Жоғары аудиторлық палата (ЖАП) 2027 жылға арналған Ұлттық қордың шығыстарын жоспарлау кезінде мәселелер анықтады. Жалпы құны шамамен 1 трлн теңге болатын 66 жоба бойынша сұрақтар туындады.
ҰЛТТЫҚ ҚОРДЫҢ ҚАРАЖАТЫ ҚАНДАЙ ЖОБАЛАРҒА БАҒЫТТАЛАДЫ
BES.media деректері бойынша, 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет жобасында Ұлттық қордан 5 трлн теңге нысаналы трансферт қарастырылған. Оның ішінде 2 трлн теңгені 2027 жылы, тағы 1,5 трлн теңгеден — 2028 және 2029 жылдары бағыттау жоспарланып отыр.
2027 жылы осы қаражат есебінен 272 жобаны қаржыландыру қарастырылған, оның ішінде 123 өтпелі және 149 жаңа жоба бар. Алайда аудиторлар нысандар тізбесін қалыптастыру кезінде кемшіліктерді анықтады, өйткені ол мемлекеттік инвестициялық жобалар (МИЖ) портфелін қалыптастыру аяқталғанға дейін дайындалған.
Жобалардың жалпы санынан құны 931,1 млрд теңге болатын 200-і жалпыұлттық және аса маңызды деп жатқызылды. Құны 45,1 млрд теңге болатын тағы екі жоба жабық мәртебеге ие.
ЖОБАЛАРҒА ҚАНДАЙ СҰРАҚТАР ТУЫНДАДЫ
ЖАП 492,8 млрд теңгеге 58 жобаның аса маңызды немесе жалпыұлттық деп жатқызылмағанын анықтады. Құны 515,9 млрд теңге болатын көлік инфрақұрылымының тағы сегіз жобасының белгілі бір мәртебесі болмаған.
Барлығы 1,009 трлн теңгеге 66 жоба бойынша сұрақтар туындады. ЖАП олардың мәртебесін айқындауды және МИЖ портфелін бюджеттік заңнамаға сәйкес келтіруді ұсынды.
ҚАЙ ЖОБАЛАРДЫҢ ЖСҚ МЕРЗІМІ БІТЕДІ
Аудиторлар сондай-ақ құны 16,55 млрд теңге болатын, жобалау-сметалық құжаттамасының (ЖСҚ) мерзімі бітіп жатқан 17 жаңа жобаға назар аударды.
Құны 4,83 млрд теңге болатын жеті жобаның құжаттамасының мерзімі 2026 жылдың соңына дейін бітеді. Құны 11,72 млрд теңге болатын тағы он жобаның мерзімі 2027 жылдың бірінші тоқсанында бітеді.
Белгіленген ережелерге сәйкес, егер ЖСҚ бекітілгеннен кейін үш жыл ішінде құрылыс басталмаса, құжаттама ескіреді.
НЕЛІКТЕН ШЕКАРА БЕКЕТТЕРІН ҚАРЖЫЛАНДЫРУ СМЕТАДАН АСЫП КЕТТІ
Жекелеген ескертулер Ресеймен шекарадағы Батыс Қазақстан облысындағы (БҚО) «Тасқала» және «Сырым» өткізу пункттеріне қатысты.
«Тасқаланың» бекітілген сметалық құны 19,72 млрд теңгені құрайды. Бұған қоса, 2023–2026 жылдары нысанға 3 млрд теңге бөлінген, ал 2027 жылға тағы 18,91 млрд теңге қарастырылған. Осылайша, жалпы қаржыландыру 21,91 млрд теңгеге жетіп, сметадан 2,19 млрд теңгеге асып кетті.
«Сырым» өткізу пунктінің сметалық құны 22,19 млрд теңгені құрайды. Бұрын бөлінген 19,09 млрд теңгені және 2027 жылға қарастырылған 3,15 млрд теңгені ескергенде, жалпы қаржыландыру бекітілген құннан 53,8 млн теңгеге асып түседі.
ҚАЙ ЖОБАЛАР ҚЫМБАДАТТАЛДЫ
ЖАП 14 жобаның құнының өзгергенін тіркеді. Жиынтық өсім 65,68 млрд теңгені құрады.
Ең үлкен өсім Алматы облысындағы суару желілерін реконструкциялаудың үш жобасына тиесілі — 42,57 млрд теңге. Ежелгі Бозоқ қалашығының аумағында қоршау салу 10,31 млрд теңгеге, өзендердің жағалауын нығайтудың екі жобасы 8,2 млрд теңгеге қымбадтады.
Сонымен қатар, әскери қалашықтар мен казармалар салудың алты жобасының құны 4,38 млрд теңгеге, ал Жерді қашықтықтан зондтау серігі жобасының құны 1,51 млрд теңгеге өсті.
Сонымен бірге, Астанадағы Ұлттық ғылыми орталықтың екінші кезегінің құрылыс құны 1,3 млрд теңгеге қысқартылды.
ҚАНДАЙ ЕСКЕРТУЛЕР ЖОЙЫЛДЫ
Тексеру барысында үкімет анықталған кемшіліктердің бір бөлігін жойды. Атап айтқанда, МИЖ портфеліне жалпы құны 15,1 млрд теңге болатын бұрын болмаған төрт гидротехникалық инфрақұрылым жобасы қосылды.
Бұған қоса, ЖАП-тың қалған ескертулері сақталды. Аудиторлар жобалардың белгісіз мәртебесіне, ЖСҚ мерзімінің бітуіне және сметалық құнның өзгеруіне байланысты тәуекелдерге назар аударды. Бұл жағдайлар бюджетті орындау барысында мерзімдерді, жұмыс көлемдерін және қаржыландыруды қайта қарауды талап етуі мүмкін.
