Қасым-Жомарт Тоқаев жаңа Қазақстан Республикасының Конституциясына және оны іске асыру туралы жарлыққа қол қойды, бұл елдің құқықтық және саяси жүйесін ауқымды реформалауды іс жүзінде бастады. Алдағы өзгерістер заңнамалық реформаларды, парламенттік сайлауды және билік институттарын жаңартуды синхрондауды көздейді.
КОНСТИТУЦИЯДАН КЕЙІН ҚАНДАЙ ЗАҢДАР ҚАБЫЛДАНУЫ КЕРЕК
Президент қол қойған Жарлық «2026 жылғы 15 наурызда қабылданған Қазақстан Республикасы Конституциясын іске асыру шаралары туралы» жаңа Негізгі Заң нормаларын іске асыру бағыттарын айқындайды.
Жақын арада Парламентке реттейтін бес жаңа конституциялық заң енгізу жоспарлануда:
- Президенттің мәртебесі
- Құрылтайдың қызметі
- Халық Кеңесінің жұмысы
- Астананың мәртебесі
- елдің әкімшілік-аумақтық құрылымы
Осыдан басқа, тағы сегіз конституциялық заңды және негізгі кодекстерді қоса алғанда, 60-тан астам қолданыстағы заңды жүйелі түрде редакциялау қажет болады.
РЕФОРМАЛАР ПАРЛАМЕНТТІК САЙЛАУМЕН НЕГЕ СИНХРОНДАЛАДЫ
Қасым-Жомарт Тоқаевтың айтуынша, заң шығару процесі алдағы парламенттік сайлаумен синхрондалады, оны жаңа парламент сессиясы ашылғанға дейін өткізу жоспарлануда.
Осы уақытқа дейін жаңа Конституцияны іске асырудың заңнамалық базасы толық қалыптасуы тиіс. Өкілді органдардың жаңа құрамы жұмыс бастағанға дейін заңнамалық дайындықты аяқтау саяси реформаның заңдылығы мен азаматтардың оның нәтижелеріне сенімінің маңызды шарты ретінде қарастырылады.
МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ ЖҮЙЕСІНІҢ ТРАНСФОРМАЦИЯСЫ
Президент ел жаңғыртудың ауқымды процесінің басында ғана тұрғанын атап өтті.
Алдағы өзгерістер заңдарға нүктелік түзетулер енгізуді емес, қолданыстағы билік институттарын реформалауды және жаңаларын құруды көздейді. Бұл жаңартылған Конституция қағидаттарына сәйкес мемлекеттік басқару архитектурасын терең қайта құру туралы болып отыр.
Реформа аясында мемлекеттік институттарды құрылымдық және кадрлық жаңарту жоспарлануда.
РЕФОРМАЛАРДЫ СИНХРОНДАУ ӨЗГЕРІСТЕРДІҢ САБАҚТАСТЫҒЫН ҚАЛАЙ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУІ КЕРЕК
Заңнамалық реформалардың алдағы сайлаумен байланысы болашақ Құрылтай құрамының қалыптасқан құқықтық жүйе аясында жұмыс істей бастайтынын білдіреді.
Бұл жаңа өкілді органдарға нормативтік базаны өз жұмысының басталуымен қатар қалыптастырмай, бұрыннан жасалған жағдайда әрекет етуге мүмкіндік береді.
РЕФОРМАҒА ҚОҒАМДЫҚ ТҮСІНДІРУ НЕ ҮШІН ҚАЖЕТ
Алдағы қайта құрулардың ауқымы реформаны кеңінен қоғамдық талқылауды көздейді. Азаматтар институционалдық өзгерістердің логикасын түсініп, олардан билік құрылымының формальды жаңаруын емес, мемлекеттік басқару қағидаттарының нақты өзгеруін көруі тиіс.
Реформа тұжырымдамасы бойынша, мемлекеттік институттарды кадрлық жаңарту мемлекеттік қызметті кәсіби жүйе ретінде дамытумен байланысты. Бұл кәсібилікке, ашықтыққа және есеп берушілікке бағдарланған мамандарға сұраныс туғызады деп күтілуде.
РЕФОРМАНЫҢ ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ МАҚСАТЫ НЕНІ БІЛДІРЕДІ
Қасым-Жомарт Тоқаевтың сөзінде жаңа конституциялық қағидаттар мемлекеттің құқықтық, экономикалық және қоғамдық барлық деңгейлерінде жұмыс істеуінің бір бөлігіне айналуы тиіс екендігі атап көрсетілді.
Материалдарда реформаның ұзақ мерзімді мақсаты нақты саяси тұлғаларға қарамастан мемлекеттік институттардың тұрақты және тиімді жұмыс істейтін жүйесін қалыптастыру екендігі айтылған.