Астана полиция департаменті ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаровқа қатысты аграрлық сарапшы Кирилл Павловтың өтініші бойынша қылмыстық іс қозғаудан бас тартты.
Сарапшы ведомство басшысын Қазақстанның сүт өнімдерімен жүз пайыз өзін-өзі қамтамасыз етуі туралы жалған ақпарат таратты деп айыптады. Құқық қорғау органдары ұсынылған статистикалық мәліметтер мен министрлік өкілдерінің мойындауына қарамастан, министрдің іс-әрекетінен қылмыс құрамын көрмеді.
Бұған дейін Павлов полицияға ресми статистика деректерін ұсынған, ол 2024 жылы $410,7 млн сомасына сүт және сүт өнімдерінің импортын көрсетеді. Осы мәліметтер бойынша Қазақстан 183 мың тонна сүт өнімдерін импорттаған. Ірімшік және сүзбе нарығындағы импорт үлесі 48%, ал сары май және сүт-май өнімдері бойынша — 15% құрайды.
Іс материалдарына ерекше мән берген бейнежазбада ауыл шаруашылығы министрлігінің агроазық-түлік нарықтары және ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу директоры Шаймерден Ахметов елдің сүт өнімдерімен өзін қамтамасыз етпейтінін ресми түрде мойындайды. Сарапшы мұны министрдің жария мәлімдемелері мен нарықтағы нақты жағдай арасындағы сәйкессіздіктің тікелей дәлелі деп атады.
Алайда Астана қаласының полиция департаменті қылмыстық іс қозғамау туралы шешім шығарды. Ресми жауапта:
«Қарау нәтижелері бойынша қылмыстық құқық бұзушылық құрамының болмауына байланысты материалды тіркеуден бас тарту және оны номенклатуралық істе сақтау туралы шешім қабылданды».
Сарапшы ұсынған статистикалық сандар мен ведомство өкілдерінің мойындауын ескере отырып, мұндай ұстаным сұрақ тудырады. Материалдар іс жүзінде министрлік басшысының толық өзін-өзі қамтамасыз ету туралы жария мәлімдемелері мен нақты импорт көлемдері арасындағы айқын қайшылықты көрсетеді.
Құқық қорғау органдарының шешіміне түсініктеме бере отырып, Кирилл Павлов билік өкілдері мен азаматтарға қатысты тәсілдердегі айырмашылыққа назар аударды. Еске салайық, сарапшының өзін ресми бұйрықтарды дәйексөздегені үшін қамаққа алуды көздейтін бап бойынша жауапкершілікке тартуға тырысуда.
«Есіл ауданының полициясы АШМ Сапаровтың сүт өнімдерімен 100% қамтамасыз ету туралы ашық өтірігінен қылмыс құрамын таппады. Оның өз бағыныштысы ашық мәтінмен — елге сүт жетіспейді деп мәлімдесе де. Ал мені ресми бұйрықтарды дәйексөздегенім үшін сол полиция басқармасы қамаққа алуды көздейтін бап бойынша рәсімдеді», — деп жазды сарапшы.
Павлов қорытындылады:
«Қазақстанда заң алдындағы теңдік туралы білуіңіз керек нәрсенің бәрі: министр көк көзімен кез келген ақымақтықты айта алады және оған ештеңе болмайды. Ал журналистерге оны дәйексөздеуге де болмайды».
Бұл жағдай екі маңызды мәселені көтереді. Біріншісі — аграрлық саладағы ресми ақпараттың дұрыстығы. АШМ агроазық-түлік нарықтары директорының сүт өндірісінің жеткіліксіздігі туралы мойындауы ведомство басшылығының елдің толық өзін-өзі қамтамасыз етуі туралы мәлімдемелеріне тікелей қайшы келеді. Сонымен бірге министрлік жүз пайыздық өзін-өзі қамтамасыз ету туралы жария түрде мәлімдей береді, бұл мұндай ұстанымның негізділігін күмән тудырады.
Екіншісі — құқық қолданудың таңдамалылығы. Құжаттық дәлелдемелер мен министрлік өкілдерінің мойындауы болған кезде іс қозғаудан бас тарту заң алдындағы теңдік және азаматтардың ресми есептіліктегі сәйкессіздіктерді теріс салдарға ұшырау қаупінсіз көрсете алу мүмкіндігі туралы сұрақтар тудырады.
Павлов ісі мемлекеттік басқарудың ашықтығы және шенеуніктердің ұсынылатын мәліметтердің дұрыстығы үшін жауапкершілігі туралы пікірталасты өзектендіреді.