Жамбыл облыстық көлік бақылау инспекциясының бас маманы Нұрсұлтан Болатбеков ведомство басшылығын жылына 50 млн теңгеден астам сомаға ауқымды сыбайлас жемқорлық схемаларын ұйымдастырды деп айыптады.
ФБРК анонимдік ботына маманның өтініші түсті, онда инспекцияда бірнеше жылдан бері жұмыс істеп тұрған пара алу және «жабу» жүйесі егжей-тегжейлі сипатталған. Айта кетерлігі, 2025 жылдың сәуірінде Бас прокуратура дәл осы ведомствода заңнаманың жалпай бұзылуын анықтаған, бұл Болатбековтің айыптауларын жанама түрде растайды.
2025 жылғы 1 сәуірде сот үкім шығарды — инспекцияның бұрынғы міндетін атқарушы басшысы Дәулет Кемелов жүк көліктерінің иелерінен 100 мыңнан 450 мың теңгеге дейін пара алғаны үшін 6 жыл бас бостандығынан айырылды.
Алайда ведомстводағы сыбайлас жемқорлық тәжірибелері жалғасты. Редакциямызға белгілі болғандай, 3 сәуірде Бас прокуратураның Құқықтық статистика және арнайы есепке алу комитетінің департаменті Жамбыл көлік инспекциясының қызметін тексеруді аяқтады.
Нәтижелер жаңа жүйелі бұзушылықтар қатарын анықтады: 20 АЕК-тен (78 640 теңге) жоғары айыппұл салу кезінде өкілеттіктерді асыра пайдалану, істерді уәкілетті емес адамдардың қарауы, қайталанатын құқық бұзушылықтарды елемеу және әкімшілік іс жүргізу мерзімдерін бұзу.
Күдік астына инспекцияның сегіз қызметкері ілікті. Тексеру барысында бірнеше ірі компанияға, оның ішінде «М-Нефтесервис» ЖШС және басқа да кәсіпорындарға қатысты бұзушылықтар анықталды.
Ресми тексеруден бірнеше ай өткен соң Болатбеков жария әшкерелеуге бел буды. Жоғары билік органдарына жолдаған үндеуінде ол инспекцияның қазіргі міндетін атқарушы басшысы Ерлан Ермекбаевты, бақылау бөлімінің басшысы Ербол Құлымбетті және бас маман Мұхит Сүйінбаевты сыбайлас жемқорлық схемасын құруда айыптады.
Өтініш берушінің мәліметінше, қызметкерлер Жамбыл облысының аумағы арқылы жүк көліктерінің өтуі үшін тұрақты «тарифтер» белгілеген: тіркемесі жоқ жүк көлігі үшін 2 мың теңге, тіркемемен 5 мың, фура үшін 10 мың, трал үшін 30 мың және габариттен тыс жүктер үшін 100 мың теңгеге дейін.
Құқық қорғау органдарына ай сайынғы «есептер» схемасы ерекше егжей-тегжейлі көрсетілген. Өтінішке сәйкес, ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес басқармасы 300 мың теңге, Ұлттық қауіпсіздік комитеті мен көлік прокуратурасы — 500 мың теңгеден, сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет — миллион теңге, ал инспекция басшылығы — 2 млн теңге алған. Жалпы сома ай сайын 4,3 млн теңгені құраған.
Болатбеков схеманың ұйымдастырушысы Мұхит Сүйінбаев болғанын, ол «Құрылыс» бүркеншік атымен «касса» жинағанын айтады. Пара алуға қатысудан бас тартқан мамандар жұмыстан босатуға дейін психологиялық қысымға ұшыраған.
ФБРК дереккөздерінің ақпараты бойынша, Ербол Құлымбет ҚР индустрия және инфрақұрылымдық даму министрлігінің Көлік комитетінің төрағасы қызметін атқаратын Алтай Әлінің бауыры болуы мүмкін. Сондай-ақ, Мұхит Сүйінбаев сыбайлас жемқорлық схемаларын ұйымдастыруда Құлымбеттің сыбайласы ретінде әрекет еткені хабарланады.
Болатбеков өтінішті биылғы 18 шілдеде жолдаған, алайда әзірге ешқандай шара қабылданбаған. Өтінішінде маман сыбайлас жемқорлық схемаларына қатысудан бас тартқаны үшін қысымға ұшырап жатқанын атап өтіп, басшылық оны жұмыстан босату және «атын былғау» шараларын қолдануы мүмкін екенін ескертеді. Сондай-ақ, өтініш қанағаттандырылмаған жағдайда әлеуметтік желілер арқылы ҚР президентіне жүгінетінін ескерткен.
Прокуратура сәуірдегі тексеру қорытындысы бойынша кінәлі адамдарға тәртіптік шаралар қолдануды, қызметкерлерді қосымша оқытуды және заңнаманың сақталуын бақылауды күшейтуді талап етті. Алайда сарапшылар анықталған бұзушылықтардың ауқымына қатысты шаралардың сәйкес келмейтінін атап өтеді.
Болатбековтің өтінішінде нақты сомалар мен қатысушыларды, оның ішінде құқық қорғау органдарының өкілдерін көрсете отырып, егжей-тегжейлі айыптаулар бар. Бұл ретте биліктің реакциясы тәртіптік шаралармен шектелуде, бұл мемлекеттік органдардың өз қатарындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы нақты күреске дайындығы туралы мәселе туғызады.