Жоғарғы Сот электрондық дәлелдемелерді, соның ішінде скриншоттарды, мессенджерлердегі хат алмасуды және жасанды интеллект (ЖИ) жасаған контентті бағалау критерийлерін талқылады. Халықаралық дөңгелек үстел қорытындысы бойынша қатысушылар процестік нормаларды жетілдіру және біркелкі сот практикасын қалыптастыру жөнінде ұсынымдар дайындады.
ЖАҢА СТАНДАРТТАРҒА НЕГЕ ҚАЖЕТТІЛІК ТУЫНДАДЫ
Халықаралық дөңгелек үстелді азаматтық істер жөніндегі сот алқасының төрағасы Нұрсерік Шәріпов өткізді. Іс-шараға Қазақстанның және басқа елдердің сот органдарының өкілдері, заңгерлер, нотариустар және халықаралық сарапшылар қатысты.
Нұрсерік Шәріповтің айтуынша, цифрлық іздер сот дауларының 80%-дан астамында кездеседі. Осыған байланысты ол процестік заңнамада электрондық дәлелдемелердің жол берілу критерийлерін бекіту қажеттігін атап өтті.
ЦИФРЛЫҚ МАТЕРИАЛДАРДЫ БАҒАЛАУ КЕЗІНДЕ ҚАНДАЙ ТӘУЕКЕЛДЕР АНЫҚТАЛДЫ
Жоғарғы Сот судьясы Елена Максюта электрондық дәлелдемелерді пайдалану кезінде туындайтын бірнеше мәселеге назар аударды. Олардың қатарында — біржақты скриншоттарды бағалау, мессенджерлерде жылдам жойылатын хабарламаларды тіркеу және нотариалдық хаттамаларды даулау қиындықтары.
Қатысушылар жеке нотариустардың сот актілерінің күшін жоюға әкелуі мүмкін қателіктерін бөлек талқылады. Бұл туралы жергілікті соттардың судьялары Жанар Жайлебаева және Айгүл Тагажаева айтып берді.
НОТАРИАЛДЫҚ ТІРКЕУ МЕН САРАПТАМАНЫ ҚАЛАЙ АЖЫРАТТЫ
Нұрсерік Шәріпов нотариалдық хаттама ақпараттың, мысалы, веб-беттің немесе хат алмасудың бар екенін растайтынын, бірақ оның өзі оның түпнұсқалығын анықтамайтынын атап өтті.
Монтаж немесе метадеректерді бұрмалау белгілерін анықтау үшін толыққанды техникалық сараптама қажет. Сот алқасының төрағасы сондай-ақ соттардың цифрлық материалдардың шығу тегін тексеруі және тек скриншоттарға сүйенбеуі қажеттігін атап өтті.
ҚАНДАЙ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ТӘЖІРИБЕ ҚАРАЛДЫ
Әзірбайжаннан, Өзбекстаннан, Германиядан және Қырғызстаннан келген судьялар, сондай-ақ Беларусьтен келген нотариус өз елдеріндегі электрондық дәлелдемелерді куәландыру практикасын ұсынды.
Қатысушылар сондай-ақ криптобиржалар жұмысының құқықтық ерекшеліктерін және ЖИ жасаған контентті бағалау тәсілдерін қарастырды. Соңғы мәселе бойынша ұсынымдарды профессор Maqsut Narikbayev University Сеул Хон ұсынды.
КЕЗДЕСУ ҚОРЫТЫНДЫСЫ БОЙЫНША ҚАНДАЙ ШЕШІМДЕР ҰСЫНЫЛДЫ
Дөңгелек үстел қорытындысы бойынша қатысушылар процестік нормаларды дамытуға және біркелкі сот практикасын қалыптастыруға негіз болатын ұсынымдар дайындады.