Financial Times бұрынғы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «From Dependency to Freedom: The Birth of Modern Kazakhstan» атты естелік кітабына рецензия жариялады. Жарияланым авторы естеліктерде тәуелсіз Қазақстанның қалыптасуы туралы толық баяндалғанымен, оның пікірінше, бұрынғы мемлекет басшысына қатысты айтылған бірқатар сұрақтарға толыққанды жауап берілмегенін атап өтеді.
КІТАП НЕ ТУРАЛЫ БАЯНДАЙДЫ
Financial Times жариялаған рецензияға сәйкес, Нұрсұлтан Назарбаев металлург жұмысшысынан Қазақстан басшысына дейінгі жолын және тәуелсіз мемлекеттің қалыптасуын сипаттайды. Кітапта елдің экономикалық дамуына, Қазақстанның энергия ресурстарын экспорттаушыға айналуына, мемлекеттік институттардың, ұлттық валютаның құрылуына және автор өмірінің басты жобасы деп атайтын астана Астананың салынуына айтарлықтай көңіл бөлінген.
Сондай-ақ естеліктерде бірқатар саяси көшбасшыларға баға берілген. Атап айтқанда, автор Михаил Горбачев пен Борис Ельцинге сыни көзқараспен қараса, Қытай басшылығы мен Сингапурдың негізін қалаушы Ли Куан Юды оң бағалайды. Мемлекеттік саясаттың негізгі принциптерінің бірі ретінде автор «саясаттан бұрын экономика» формуласын атайды.
ҚАНДАЙ СҰРАҚТАР ЖАУАПСЫЗ ҚАЛДЫ
Рецензияда атап өтілгендей, кітапта авторитарлық басқару стилі, болжамды сыбайлас жемқорлық, саяси оппозицияны басу және непотизм айыптарына қатысты сынға толыққанды жауап жоқ. Рецензия авторы бұл тақырыптардың не қарастырылмағанын, не өте аз қамтылғанын көрсетеді.
Атап айтқанда, жарияланымда кітапта Дариға Назарбаеваның саяси рөліне қатысты мәселелер іс жүзінде қамтылмағаны, сондай-ақ оның бұрынғы жұбайы — Рахыт Әлиев туралы пікірлердің жоқтығы айтылған.
СОҢҒЫ ЖЫЛДАРДЫҢ ҚАНДАЙ ОҚИҒАЛАРЫ СИПАТТАЛҒАН
Рецензияға сәйкес, автор өзінің 2019 жылы отставкаға кетуін алдын ала жоспарланған шешім ретінде қарастырады. Қазақстандағы 2022 жылғы оқиғаларды ол «қылмыстық топтардың» әрекеттерімен байланыстырады, ал саяси өкілеттіктерінің жоғалуын егжей-тегжейсіз сипаттайды.
Өз кезегінде рецензент кітаптың Жаңаөзендегі 2011 жылғы наразылықтарды, сондай-ақ 2022 жылғы оқиғаларды, одан кейін Назарбаевтың Қауіпсіздік кеңесін басқаруды тоқтатып, Елбасы мәртебесінен айырылып, астанаға Астана атауы қайтарылғанын іс жүзінде талдамайтынына назар аударады.
КІТАП НЕГЕ НАЗАР АУДАРДЫ
Рецензияда автордың Сара Назарбаевамен ресми некеден басқа, шамамен жиырма жыл бойы Әсел Құрманбаевамен қарым-қатынаста болғаны туралы жеке мойындауы ерекше атап өтілген. Рецензенттің айтуынша, дәл осы мойындау кітаптың қазақстандық басылымының ең көп талқыланған үзінділерінің біріне айналған.
Ол естеліктерде Қазақстанның дамуы туралы авторлық бағалар мен естеліктердің көптігіне қарамастан, Нұрсұлтан Назарбаевтың президенттік кезеңіне қатысты ең көп талқыланған сұрақтардың бір бөлігіне толық жауап берілмеген деген қорытынды жасайды.
