Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан Конституциясының 30 жылдығына арналған ғылыми-практикалық конференцияда соңғы жылдардағы конституциялық реформалардың қорытындысын шығарды. 2022 жылғы реформаның негізгі жетістіктері «Күшті Президент – Ықпалды Парламент – Есеп беретін Үкімет» қағидатын енгізу, мемлекет басшысы үшін бір жеті жылдық мерзімді белгілеу және биліктегі отбасылық қарым-қатынасқа теңдессіз тыйым салу болды.
Ғылыми-практикалық «Конституция және мемлекеттілік: құқық пен болашақ диалогы» конференциясы Қазақстанның тәуелсіздік алған отыз жыл ішіндегі саяси дамуының негізгі кезеңдерін талдау алаңына айналды. Өз сөзінде Президент Тоқаев елдің қазіргі саяси жүйесінің негізін қалыптастырған конституциялық реформаларға ерекше назар аударды.
2022 жылғы конституциялық реформаның орталық жетістігі «Күшті Президент – Ықпалды Парламент – Есеп беретін Үкімет» қағидатын бекіту болды. Мемлекет басшысының айтуынша, бұл шешім билік жүйесіндегі теңгерімді қамтамасыз етіп, мемлекеттік институттар арасында өкілеттіктердің әділ бөлінуіне жағдай жасады.
Мемлекеттік басқару жүйесі жаңартылған қағидаттар бойынша жұмыс істей бастады, бұл саяси процестерді қоғам үшін түсінікті және болжамды етті. Билік тармақтары арасындағы жауапкершіліктің нақты бөлінуі мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыруға ықпал етті.
Ең маңызды саяси-құқықтық жаңалық президентті ұзақтығы жеті жыл болатын бір мерзімге сайлау нормасын енгізу болды. Тоқаев мұндай тәртіп тәуелсіз Қазақстан тарихында алғаш рет бекітілгенін және қайта сайлау мәселесіне қатысты саяси манипуляциялар мүмкіндігін жоққа шығаратынын атап өтті.
«Мемлекеттік басқару жүйесі жаңа қағидаттар бойынша жұмыс істей бастады, соның арқасында саяси процестер анағұрлым түсінікті, болжамды және ашық болды», — деп атап өтті Президент.
Мемлекет басшысы президенттің жақын туыстарының мемлекеттік басқару жүйесінде басшылық лауазымдарды атқаруына конституциялық тыйым салуға ерекше назар аударды. Тоқаевтың айтуынша, бұл шара биліктегі отбасылық қарым-қатынасқа тосқауыл қойды және әлемде теңдесі жоқ конституциялық инновацияға айналды.
Бұл түзету талқылау кезеңінде-ақ азаматтық қоғамның кең қолдауына ие болды. Непотизмге тыйым салу мүдделер қақтығысы қаупін жоққа шығарады және мемлекеттік басқарудағы әділдік, ашықтық және мүмкіндіктер теңдігі қағидаттарын күшейтеді.
Президент барлық конституциялық өзгерістер халықтың қолдауының арқасында мүмкін болғанын, халықтың референдумда өзгерістерге дайын екенін және ел дамуының жаңартылған бағытына сенім білдіргенін атап өтті.
Мемлекет басшысының бағалауы бойынша Қазақстанның билік моделі бүгінгі таңда саяси процестерді тиімдірек және қоғам мүддесінде реттеуге мүмкіндік беретін қағидаттарға негізделген. Бұл реформалар мемлекеттің демократиялық негіздерін нығайтуға бағытталған және сенім мен есеп берушілікке негізделген ұлттық мемлекеттілікті дамытудың жаңа кезеңін ашады.