Жоғары аудиторлық палата (ЖАП) «Жайлы мектептер» жобасының қалай орындалып жатқанын тексерді.
«ulysmedia.kz» хабарлағандай, жоба жоспары бойынша тапсырыс беруші бірыңғай жоба-сметалық құжаттаманы (ЖСҚ) әзірлеп, оны құрылыс салушыларға беруі керек еді, сонда қалған мектептер оны әзірлеуге шығын жұмсамайтын еді.
Алайда бұл орындалмады, себебі ЖСҚ әзірлеу құрылысшыларға жүктелді. Нәтижесінде бұл әр мектеп бойынша сметаны әзірлеу шығынын 3%-ке немесе 26 ЖСҚ бойынша 45 млрд теңгеге өсіруге әкелді. Кейбір мектептер бекітілген ЖСҚ және оң қорытындыларсыз салынғаны хабарланады.
Сонымен қатар, аудиторлар дайын мектептердің сметалық құннан шамамен 36%-ке, немесе есептік құннан 2,1 млрд теңгеге артық сатып алынғанын анықтады.
«Сонымен қатар, мемлекеттік сатып алу ережелері үш рет қайта бекітіліп, оларға 2 рет түзетулер енгізілді. Мұның бәрі мемлекеттік сатып алуға қатысу үшін тең мүмкіндіктер бермеу және осы рәсімдердің ашықтығын сақтау тәуекелдерін тудыратыны анық», - делінген хабарламада.
ЖАП деректері бойынша, өткен жылы құрылысы басталған 208 мектептің тек 72-сі ғана бірінші қабаттан жоғары көтерілген, 42 мектептің іргетасы қаланған, тағы 47 мектептің негізі дайындалған, ал тек 35 нысан бойынша құрылыс аяқталған. Одан басқа, мектеп салуға арналған 12 жер учаскесі бойынша шешілмеген проблемалық мәселелер бар екені хабарланады.
Сонымен қатар, тапсырыс беруші «Samruk-Kazyna Construction» АҚ 1 қыркүйекке дейін 98 жайлы мектепті тапсыруды, ал қалған 110 мектепті 2024 жылдың 15 желтоқсанына дейін салуды жоспарлап отыр. Барлығы 2024 жылы 217 мектептің құрылысын аяқтау күтілуде.
Еске сала кетейік, «Жайлы мектептер» ұлттық жобасы мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасын орындау аясында жүзеге асырылуда. Жоба 2023 жылдан 2025 жылға дейінгі үш жылға есептелген.
Оны іске асыруға 2023 жылға 500 млрд теңге, 2024 жылға - 976,3 млрд теңге, 2025 жылға - 909,4 млрд теңге бөлінді. Жалпы, бүкіл жобаға бюджеттен 2,3 трлн теңге жұмсау жоспарлануда. Сонымен бірге, аудиторлар 2024 және 2025 жылдарға қаржыландырудың жеткіліксіздігін көрсетеді. Өткен жылы ЖАП өкілдері де мемлекеттік сатып алу ережелерінің сақталмауын көрсете отырып, ұлттық жобаның орындалуына риза болмаған еді.
Айта кетейік, «Жайлы мектептер» жобасын іске асыру «Samruk-Kazyna Construction» АҚ-на бекітілді. Компанияға қай аймақта және қанша мектеп салу керектігін шешу тапсырылды. «Samruk-Kazyna» алдына 2026 жылға дейін кемінде 740 мың оқушы орнын пайдалануға беру міндеті қойылды. Бұл авариялық мектептерден және үш ауысымды оқыту тәжірибесінен арылуға мүмкіндік береді деп болжануда.
Еске сала кетейік, бұрын «Samruk-Kazyna Construction» АҚ «Жайлы мектеп» ұлттық жобасы аясында белгілі бір өндірушілерге лобби жасады деген күдікке ілінген еді. Алматы қалалық мәслихатының депутаты, «ҚР Жиһазшылар гильдиясы» басқармасының мүшесі Игорь Проценко құжаттамадағы кейбір жиһаз үлгілері павлодарлық «Troya» ЖШС компаниясы шығаратын өнімнің номенклатурасымен сәйкес келеді деп болжаған еді.
Кейін Samruk-Kazyna Construction ұлттық жоба аясында оқу орындарына жиһаз таңдау процесіне қатысы жоқ екенін мәлімдеп, Игорь Проценконың мәлімдемесі компанияның беделіне нұқсан келтіретінін хабарлады. Депутат өз кезегінде ҚРБҚ редакциясына түсініктеме беріп, онда Samruk-Kazyna Construction дәлелдерін жоққа шығарды.
Одан кейін ҚР «Атамекен» ҰКП жайлы мектептер салу кезінде Президент тапсырмаларының ескерілмей жатқанын мәлімдеді. Ұлттық кәсіпкерлер палатасында жиһаз өнімдерін өндірушілер жиһаз бұйымдарына нақты техникалық сипаттамалардың болмауына байланысты қиындықтарға тап болғанын атап өтті.