Биылғы жылы Қосшы қаласының әкімдігі бағдаршамдар мен басқа да жол құрылғыларына қызмет көрсетуге шамамен 595 млн теңге жұмсады. Айта кетерлігі, небәрі үш жыл бұрын жергілікті билік қажеттілігін қаттап айтып жүрген «жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету» қалаға 440 есе арзанға түскен еді.
2021 жылы Қосшы қаласының көлік және автомобиль жолдары бөлімі жол объектілерін орнату және оларға сервистік қызмет көрсету бойынша қызметтерді сатып алуға ашық конкурс жариялады.
Атап айтқанда, қалалық бағдаршамдардың жұмысын қамтамасыз ету туралы сөз болды. Сол кезде Қосшы қаласында бар болғаны 7 бағдаршам жұмыс істеп тұрған.
Мұндай аз сан 2021 жылы Қосшының ауыл мәртебесінен қалалық білімге өту үрдісінде болуына байланысты.
Дәл осы себептен қаланың негізгі шығыс жолдары мен жол тораптарында көлік ағындарын ұйымдастыру мәселесі туындады, бұл бағдаршамдарды орнатуды басым міндетке айналдырды.
Бірақ келісімшартқа қайта оралайық.
Техникалық сипаттамаға сәйкес, оның қолданылу мерзімі 2022 жылдың 31 желтоқсанына дейін созылды, ал қызметтердің құны шамамен 1,4 млн теңгені құрады.
2022 жылдың шілдесінде қалалық әкімдік осыған ұқсас қызметтерді жеткізу бойынша келесі конкурсты өткізуге шешім қабылдады.
Бұл жолы, алайда, жеткізушіге 7 емес, 8 бағдаршам объектісіне қызмет көрсетуге тура келді: жаңа бағдаршам Абай көшесінде пайда болды.
Техникалық сипаттамада «авариялық-қалпына келтіру жұмыстары және тапсырыс берушінің нұсқауы бойынша жұмыстар» туралы ескертулер қосылды.
Қызығы, бұл келісімшартта қызмет көрсетудің бұрынғы мерзімі – 2022 жылдың 31 желтоқсанына дейін сақталды. Ал қызметтердің құны өзгеріп, 30 млн теңгеден астамды құрады.
2023 жылы әкімдік жол объектілерін орнату және оларға сервистік қызмет көрсету бойынша қызметтерді сатып алуға – 2023 жылдың 31 желтоқсанына дейін қайтадан келісімшарт жасасты.
Техникалық сипаттамада қажетті қызметтердің неғұрлым кеңейтілген сипаттамасы пайда болды, оған жұмысшыларға арналған киім элементтері, мақсаттың сипаттамасы – «жол жүрісі қауіпсіздігін қамтамасыз ету», бағдаршамдық қиылыстардың атаулары және т.б. кірді.
Дегенмен, маңызды қосымша жеткізушіден кірістірілген байланыс құралдары бар бағдаршамдарды басқару мақсатында байланыс провайдерлерімен келісімшарт жасасуды талап ететін шарт болды.
Бағдаршамдардың саны өзгеріссіз қалды – 8 объект.
Ал қызметтердің құны өсуді жалғастырып, 2023 жылы 263 млн теңгеден астамды құрады.
Биылғы жылы Қосшы қаласының әкімдігі 2024 жылдың соңына дейін қызмет көрсету үшін 12 бағдаршамға ұқсас келісімшарт жасасты.
Келісімшарт жергілікті бюджетке шамамен 595 млн теңгеге түсті.
Үш жыл көлемінде бір бағдаршам объектісіне қызмет көрсетудің шамамен құнын шығаратын болсақ, келесідей көрініс пайда болады:
- 2021 жыл - саны: 7 объект - 192 857 теңге/объект;
- 2022 жыл - саны: 8 объект - 3 811 185 теңге/объект;
- 2023 жыл - саны: 8 объект - 32 933 125 теңге/объект;
- 2024 жыл - саны: 12 объект - 49 572 832 теңге/объект.
Әрине, мұндай есептеуді толық дәл деп айтуға болмайды, өйткені келісімшарттарда бағдаршамдарға қызмет көрсетуден басқа, кейбір өзге де қызметтер көрсетілген. Мысалы, кабель трассаларын тексеру, «көлік шаруашылығын тексеру» және т.б.
Дегенмен, бұл тәсіл жылдан жылға шығындардың еселік өсімін айқын көруге мүмкіндік береді.
Келісімшарт құнының мұндай күрт өсуін негіздеу қиын. Өйткені бағдаршамдар санының артуы қызметтердің пропорционалды қымбаттауына сәйкес келмейді.
Әсіресе, жоғарыда аталған төрт келісімшарт бойынша жеткізуші бір ғана компания – «СМЭУ Астана» ЖШС екенін ескерсек.
«СМЭУ Астана» компаниясы жолдар мен автомагистральдар салуға маманданған.
Компанияның бірінші басшысы және құрылтайшыларының бірі – Мона Османова, басқа құрылтайшылары - ООО GIG Global Integration Group GmbH, Максим Утепов және Галина Сартина.
«СМЭУ Астана» ЖШС көптеген азаматтық істерде көрінеді. Атап айтқанда, олардың кейбіреулері жеткізушілерден берешекті өндіріп алуға байланысты.
Мысалы, 2017 жылы «СМЭУ Астана» ЖШС екі астаналық компаниямен бағдаршам объектілеріндегі жабдықты монтаждау туралы келісімшарттар бойынша берешекті өндіріп алуды талап етіп, соттасты. Екі жағдайда да сот «СМЭУ Астана» ЖШС пайдасына шешім қабылдады.
2022 жылы компания «Atameken Business» телеарнасының 2021 жылы елорданың интеллектуалды көлік жүйесін кеңейтуге бөлінген 9,5 млрд теңге көлеміндегі бюджет қаражатын тиімсіз жұмсау туралы репортажына ілінді.
Сонда «СМЭУ Астана» ЖШС репортаж компанияның беделіне нұқсан келтіреді деп, сотқа жүгініп, жария түрде теріске шығаруды талап етті. Алайда сот талапты қанағаттандырудан бас тартты.
Бірақ Қосшыдағы бағдаршамдарға қайта оралайық.
Үш жыл ішінде жеткізуші өзгермегенін және негізгі техникалық талаптар бұрынғысынша қалғанын ескере отырып, құнның мұндай күрт өсуін қалай түсіндіруге болады?
Мүмкін, шығындар ақталған шығар, өйткені жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету елеулі инвестицияларды қажет етеді.
Айталық, Көкшетау қаласының әкімдігі биылғы жылы «автомобиль жолын жабдықтау элементтерін» ұстауға шамамен 358 млн теңге жұмсады.
Дегенмен, сөз болып отырған келісімшарт тек бағдаршамдарға ғана емес, сонымен қатар жол белгілеріне, таблоларға, бағыттаушы құрылғыларға және т.б. қызмет көрсетуді де көздеген.
Оның үстіне, келісімшарт 2 жылдан астам мерзімге – 2026 жылдың 31 желтоқсанына дейін жасалған. Ал келісімшарт бойынша қызмет көрсетілетін бағдаршамдардың саны 140 объектіні құрайды.
Теміртау қаласында биылғы жылы осыған ұқсас келісімшарт 49 млн теңгеден астам сомаға жасалды. Келісім сонымен қатар 35 бағдаршамға қызмет көрсетуді қамтиды.
Айта кетейік, аталған екі келісімшарт бойынша жеткізуші «СпецТрейдТМ» ЖШС болып табылады, ол туралы ФБРК редакциясы жақында жазған еді. Сонда біз Алматы қаласының әкімдігі «СпецТрейдТМ» компаниясымен жасасқан жол қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша бірнеше келісімшарт туралы айтқан болатынбыз.
Қосшы қаласындағы бағдаршамдарға қызмет көрсету шығындарының қысқа мерзім ішінде күрт өсуі сөзсіз белгілі бір сұрақтар туғызады. Әсіресе, Қосшы қаласының шығындарын осыған ұқсас қызметтерге жұмсалған жоғарыда аталған Көкшетау және Теміртау қалаларының шығындарымен салыстырғанда.
Бағдаршамдардың салыстырмалы түрде аз саны кезінде шығындардың 1,4 млн теңгеден 595 млн теңгеге дейін өсуі мұндай шығындардың қаншалықты ақталғаны туралы ойландырады.
Оның үстіне, бір ғана мердігер барлық келісімшарттарға қызмет көрсететін жағдайда, шығындарды мұқият талдау мен бақылау қажеттілігі туралы еріксіз ойлана бастайсыз.
ФБРК редакциясы келісімшарттар құнының өсу себептерін білу үмітімен Қосшы қаласының әкімдігіне ресми сұрау жіберді.
Жалғасы бар…