Астанадағы брифингте су саласын цифрландыруды талқылау мемлекеттік болжау жүйелерінің қаншалықты тиімді жұмыс істейтіні туралы сұрақтармен бірге жүрді. Назар орталығында Tasqyn жүйесі де болды, алайда су ресурстары және ирригация министрлігінің өкілдері оның өнеркәсіптік пайдалануға қандай критерийлер бойынша қабылданғаны туралы негізгі сұраққа жауап бере алмады.
БРИФИНГТЕ НЕ ТАЛҚЫЛАНДЫ
24 маусымда ҚР Президенті жанындағы Орталық коммуникациялар қызметінде (ОКҚ) су ресурстарын басқару мен есепке алуды цифрландыру және автоматтандыру жөніндегі шараларды іске асыру тақырыбында брифинг өтті. Іс-шараға су ресурстары және ирригация вице-министрі Аслан Әбдірайымов, «Су ресурстарының ақпараттық-талдау орталығы» КЕАҚ басқарма төрағасы Хайрулла Қайратғали және министрліктің цифрландыру департаментінің директоры Ердәулет Жұмат қатысты.
ФБРК негізін қалаушы, журналист Кирилл Павлов та өткен брифингке қатысып, цифрлық болжау жүйелерінің жұмыс тиімділігі туралы сұрақтар қойды.
TASQYN-ГЕ НЕЛІКТЕН СҰРАҚТАР ТУЫНДАДЫ
Кирилл Павлов Tasqyn жүйесінің 2025 жылғы ақпанда өнеркәсіптік пайдалануға қабылданғанын еске салды. Оның айтуынша, жарияланған деректерге сәйкес, 2025 жылы жүйе 182 елді мекенді су басу қаупі жоғары аймақтар ретінде анықтаған, алайда су олардың тек 16-сына ғана келген (оның ішінде тек 14-і Tasqyn-де тіркелген).
Сондай-ақ журналист су деңгейін болжау қателіктері туралы мәліметтерге сілтеме жасап, оның айтуынша, бұл қателіктер төрт метрге жеткен. Осыған байланысты ол жүйенің өнеркәсіптік пайдалануға қабылданған критерийлерін атауды, сондай-ақ тиісті шешімге кім қол қойғанын нақтылауды сұрады.
МИНИСТРЛІКТЕ НЕ ДЕДІ
Вице-министр Аслан Әбдірайымов 2025 жыл жүйе жұмысының алғашқы толыққанды кезеңі болғанын және Қазақстандағы цифрлық болжау құралдары әлі қалыптасу кезеңінен өтіп жатқанын мәлімдеді.
Оның айтуынша, цифрлық платформаларға қатысты сын ескерілді, ал 2026 жылғы су тасқыны кезеңінің қорытындысы бойынша негізгі болжамдық трендтер дұрыс анықталды. Сонымен қатар вице-министр су көлемін бағалауда жекелеген ауытқулардың бар екенін мойындады. Дәлел ретінде ол су қоймаларында апаттық су босатудың болмағанын атап өтіп, күтілетін су көлемін жинақтауға қол жеткізілгенін мәлімдеді.
Алайда Tasqyn жүйесін қабылдаудың нақты параметрлері туралы қайталанған сұраққа шенеунік тікелей жауап бермей, жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне жүгінуге кеңес берді.
Аслан Әбдірайымов сондай-ақ су ресурстары және ирригация министрлігі жүйенің тек пайдаланушысы болып табылатынын және оның жұмысының барлық техникалық параметрлеріне ие емес екенін атап өтті. Осыған байланысты журналистің тиісті түсіндірмелер алу үшін тікелей әзірлеушілерге жүгінуі ұсынылды.
Еске сала кетейік, ФБРК алғаш рет Tasqyn тақырыбын 2026 жылғы 10 сәуірде су үнемдеуге арналған ОКҚ брифингінде көтеруге тырысқан, бірақ модератор сұрақты іс-шараның тақырыбына сәйкес келмейді деп қабылдамаған. Өз кезегінде, ведомствоның жазбаша жауабы «Қазгидромет» деректері бойынша су тасқынын болжайтын Tasqyn жүйесінің функционалын сипаттауға саяды. Министрлік нақты дәлдік көрсеткіштерін келтірмей, су тасқыны маусымынан кейін қорытынды шығаруға уәде берді.
Су министрлігінің қайталанған жазбаша жауабында тек Talsim-NG деген басқа жүйе сегіз өзен алабында алғашқы «жауынгерлік» маусымды өтіп жатқаны нақтыланды. Айта кетерлігі, «жауынгерлік маусым» термині цифрлық болжау жүйелеріне қатысты ведомство өкілдерінің риторикасында үнемі қайталанады.
ФБРК редакциясы Tasqyn жүйесінің техникалық параметрлерін анықтау үшін ҚР Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне ресми сұрау салу жіберді.
