Алдағы республикалық референдум Қазақстанның жаңа Конституциясының жобасы бойынша елдегі саяси реформаның шешуші кезеңі болады. Бұл туралы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев III республикалық мәслихат депутаттарының форумында барлық деңгейдегі сөйлеген сөзінде мәлімдеді, оған елдің барлық өңірлерінен екі мыңға жуық депутат жиналды.
Мемлекет басшысы негізгі Заңның жаңаруы теңгерімді саяси жүйенің қалыптасуына және өкілді билік институттарының рөлінің күшеюіне әкелуі керек екенін атап өтті.
РЕФЕРЕНДУМ НЕЛІКТЕН РЕФОРМАНЫҢ МАҢЫЗДЫ КЕЗЕҢІ БОЛАДЫ
Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде Қазақстан мемлекеттік құрылыстың конституциялық негіздерін өзгертуге байланысты ауқымды саяси жаңғырту жүргізіп жатқанын атап өтті.
Президенттің айтуынша, егер азаматтар Негізгі заңның жобасын қолдаса, ел саяси дамудың жаңа моделіне көшеді.
«Егер референдумда азаматтар Негізгі заңның ұсынылған жобасын мақұлдаса, елдің саяси құрылымы түбегейлі өзгереді», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Мемлекет басшысы жаңартылған Конституция билік институттары арасындағы неғұрлым айқын тепе-теңдікті қамтамасыз етіп, мемлекеттік жүйенің тиімділігін арттыруы керек екенін түсіндірді.
САЯСИ ЖҮЙЕНІҢ ЖАҢА МОДЕЛІ
Негізгі өзгерістердің бірі өкілді органдардың жаңа конфигурациясы болады. Ұсынылған модельге сәйкес, жаңа бір палаталы Парламенттің депутаттары пропорционалдық қағидат бойынша сайланады, бұл саяси партиялардың рөлін күшейтеді.
Сонымен қатар өңірлер деңгейінде мәслихат депутаттарын сайлаудың мажоритарлық жүйесін сақтау ұсынылады, өйткені дәл осы органдар халықпен тікелей жұмыс істейді.
Президенттің айтуынша, мұндай модель партиялық өкілділік пен депутаттардың сайлаушылармен тікелей байланысын біріктіреді.
«Мәслихаттар қоғамның сеніміне ие белсенді азаматтар үшін тиімді саяси лифтке айналуы керек», — деп атап өтті Қасым-Жомарт Тоқаев.
ИНСТИТУЦИОНАЛДЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІКТІ КҮШЕЙТУ
Жаңа Конституция жобасы сонымен қатар мемлекеттің жоғары лауазымды тұлғалары үшін бірқатар шектеулерді көздейді. Конституциялық соттың төрағасы мен судьялары, Жоғарғы соттың төрағасы және Бас прокурор бір мерзімнен артық қызмет атқара алмайтын ережені белгілеу ұсынылады.
Президенттің айтуынша, мұндай өзгерістер тежеу мен тепе-теңдік жүйесін нығайтуға және биліктің шамадан тыс шоғырлануының алдын алуға бағытталған.
Негізгі заң жобасының жеке нормасы ретінде Президенттің туыстарына саяси лауазымдарды және квазимемлекеттік сектордағы басшылық қызметтерді атқаруға тыйым салу ұсынылады.
МӘСЛИХАТТАРДЫҢ РӨЛІ ЖӘНЕ АЛДАҒЫ ДАУЫС БЕРУДІҢ МАҢЫЗЫ
Президент өз сөзінде мәслихат депутаттары өңірлердің мәселелерін шешуге белсендірек қатысып, бюджет қаражатының жұмсалуын бақылауды қамтамасыз етуі керек екенін атап өтті.
Мемлекет басшысының айтуынша, азаматтардың билікке деген сенімі көбінесе жергілікті өкілді органдардың жұмысының тиімділігіне байланысты.
Ол жаңа Конституция жобасы бойынша түпкілікті шешімді Қазақстан азаматтары 2026 жылғы 15 наурызда өтетін республикалық референдумда қабылдайтынын еске салды.
«Бұл референдум Қазақстан тарихында ерекше орын алады», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
АЗАМАТТАР МЕН ЖАСТАРҒА ҮНДЕУ
Қасым-Жомарт Тоқаев өз сөзінде Қазақстан азаматтарына да жүгініп, алдағы дауыс берудің ел болашағы үшін маңыздылығын атап өтті.
«Барлық азаматтарға, әсіресе жас отандастарыма жүгінгім келеді. Сіздер референдумда дауыс беру арқылы Отанымыздың тағдырына ортақтасудың сирек мүмкіндігіне ие болдыңыздар», — деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президенттің айтуынша, азаматтардың дауыс беруге қатысуы азаматтық жауапкершіліктің көрінісі болады және елдің одан әрі дамуын анықтайды.