Қазақстандағы Мемлекеттік еңбек инспекциясы 2026 жылдың бірінші тоқсанында 2 мыңнан астам бұзушылықты анықтап, 17,5 мың жұмысшының құқығын қорғауға қол жеткізді. Сонымен қатар өтініштер мен тексерулер саны өсті.
БАҚЫЛАУ ҚАЛАЙ КҮШЕЙДІ
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Мемлекеттік еңбек инспекциясы комитетінің төрағасы Мейрамбек Ахметов 2026 жылдың бірінші тоқсанында 16 726 өтініш қаралғанын, 1 723 жоспардан тыс тексеру жүргізілгенін және 2 065 бұзушылық анықталғанын хабарлады. Қорытынды бойынша 1 110 нұсқама беріліп, айыппұлдар сомасы 136 млн теңгені құрады.
Сондай-ақ жалақы бойынша берешек 36% - 876 млн теңгеден 554 млн теңгеге дейін төмендегені тіркелді. Құқықтары қорғалған жұмысшылар саны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 11 мыңнан 17,5 мыңға дейін өсті.
Комитетте қадағалау тәжірибесінің кеңейгені хабарланды: азаматтардың өтініштері саны 70%-ға өсті, профилактикалық тексерулер үш есеге ұлғайды, ал цифрлық мониторинг 98 мың кәсіпорынды қамтыды.
Сонымен қатар ереуілдер саны 6 жағдайдан 3 жағдайға дейін төмендеді, бұл ведомствода профилактикалық жұмыстың күшеюімен байланыстырылады.
ІРІ КӘСІПОРЫНДАРДЫ БАҚЫЛАУ МӘСЕЛЕСІ
ФБРК редакциясы бақылаудың ықтимал таңдамалылығы туралы сұрақ қойды — ірі жұмыс берушілерге олардың экономикалық маңыздылығына байланысты жұмсақ қатынас бар ма.
Ахметов барлығына бірдей көзқарас қолданылатынын, ал заңнама талаптары бизнес ауқымына байланысты еместігін мәлімдеді. Оның айтуынша, ірі кәсіпорындар әдетте нормаларды сақтаудың жоғары деңгейін көрсетеді: олардың ұжымдық шарттары, еңбекті қорғау қызметтері және жолға қойылған кадрлық есебі бар.
Сонымен қатар ол инспекцияның мұндай компанияларға да шағымдар немесе негіздемелер болған кезде тексерулер жүргізіп, кейіннен нұсқамалар мен айыппұлдар салатынын атап өтті.
АПАТТАРДЫҢ АЛДЫН АЛУ МӘСЕЛЕСІ
ФБРК-нің екінші сұрағы төтенше жағдайлардың алдын алу тәжірибесіне қатысты болды — жүйе оқиғаларға дейін тәуекелдерді ескертуге қабілетті ме.
Комитет төрағасы болдырмаған апаттардың нақты мысалдарын келтірмеді, алайда қолданыстағы профилактика механизмін сипаттады. Оның айтуынша, жүйе кәсіптік тәуекелдерді бағалауды, жұмыс орындарын аттестаттауды, жабдықтардың жай-күйін бақылауды және жұмысшыларды сақтандыруды қамтиды.
Атап айтқанда, тозған немесе әлеуетті қауіпті жабдықтар анықталған кезде жұмыс берушіге оны ауыстыру немесе бұзушылықтарды жою туралы нұсқама беріледі, бұл болашақтағы оқиғалардың қаупін төмендетуге тиіс.
ПРОФИЛАКТИКА ЖӘНЕ ТӘУЕКЕЛДЕРДІ БАҒАЛАУ
Кәсіптік тәуекелдерді бағалау негізгі құралдардың бірі болып қала береді. Бірінші тоқсанда осындай 160 бағалау жүргізілгені, оның қорытындысы бойынша жұмыс берушілерге нақты ұсынымдар берілгені хабарланады.
Комитетте негізгі назар жарақаттанудың алдын алуға және қауіпсіз еңбек жағдайларын жасауға аударылатынын, тек оқиғалардан кейін әрекет етумен шектелмейтінін атап өтеді.