2026 жылдың 10 айында Қазақстан 9,46 млн тонна астық экспорттады, бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 11%-ға артық. Жеткізілім көлемінің өсуіне қарамастан, тасымалдаушылар инфрақұрылымдық шектеулерге және жекелеген бағыттарда вагондардың жиналып қалуына тап болды.
ҚАЗАҚСТАНДЫҚ АСТЫҚ ҚАЙДА ЖӨНЕЛЕДІ
Қазақстанның астық одағының ақпараты бойынша, жағдайды ҚР көлік министрлігі, «Ұлттық компания» АҚ, «Қазақстан темір жолы» (ҚТЖ), «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы (ҰКП) және бизнес өкілдерінің қатысуымен жедел штабта талқылады.
2026 жылдың қаңтар–қазан айларында астық тасымалының жалпы көлемі 12,15 млн тоннаны құрап, 9%-ға өсті. Оның ішінде 9,46 млн тоннасы экспортқа жөнелтілді. Негізгі өсім Орталық Азия елдері мен Ауғанстанға жеткізілімдер есебінен қамтамасыз етілді.
2025 жылдың ақпанында ФБРК қазақстандық диірменшілердің осы елдерге астық экспортын субсидиялауға қарсы шыққанын жазған болатын: олардың айтуынша, көршілер қазақстандық астықты өңдеп, қазақстандық ұнды ауған нарығынан ығыстырып отыр.
ВАГОНДАР ҚАЙДА ТҰРЫП ҚАЛАДЫ
Кеңес қатысушылары экспорттық тасымалдарды қиындататын бірнеше мәселені атап өтті.
Сарыағаш бағытында 10 мыңнан астам вагон жиналып қалды. Өзбекстан арқылы өткізу теміржол инфрақұрылымының және түсіру станцияларының мүмкіндіктерімен шектелген.
Ресей арқылы Балтық және Азов-Қара теңіз порттары бағытында транзит кезінде қосымша қиындықтар туындайды.
Бизнес өкілдері сондай-ақ негізгі және қосымша тасымал жоспарларын келісудің ашықтығы мәселесін көтерді.
ҚТЖ МЕН КӨЛІК МИНИСТРЛІГІНЕ НЕ ТАПСЫРЫЛДЫ
Кеңес қорытындысы бойынша ҚТЖ-ға нарықтың барлық қатысушылары үшін өтінімдер мен тасымал жоспарларын біркелкі келісуді қамтамасыз ету, сондай-ақ негізсіз бас тартуларды жою тапсырылды.
Бір апта ішінде қатысушылар өтінімдер мен ең жүктелген бағыттар бойынша жағдайды қайта қарауды жоспарлап отыр.
Көлік министрлігіне Сарыағаш бағытының өткізу қабілетін арттыру, Өзбекстанмен өзара іс-қимыл жасау және көліктік субсидиялар мәселесін шешу жұмыстарын жалғастыру тапсырылды.
Штаб компания басшылығы ұсталғаннан кейін бірнеше күн өткен соң өтті: 11 қарашада Ұлттық қауіпсіздік комитетінің Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл қызметі (ҰҚК СЖҚҚ) ҚТЖ басқарма төрағасы Елжас Отыншиевті ұстады.
ҚЫТАЙМЕН КЕЛІССӨЗДЕР НЕ ҮШІН ҚАЖЕТ
Қазақстанның астық одағы қытай тарапымен бірлескен жұмыс тобын құру туралы келіссөздерді бастауды ұсынды.
Достық–Алашанькоу шекаралық өткелінде вагондарды өңдеу уақытын хронометражды өлшеу ұсынылады. Бұл жекелеген операциялардың ұзақтығын анықтауға және бос тұруды қысқарту мүмкіндіктерін табуға мүмкіндік береді.
Фонд-бюро расследования коррупции