Кәсіпкер Дінмұхамед Жүнісов «Жасыл Даму» мемлекеттік компаниясы киік мүйізінің бір тоннасын сату мәмілесін аяқтамағанын мәлімдеді, ал оның компаниясы 1,271 млрд теңге сомасына сауда-саттықта жеңіп шыққан. Бизнесменнің сөзінше, ол қорытынды хаттамаға қол қойған, бірақ сатушы бұлай жасамаған. Енді «Киік Пром» ЖШС тауарды алмады, ал 184 млн теңге мөлшеріндегі кепілдік жарнаның тағдыры белгісіз болып қалды.
АУКЦИОНДА НЕ БОЛДЫ
Сауда-саттық 2026 жылдың 14 қыркүйегінде e-Qazyna электрондық сауда порталында өтті. «Жасыл Даму» АҚ саудаға шығарды бастапқы бағасы 1 227 148 000 теңге болатын бір тонна киік мүйізін.
Аукционға екі ұйым қатысты. «Киік Пром» ЖШС 1 271 105 000 теңге ұсынды, ал екінші қатысушының ставкасы 1 232 712 000 теңге болды. Осылайша, қорытынды баға бастапқы бағадан 44 млн теңгеге жуық асып түсті.
Сауда-саттыққа қатысу үшін компания 184 072 200 теңге мөлшерінде кепілдік жарна енгізді. Алайда мәміле аяқталмады: порталда «Өтті (хаттамаға қол қою мерзімі аяқталды)» деген мәртебе пайда болды.
КӘСІПКЕР НЕЛІКТЕН ЖАҒДАЙДЫ ДАУЛАЙДЫ
Дінмұхамед Жүнісовтің сөзінше, ол аукцион күні хаттамаға қол қойған, алайда «Жасыл Даму» бұлай жасамаған. Нәтижесінде қол қою мерзімі аяқталып, сатып алу-сату шарты жасалмады, деп хабарлайды Tengrinews.kz.
Жүнісов сауда-саттық шарттарын орындағанын және сатып алудан бас тартпағанын мәлімдейді. Оның сөзінше, «Жасыл Дамуға» және экология министрлігіне жасалған өтініштер жағдайды анықтаған жоқ. Кәсіпкер Бас прокуратураға жүгініп, өз ұстанымын сотта қорғауға дайын екенін мәлімдеді.
МЕМЛЕКЕТТІК КОМПАНИЯ НЕ ДЕДІ
«Жасыл Даму» АҚ аукционның өткенін растады. Сонымен бірге компания қорытынды хаттамаға белгіленген мерзімде неліктен қол қоймағанын түсіндірмеді.
«Жасыл Даму» бөлек түсіндіргендей, «Киік Пром» ЖШС-нің кепілдік жарнасы сауда-саттық ұйымдастырушысы — «Ақпараттық-есептік орталық» АҚ ашқан электрондық әмиянда тұр. Компанияның мәлімдеуінше, бұл қаражат оның жеке шоттарына түспеген.
Сонымен бірге жауапта кәсіпкер ақшаны қайтара ала ма және бұл қандай шарттарда мүмкін екені нақтыланбаған.
«КИІК ПРОМ» ТУРАЛЫ НЕ БЕЛГІЛІ
«Киік Пром» ЖШС 2025 жылдың шілдесінде Жезқазғанда тіркелген. Негізгі қызмет түрі — жануарларды аулау және ұстау, оның ішінде ілеспе қызметтер.
Жүнісов компанияны киік етін және мүйізін өңдеу үшін құрған. Ол Ұлытау облысында және БҚО-да зауыттар салуды, сондай-ақ киіктің басқа да туындыларын фармацевтикада қолдануды зерттеуді жоспарлаған.
Мемлекеттік аукционда мүйіз сатып алу үшін кәсіпкер инвестор — ірі қытай фармацевтикалық компаниясын тартқан.
ҚАЗАҚСТАН КИІК МҮЙІЗІ НАРЫҒЫНА ҚАЛАЙ ШЫҚТЫ
Киік мүйізін сату осы жануарлардың санын реттеу жөніндегі мемлекеттік науқанның жалғасы болды. 2023–2024 жылдары Қазақстан киіктерді алуды жүргізді, ал нәтижесінде алынған мүйіздер жиналып, таңбаланып, сақтауға берілді. Кейіннен мемлекет жинақталған қорларды өткізу жолдарын іздей бастады.
2025 жылдың желтоқсанында CITES конференциясында Қазақстан киік мүйізін халықаралық сатуға үш жыл мерзімге құқық алды. Сирек кездесетін тұяқты жануарларды қорғау жөніндегі Бонн конвенциясына сәйкес, Қазақстан жылына 10 тоннадан аспайтын мүйіз сатуға құқылы.
Жинақталған киік мүйізін сату туралы экология министрлігі 2026 жылдың наурызында хабарлаған. Ол кезде министр Ерлан Нысанбаев мемлекеттік қоймаларда сақталған 20 тонна мүйізді өткізуге дайындық туралы айтқан.
Сонымен бірге рұқсат етілген квотаның болуы қарастырылған барлық көлемді сатуға болады дегенді білдірмейді. Тарихи тұрғыдан киік мүйізіне негізгі сұраныс дәрілік заттарды дайындауда қолданылатын дәстүрлі қытай медицинасымен байланысты болды.
Осы жағдайда бір тонна мүйізді 1,27 млрд теңгеге сатудың алғашқы әрекеті қосымша мәнге ие болады: мәселе сатып алушы қандай баға ұсынуға дайын екенінде ғана емес, сонымен бірге мемлекет халықаралық саудаға рұқсат алған қорларды өткізуді қаншалықты тиімді ұйымдастырғанында да болып отыр.
