Қазақстанда ақбөкендер санын реттеу тек қана жағдайға қатысты қоғамдық резонанс тудырып қана қоймай, сонымен қатар белгілі бір адамдар тобы үшін өзімшілдік мақсаттарын жүзеге асыруға немесе кем дегенде оған әрекеттенуге қосымша себеп болды.
ФБРК редакциясы ақбөкендерді аулау рәсімінің бастапқы кезеңінде осы аяда озбырлық, браконьерлік, алаяқтық және жалпы мүдделі тұлғалар арасындағы анархияның пайда болуынан қауіптенген. Мұндай мысалдардың бірі Қостанай облысындағы аңшылық шаруашылықтардың иесі Батыр Сейкеновтің күмәнді әрекеті болып табылады.
Батыр Сейкенов табиғатты және жануарлар дүниесін қорғау туралы дауыстап айтқан мәлімдемелерімен көпшілік арасында бұрыннан танымал болды, ал БАҚ бұған қарама-қайшы пікірлеріне байланысты Сейкеновтің жеке басына қатысты туындаған жанжалдарды бірнеше рет жариялады.
Мәселен, 2020 жылы Экология министрлігінің қызметкері А. Әбділаев сотқа Сейкенов өзінің әлеуметтік желілерінде Әбділаевтың намысы мен қадір-қасиетін қорлайтын және оның беделіне нұқсан келтіретін әдейі жалған мәліметтер таратты деген талап-арызбен жүгінді.
Белгілі болғандай, Сейкенов Әбділаев қызметтік мәртебесіне қарамастан кәсіпкерлік қызметпен айналысады, қандай да бір ұйымдасқан қылмыстық топты басқарады, заңды иелерінен аңшылық алқаптарды тартып алып, қайта сатады деген бейнеролик жариялаған.
Сотта Сейкеновтің Әбділаевқа қатысты айтқан айыптауларын дәлелдей алмады. Алайда сот аңшының мәлімдемелерінде шенеуніктің беделіне нұқсан келтірудің тікелей ниетін көрмеді, осыған байланысты Сейкеновті жала жабу бойынша келтірілген айыппен тарту мүмкін болмады.
2021 жылы Сейкенов қазақстандық медиада тұңғыш қазақстандық ғарышкер Тоқтар Әубәкіровті браконьерлік және өз мәртебесін теріс пайдалану деп айыптауымен танымал болды. Сейкенов әлеуметтік желілерде Әубәкіров маусымнан тыс уақытта оның аңшылық алқаптарының маңында аң ауламақ болған, ал бас тартқаннан кейін «Алтын дала» резерватының аумағында тоқтап, аң аулаған деп жазған.
Тоқтар Әубәкіровтің өзі кейін журналистерге түсіндіргендей, Торғай ауылына жастық шағының орындарын көру үшін келгенін және қорық аумағына кірмегенін, қарусыз келгенін қосты. Сонымен қатар, тұңғыш ғарышкер бір кездері Сейкеновпен жақсы қарым-қатынаста болғанын және ескі таныстың неліктен мұндай жазба жариялағанын түсінбейтінін атап өтті.
Сол 2021 жылы Сейкенов қайтадан БАҚ беттеріне ілікті. Сол кезде әлеуметтік желі қолданушыларын қазақстандықтардың Африкадағы аң аулау кезінде түсірілген бейнежазбалар таң қалдырды, онда отандастарымыз көңіл көтеру үшін жираф пен зебрді өлтірген. Сол аңшылардың арасында Батыр Сейкеновтің өзі болды ма – оны нақты айту қиын.
Алайда кейінірек ол бейнеүндеу жазды, онда Саваннадағы бейнежазбадағы оқиғалар «қарапайым аң аулау» екенін және жирафты өлтіру қазақстандықтар үнемі тамаққа пайдаланатын сиыр немесе тауық етін өлтіруден еш айырмашылығы жоқ екенін мәлімдеді.
Осы жылдың көктемінде Сейкенов бір мандатты аумақтық сайлау округтері бойынша Мәжіліс депутаттығына кандидат ретінде ұсынылды, алайда Орталық сайлау комиссиясы оның тіркелуін күшін жойды, осыған байланысты аңшы шешімге шағымдану туралы өтініш берді.
ОСК өз кезегінде Астана қаласының Мемлекеттік кірістер департаменті Батыр Сейкенов пен оның жұбайы декларациялаған активтер мен міндеттемелер туралы мәліметтердің дұрыстығын қосымша тексеруі керек деп шешті.
СЕЙКЕНОВТІҢ ҚР ЗООЛОГИЯ ИНСТИТУТЫМЕН ҚАҚТЫҒЫСЫ
Батыр Сейкеновтің тап болған соңғы жанжалдарының бірі – ҚР Зоология институтымен қақтығыс. Бастапқыда Сейкенов өзінің бейнероликтерінде Экология министрлігі Зоология институтына Қазақстанда ақбөкендер популяциясын басқару бойынша биологиялық негіздеме әзірлеуді тапсырғанын, бұл үшін Институт өз кезегінде шамамен 750 млн теңге сұрағанын мәлімдеген.
Сонымен қатар, аңшы ол Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетімен және басқа да биологтармен бірлесіп осы бионегіздемені Министрлікке мүлдем тегін әзірлеп, ұсынғанын алға тартты. Сонымен қатар, Сейкенов ҚР Зоология институтының қызметі туралы жалпы жағымсыз пікір білдірді.
Алайда Батыр Сейкеновтің өзі ғылыми қызметкер емес және тек экономикалық білімі бар, ал оның бионегіздемені әзірлеуге қатысуы өте жанама екені белгілі. Сонымен қатар, Экология министрлігі Зоология институтына ешқандай нұсқау бермеген.
Осы жылдың тамыз айында Сейкенов әлеуметтік желілерде өзіне және аңшы Жомарт Байбековке Қорғалжын даласында кісі өлтіруге оқталу жасалғанын айтты. Осыдан сәл бұрын Сейкенов олигарх-браконьерлер ҚР Зоология институтын жамылып, ақбөкендерді атуды бастағанын мәлімдеген.
Сейкенов бұл оқталуды «Ақмола облысында 200 ақбөкенді ғылыми мақсатта ату идеясының артында кім тұрғанын анықтап білдім» деп, тағы да ҚР Зоология институтының қызметіне меңзеп түсіндірді. Сол кезде Институт сотқа іскерлік беделін қорғау туралы талап-арыз берген болатын.
ФБРК редакциясы ұйымның адвокатымен байланысты, ол жалпы тамыз айындағы ақбөкендерді ату жағдайы қатты бұрмаланғанын айтты. Сол күні Зоология институтының екі қызметкері ақбөкендердің миграциясы бойынша жағдайды бағалау үшін қорыққа шыққаны, алайда олар тіпті өздерімен бірге қару да алмағаны анықталды.
Алайда Сейкенов өзінің жолдасымен бірге сол жерге барып, ғылыми қызметкерлермен кездесті. Ғалымдардың «таза» екеніне көз жеткізген соң, аңшылар Рақымбаевтарға тиесілі аумаққа бет алды, сонда жанжал туындап, нәтижесінде оқ атылды.
Айта кету керек, қылмыстық іс қозғалғаннан кейін көп ұзамай Жомарт Байбеков бұл істі тоқтатуды сұрап өтініш жазды. Бүгінгі күні кісі өлтіруге оқталу туралы іс тоқтатылды.
Батыр Сейкеновтің Зоология институтының қызметіне шабуыл жасауына ол бұрын тірі ақбөкендерді Қытайға аулап, шығаруды жақтағаны, онда екі тұяқтылардың мүйіздері үлкен сұранысқа ие. Оған тыйым салынды деген фактілер себеп болды деп болжануда.
Сонымен қатар, Сейкенов шетелдіктерге өз шаруашылықтарының аумағында арқарларды атуды ұйымдастырғысы келгені, ал қазір дәл осылай ақбөкендерді атуды жоспарлап отырғаны туралы мәліметтер бар, осыған байланысты ол бұл жануарлардың ғылыми мақсатта алынуына қарсы шығады.
Сондай-ақ, Сейкенов Зоология институтының қызметіне қатысты бейнероликтер жариялағаны белгілі, оларда ҚР ҚК 174-бабының (Ұлтаралық алауыздықты тұтандыру) бұзылуы байқалған. Кейіннен жарияланымдар жойылған, алайда Зоология институты өкілдерінде осы жарияланымдардың куәландырулары бар.
Бұрын Сейкенов аңшылық туризм көп ақша әкелуі мүмкін екенін ашық мәлімдеген. Ол елде аңшылықтың дамуын тежеп отырған басты проблемалардың қатарында «қаруды жалға алу» ұғымының жоқтығын атады, органдар терроризм тәуекелдеріне сілтеп, қаруды жалға алуды заңдастырудан бас тартатынын айтты. Алайда Сейкеновтің өзі террористерден қорқып, Қазақстан шетелдік туристі жоғалтып жатқанын санайды.
Сонымен қатар, аңшының пікірінше, мемлекет бизнестің тым көп функцияларын өз мойнына алып отыр. Мысалы, Сейкенов әрбір резерваттың иесі аңшылықтың басталу күндері мен мерзімдерін өзі анықтауы керек екеніне сенімді.
БАТЫР СЕЙКЕНОВТІҢ ОТБАСЫ НЕГЕ ИЕЛІК ЕТЕДІ
Батыр Сейкенов мансабын мемлекеттік органдардан бастаған. 2004 жылы ол жеке секторға ауысып, әртүрлі салаларда: авиация, құрылыс, мейрамхана бизнесі, жылжымайтын мүлік, ауыл шаруашылығы, жануарлар дүниесінің өнімдерін қайта өңдеу салаларында кең кәсіпкерлік тәжірибе жинақтады. Бұрын ҚР ТЖМ Мемлекеттік материалдық резервтер комитетінің «Резерв» ШЖҚ РМК басшысы болған.
Бүгінгі күні Сейкенов «Ayala» «Ұлттық аңшылар мен балықшылар палатасы» ҚБ, «Ayala Trans Group» ЖШС, «Торғай Инвест Групп» ЖШС, «ТПК Техникалық жарық орталығы.кз» ЖШС, «Ақ-Бөкен» ҚҚ, «Kazakhstan Wildlife Foundation» ҚҚ және «Hunting & Fishing Yrgyz» ЖШС сияқты компанияларда тіркелген. Ағымдағы жылдың қараша айында Сейкенов «Байтақ Болашақ» Экологиялық Альянсы» РҚБ-на кірді.
Батыр Сейкеновтің жұбайы – Айгерім Сейкенова «A La Prima» ЖШС, «Астана Бәйтерек Технолоджи» ЖШС, «Арлан-Инжиниринг» ЖШС, «Арлан-Эйр Әуекомпаниясы» ЖШС, «Көкжал-НС» ЖШС, «Ұлар» ЖШС және «Хаким» ЖШС сияқты компанияларды басқаруға қатысады.
Батыр Сейкеновке Ақмола облысы Целиноград ауданы Қосшы кентінде екі жер учаскесі тіркелген: ауданы 4,2 га және 2,5 га. Сонымен қатар, Целиноград ауданы Қабанбай батыр ауылдық округінде Сейкеновтер жұбайлары ауданы 320 га, 012 га және 0,08 га жер учаскелеріне иелік етеді.
Сонымен қатар, сол ауданда оларға тұрғын емес үй-жай тиесілі. Ал мұның бәрінен басқа - Ақмола облысы Щучинск қаласында 0,3 га жер учаскесі, оның аумағында «Светлый» санаторийі орналасқан.
Сейкеновтердің 19 жастағы ұлы бар - Берік Батырұлы, ол «Мият-НС» ЖШС-нің құрылтайшыларының бірі және Астанада кеңсе үй-жайлары бар автокір жуу орнына иелік етеді. Сейкеновтердің 27 жастағы қызы, Әбел Сейкен, «Эко-Астана» ЖШС-нің құрылтайшыларының бірі. Әбелге елордадағы «Эдем Палас» ТК-дағы пәтер, елордадағы «Highvill Park» ТК-дағы пәтер және Қосшыдағы пәтер тіркелген.
Сонымен қатар, ол «Торғай Инвест Групп» ЖШС, «Эко Астана аңшылық және балық аулау» ЖШС, «Дәу-Қасқыр» ЖШС, «Орлан-2000 Әуекомпаниясы» ЖШС, «Торғай алюминийі және аңшылығы» АҚ ЖШС және «Әлеуметтік Сенім» тұрғын үй-құрылыс кооперативі сияқты компанияларда да тіркелген.
Батыр Сейкеновтің ағасы – аңшы Рамазан Сейкенов «Жанартау-XXI» ЖШС-нің құрылтайшысы және басшысы болып табылады. Жиені Әбелмен бірге Қабанбай батыр ауылында жалпы ауданы 0,07 га үш жер учаскесіне және Қосшыда қонақ үйін салуға арналған 0,5 га учаскеге иелік етеді.
Батыр Сейкеновтің Қостанай облысындағы бір-екі аңшылық шаруашылығына иелік ететін жай аңшы емес екені анық. Өзін табиғат пен жануарлар дүниесін қорғауды белсенді жақтайтын блогер ретінде насихаттай отырып, Сейкенов бұрын да бірнеше рет көпшілікке бұрмаланған, шындыққа сай емес ақпаратты сепкен.
Осыған қарамастан, Батыр Сейкеновтің сөздеріне сенетіндер табылады. Алайда, айта кету керек, оның мәлімдемелерінің дәлелдемелік базасы жоқ және көбінесе, оның аңшылық қызметінің өзі сияқты, жануарларды қорғау идеясына қайшы келеді. Осыған байланысты, Сейкенов халықтық қазынаны сақтаудан мүлде басқа өзімшілдік мақсаттарды көздейді деп болжауға болады.