ФБРК редакциясына қымбат тұратын кеңсе техникасын жалға алу қызметтерін сатып алуды тексеру туралы өтініш түсті. Біз коммуналдық мемлекеттік мекемелер жүргізген бірнеше ұқсас сатып алуларды анықтадық.
2024 жылғы қаңтарда Шығыс Қазақстан облысының үш мамандандырылған облыстық мектебі «Альянс-Техносервис» ЖШС-мен физика, робототехника, биология, химия және STEM бойынша жалпы білім беру сабақтарын өткізуге арналған оқу жабдығын жалға алу қызметтерін жеткізуге шарттар жасасты. Сатып алулар жергілікті бюджет қаражаты есебінен жүргізілді.
_____________
Анықтама үшін: STEM (science, technology, engineering, math) – жаратылыстану ғылымдары, технология, инженерия және математика сабақтарын біріктіретін оқыту бағдарламасы.
Бірінші көзге түсетіні – әрине, шарт сомасы. Әрбір мектеп жабдықты жалға алуға 87 млн теңгеден астам жұмсады. Жалпы сома шамамен 262 млн теңгені құрады.
«Математика, физика, информатика саласында дарынды балаларға арналған облыстық мамандандырылған мектеп-лицейі» КММ мен «Альянс-Техносервис» ЖШС арасында жасалған шартқа сәйкес, тек физика кабинетіне арналған жабдықты жалға алу мектепке 7,4 млн теңгеге түсті.
Сонымен қатар, интернетте біз физика кабинетін кешенді жабдықтау бойынша ұсынысты таптық, ол жиһазды, электронды басылымдарды және барлық қажетті жабдықты 10 млн теңгеге қамтиды.
Жасалған шарттарда қызметтің қолданылу мерзімі де көрсетілген – қол қойылған сәттен бастап 2025 жылғы 31 желтоқсанға дейін. Демек, мамандандырылған облыстық мектептер бюджет қаражаты есебінен оқу жабдығын шамамен 262 млн теңгеге, осы жабдықты толыққанды сатып алу дәл осындай сомаға мүмкін болған кезде, бар болғаны бір жыл мерзімге жалға алған.
Бұл оқиғада жеткізушімен де бәрі бірқалыпты емес. «Альянс-Техносервис» ЖШС портал деректері бойынша Kompra.kz, 2014 жылдан бері тіркелген. Компания салықтық міндеттемелер бойынша орташа тәуекел дәрежесіне ие және Қанат Түлебаевке тиесілі.
Серіктестік мемлекеттік сатып алуларға тұрақты қатысады және 180-нен астам мемлекеттік келісімшартқа ие. Компания иесі Түлебаев мырза «9BIT» ЖШС, «Mak Consulting» ЖШС, «Tulas» ЖШС, «MK_Солюшн» ЖШС-де де көрінеді.
Сонымен қатар, ашық дереккөздерден алынған ақпаратқа сәйкес, «Альянс-Техносервис» компаниясы бір кездері мемлекеттік мекемелерге, соның ішінде мектептерге техника жеткізу бойынша рекордтар орнатқан кәсіпкер Түлебай Түлеповке бағынышты.
Мысалы, бірнеше жыл бұрын «Альянс-Техносервис» компаниясы Сафи Өтебаев атындағы Жылыой технологиялық мұнай және газ колледжінде 115 млн теңгеге тендерді жеңіп алды. Алайда біраз уақыттан кейін бастапқыда компания конкурста екінші орынға ие болғаны, ал бірінші орынға секіруге оған ҚР Қаржы министрлігінің ішкі мемлекеттік аудит департаменті қызметкерлері көмектескені анықталды. Әрине, «қарапайым» сыйақы үшін.
Бұл Түлепов мырза тарапынан жасалған алаяқтықтың жалғыз жағдайы емес. Соңғысы 2022 жылы сыбайлас жемқорлық үшін жеті жылға бас бостандығынан айырылып, мемлекеттік қызметте лауазымдарды атқару құқығынан өмір бойына айырылды.
Сондай-ақ, «Альянс-Техносервис» компаниясы көтерме жеткізумен айналысатыны қызықты. Бұл жағдайда Серіктестіктің делдал екенін қорытындылау қисынды.
Сонда сұрақ туындайды: мұндай мәміле кімге тиімді болуы мүмкін? Өйткені нарықта дәл сол жабдықты әлдеқайда аз сомаға жеткізе алатын көптеген өндірістік компаниялар бар.