қалдырады. Отыз тоғыз минут – бұл әңгімеге шақыру емес, керісінше, алдын ала белгілі нәтижемен ультиматум. Тек бір нәрсе түсініксіз: осы шешімге қол қойған басқарма басшысы заң нормаларын білмеген бе, әлде тым жақсы білген бе?
Бас тартудың өзіне қайта орала отырып, тірі мал импорты туралы деректер – әкелу күндері, шекаралық өткелдер, тағайындалған аймақтар – ветеринариялық және кедендік бақылау шеңберінде мемлекеттік ақпараттық жүйелерде қалыптасатынын тағы бір рет атап өткім келеді. Олар бизнес мүддесі үшін емес, елдің эпизоотиялық қауіпсіздігі мүддесі үшін жиналады. Ведомство сілтеме жасаған Кәсіпкерлік кодекстің 28-бабы мемлекеттік органдарға мұндай деректерді өз бетінше коммерциялық құпия ретінде саралау өкілеттігін бермейтіні анық, бұл кәсіпкерлік субъектісінің өзінің құзыреті.
Сайып келгенде, мемлекеттік органдармен, әсіресе ФБРК өз материалдарында бірнеше рет сынға алғандармен диалог лотереяны еске салады. Негізінде дәлелді жауап аласың ба, әлде қағаз жүзінде мәселені жабатын, бірақ іс жүзінде шешпейтін, ұқыпты безендірілген формальды жауап аласың ба, алдын ала ешқашан білмейсің. Айырмашылық тек лотереяда ойын басталғанға дейін ережелерді шынайы жариялайды.