Акиматтар мен төтенше жағдайлар департаменттері су тасқыны қаупі ең жоғары өңірлердің су тасқыны процестерінің қолайсыз дамуына қаншалықты дайын екендігі туралы журналистермен ақпарат бөлісті.
inbusiness.kz хабарлағандай, өңірлік билікке сілтеме жасай отырып, Ақтөбе, Алматы, Қарағанды, Ақмола облыстарында, сондай-ақ БҚО, ШҚО, СҚО және Абай облысында су тасқынына жуз пайызға жуық дайындық туралы мәлімдейді, бірақ кейбір елді мекендер су басу ықтимал аймақтарына енуі мүмкін деп жоққа шығармайды.
БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ
«Қазгидромет» алдын ала болжамдары бойынша Батыс Қазақстан облысы су тасқыны қаупі жоғары өңірлер қатарына кіреді.
Шыңғырлау, Шиза-2, Деркөл, Шаған, Өлеңті және Шідерті өзендеріндегі қардың ылғал қорының көлемі орташа көпжылдық көрсеткіштерден 35-78% төмен, топырақтың қату тереңдігі өткен жылғы көрсеткіштерден 56-75 см төмен.
Топырақтың күзгі ылғалдануы орташа көпжылдық көрсеткіштерден 71-133% жоғары, топырақ бетіндегі мұз қабығының қалыңдығы 5-45 мм құрайды. Аталған өзендердің көпшілігінде, Шаған өзенін қоспағанда, көктемгі су тасқыны ағынының күтілетін көлемі нормадан жоғары екендігі атап өтілді.
2023 жылы республикалық бюджет есебінен Жайық өзенінің 3 км жағалауы нығайтылды, жергілікті бюджет есебінен 41 км-ден астам қорғаныс бөгеттері нығайтылды. Сонымен қатар, 19 уақытша гидробекет орнатылды. Автомобиль жолдарында 52 су өткізгіш құбыр және 37 құрылыс орнатылды.
Өзендердегі бөгеттерді болдырмау үшін мұзды ұсақтайды. Автомобиль жолдарында су өткізгіш құбырлар тазартылады. Өңір бойынша апта сайын су тасқынына қарсы сенбіліктер өткізіледі.
АҚТӨБЕ ОБЛЫСЫ
Ақтөбе облысының аумағында су тасқыны процестерінің қолайсыз дамуы кезінде Әйтеке би, Мәртөк, Ойыл, Қобда, Қарғалы және Темір аудандарының елді мекендері ықтимал су басу аймақтарына енеді.
Дереккөздің мәліметінше, көктемгі-су тасқыны кезеңінде теріс салдарды болдырмау үшін уәкілетті органдар бірқатар жұмыстарды жүргізген.
ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ
Журналистердің хабарлауынша, 1 ақпаннан бастап Шығыс Қазақстан облысында су тасқынына жоғары дайындық режимі жарияланған. 2 қалада және 9 ауданда 71 әлеуетті су тасқыны қаупі бар елді мекен анықталған. 15 елді мекенде су басу қаупі алынып тасталды, 49-нда - барынша азайтылды.
Алдын ала болжамдар бойынша жоғары назардағы аймаққа Алтай, Самар, Глубокое, Катонқарағай, Күршім (Марқакөл) аудандары енді. Бұқтырма, Күршім, Үлбі өзендерінде профилактикалық жарылыс жұмыстары мен мұзды қопсыту қажет.
АЛМАТЫ ОБЛЫСЫ
Алматы облысының ТЖД бүгінгі күні өңірдегі гидрометеорологиялық жағдай тұрақты екеніне сендірді. Арнайы техника мен жұмыс күшінің жетіспеушілігі жоқ екендігі атап өтілді.
Су тасқыны қаупі Қарасай, Жамбыл және Талғар аудандарының учаскелерінде мүмкін. 2022-2023 жылдары су басуға бейім елді мекендер мен су тасқыны қаупі бар учаскелердің саны 34-тен 20-ға дейін (58,8%-ға) қысқарды деп хабарланады.
2023 жылы Есік қ., Қаражота және Түрген, Бесағаш, Қайназар, Шырғанақ, Ереуіл, Шамалған, Қырғауылды, Көлащы, Үштерек және Қайнар ауылдарында автомобиль жолдарында 88 су өткізгіш құбыр ауыстырылып, тазартылды. Арық-канал жүйесінің 435 км тазартылып, қайта жаңартылды. Бәйменей, Ақсай, Қырғауылды және Шарын өзендерінің арналарын 13 км-ден астам тереңдету жұмыстары жүргізілді.
ҚАРАҒАНДЫ ОБЛЫСЫ
Қарағанды облысында Шерубай-Нұра (16,6 км), Солонка (7,2 км), Ақбастау (3,5 км), Нұра (19 км) өзендерінің құбырларын қалпына келтіру және тазарту бойынша жобалар іске асырылды (3-сурет).
Осакаровка, Бұқар жырау және Қарқаралы аудандарының елді мекендерінде қорғаныс біліктерін нығайту бойынша 7 іс-шара жүргізілгені хабарланды. Жарлы өзені арнасының 3 учаскесі тазартылып, тереңдетілді.
Гидрологиялық болжамға сәйкес, Нұра, Шерубай-Нұра және Тоқырау өзендеріндегі қардың ылғал қорының көлемі орташа көпжылдық мәндер шегінде, бірақ өткен жылғы көрсеткіштерден 25% -дан 60% -ға дейін төмен. Топырақ бетінде қалыңдығы 0,2-4,5 см мұз қабықтары байқалады.
АБАЙ ОБЛЫСЫ
«Қазгидромет» РМК мәліметтері бойынша, Абай облысы су тасқыны қаупі жоғары өңірлер қатарына кіреді.
Облыстың жазық бөлігінде су басу ықтималдығы жоққа шығарылмайды. Ықтимал су басу аймағына 38 елді мекен (52 учаске) кіреді, онда 10 053 адам тұратын 2 775 тұрғын үй орналасқан.
inbusiness.kz Ертіс бассейндік инспекциясының ақпаратына сілтеме жасай отырып атап өткендей, жылымық пен қатты жаңбыр жағдайында Ертіс өзендерінің бассейндерінде жоғары су тасқыны мүмкін.
СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ
? Солтүстік Қазақстан облысының аумағында су тасқыны қаупінің негізін Есіл, Шағалы, Сілеті, Қамысакты өзендерінің тасқыны құрайды. Бақылауда 87 су тасқыны қаупі бар елді мекен тұр. Облыстың су қоймаларына тұрақты мониторинг жүргізіліп жатқаны хабарланады.
АҚМОЛА ОБЛЫСЫ
? Бұрын Ақмола облысының әкімдігі журналистерге 62 елді мекенде (15 аудан, 3 қала) су тасқынына қарсы іс-шаралар жүргізілгенін, оның ішінде елорда маңы аймағында да жүргізілгенін хабарлады.
Су басу қаупі жоғары өңірлерге Целиноград, Аршалы, Атбасар, Сандықтау және Астрахан аудандары жатады. 7 гидротехникалық құрылысты күрделі жөндеуден өткізу үшін жобалар әзірленгені хабарланды.
Жабай, Нұра, Есіл және Шағалы өзендерінің бойында арналарды тазарту, топырақ білігін нығайту және қорғаныс үйінділерін салу жұмыстары жүргізілді. Астананың су қауіпсіздігі шеңберінде Есіл өзенінің 17 км тереңдету жұмыстары аяқталады.
Ал біз еске саламыз, ТЖМ су тасқыны бойынша деректерді «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК АҚ-дан алады, ол өзінің серіктерінің бар екендігін желеу етіп, бір көзден жасалған келісімшарттар шеңберінде мемлекеттік органдарға шетелдік ғарыштық суреттер мен күмәнді деректер аналитикасын қайта сатады.
Жерді қашықтықтан зондтау деректерін ұсыну бойынша бәсекелестік орта қашан да құрылар, бұл ақпараттың дұрыстығын арттырып, ғарыштық мониторингке кететін шығындарды азайтады. Ал әзірге өңірлердің дайындығына үміт артып, көктемгі-су тасқыны маусымында құрбандар мен шығынсыз өтуін тілейміз.