31 шілдеде ҚР Жоғарғы Соты жанындағы Сот алқасы Астана қаласының қылмыстық істер жөніндегі ауданаралық сотының (ҚІАС) төрағасы Қажымұқан Мекемтасқа қатысты материалдарды қарайды. Ол судья Айсұлу Сламбекованың атынан жалған хат жіберуге күдікті, бұл сотқа дейінгі тергеу мен ішкі тексерудің нысанына айналды.
Еске сала кетейік, сәуір айында хабарланғандай, Қажымұқан Мекемтас судья Айсұлу Сламбекованың атынан қалалық сот төрағасы Ахан Жұмағұловқа қарсы айыптаулармен жалған шағым жіберуге күдікті. Сламбекованың жалған қолы қойылған хаттар Президент Әкімшілігіне, Жоғарғы Сотқа және Жоғары Сот Кеңесіне жіберілген. Сараптамалар қолдар Сламбековаға тиесілі емес екенін растады, ал бейнежазбалар мен «Сергек» камераларының деректері Мекемтасқа нұсқады — оның көлігі хаттарды жіберу кезінде тіркелген.
Hronika.kz мәліметі бойынша, 2025 жылғы 14 сәуірде Астана қалалық сотының жедел кеңесінде Мекемтас конверттерді жібергенін растады, алайда судья Сламбекованың тапсырмасы бойынша әрекет еткенін мәлімдеді.
Осыдан кейін ол әртүрлі инстанцияларға көптеген шағымдар жібере бастағаны, тергеушіні жүргізілген іс жүргізу әрекеттерінің заңсыздығы және БАҚ-қа ақпараттың тарауы деп айыптағаны атап өтіледі. Алайда прокуратура барлық тергеу-жедел іс-әрекеттердің талаптарға сәйкес келетінін түсіндірді.
Мекемтастың қызметі бірнеше рет талқылау нысанына айналғаны хабарланады. Ол 2023 жылғы желтоқсанда Астана қаласының ҚІАС-ына тағайындалғаннан бері судьялардан басшының әрекетсіздігіне қатысты көптеген шағымдар түсіп, бұл оларды тікелей қалалық сотқа кеңес алуға мәжбүр еткен.
Өз кезегінде Мекемтас Сламбековаға шағым беріп, оны сот жұмысына араласты деген айыппен қылмыстық жауапкершілікке тартуды талап етті, бұл қызметтік тергеуге әкелді.
Сонымен қатар ҚІАС судьялары төрағаның өзіне ұжымдық шағым жіберіп, ұжымдағы «сау емес ахуалды», қалалық сотқа шағым беру жүйесіндегі бұғаттауды және проблемалық мәселелерге реакцияның жоқтығын көрсеткен.
Нәтижесінде 2024 жылғы қыркүйекте қалалық соттың пленарлық отырысында Мекемтасқа сот билігінің беделін түсіретін жіберілген бұзушылықтар және өзіне сеніп тапсырылған сот жұмысын тиісті ұйымдастырмағаны үшін қатаң ескерту жасалды.
Хабарланғандай, Мекемтастың жұмысындағы теріс эпизодтар 2024 жылғы қаңтардан 2025 жылғы шілдеге дейін алқа отырысында 13 рет талқыланған. Оның ішінде сот төрелігінің төмен көрсеткіштері, заңдылықты бұзу және ұйымдастырушылық олқылықтар, тіпті қылмыстық істер мұрағатындағы былық — тек қалалық соттың араласуынан кейін жойылған жағдайлар тіркелген.
2024 жылғы жұмыс қорытындысы бойынша Мекемтастың қызметі қанағаттанарлықсыз деп танылғаны атап өтіледі. Алайда 2025 жылдың бірінші жартыжылдығында жағдай жақсармады: Астана қаласының ҚІАС судьялары 72 азаматқа қатысты 63 үкімді жойды немесе өзгертті — бұл 2024 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда екі есе көп.
Эпизодтардың бірі — 2025 жылғы 10 ақпанда Мекемтастың өзі шығарған Нұрбол Жұмабаевқа қатысты үкім. Судья міндетті қосымша жазаны — көлік құралдарын басқару құқығынан өмір бойына айыруды тағайындамаған, сол үшін үкім апелляцияда өзгертіліп, материалдар Сот алқасына берілген.
2025 жылғы 3 шілдеде Сот алқасы Мекемтасқа осы іс бойынша заңды өрескел бұзғаны үшін сөгіс жариялады. Енді 31 шілдеде оны әріптесінің атынан хаттар жіберу фактісі бойынша жаңа отырыс күтіп тұр.