Біраз уақыттан бері «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ журналистердің назарында. Толығымен алматы әкімдігіне бағынышты ұйым жыл сайын миллиардтаған теңгені игеріп, сонымен қатар «бос» мемлекеттік қаражатты бағалы қағаздар мен депозиттерге салып үлгереді.
Компанияның қызметін толығырақ қарастырайық.
«Алматы қаласының даму орталығы» АҚ қала инфрақұрылымын дамытуға байланысты жобаларды іске асыру үшін әкімдік тарапынан құрылған. Компания 2008 жылы тіркелген, содан бері акционерлік қоғам шамамен 5,7 млрд теңге салық төледі.
2022 жылдан бастап компанияның бірінші басшысы болып Андрей Шовкопляс тағайындалған.
Shishkin_like каналының редакциясы анықтағандай, 2023 жылғы аудиторлық есеп бойынша, өткен жылы компанияның кірісі 3,3 млрд теңгені құрады, оның ішіне негізгі қызметтен түскен кіріс 2 млрд теңге және қалғаны – қазынашылық операциялар мен салымдар бойынша сыйақылар кіреді.
Айта кету керек, 2023 жылы «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ-тың уақытша бос қаражаты 5,1 млрд теңгені құрады, оның 4,3 млрд теңгесі мемлекеттік бағалы қағаздарға салынған, ал 825 млн теңгесі банктік депозиттерде болған.
Сонымен қатар, 2022 жылы бағалы қағаздар мен депозиттерге салынған уақытша бос қаражат сомасы 4,1 млрд теңгені құрады. Басқаша айтқанда, бар болғаны бір жылда компанияның бос қаражаты 1 млрд теңгеге артқан.
Акционерлік қоғамның шығыстарына келсек, 2023 жылы бұл көрсеткіш ақшалай мәнде 2 млрд теңгені құрады.
Сондай-ақ компанияда бір қызметтік көлік және 333 ш.м. жалға алынған аумақ бар екені хабарланады. 2023 жылы Орталық үй-жай мен кеңсе жиһазын жалға алуға 75 млн теңге жұмсаған.
Акционерлік қоғамның атқарушы органы 2023 жылы барлығы 123 млн теңге алған. Салыстыру үшін, 2022 жылы бұл сома 95,8 млн теңгені құрады.
Барлығы, үй-жайды жалға алуға және компанияның топ-менеджерлерінің сыйақысына 198 млн теңге кеткен. Қалған сомаға не жұмсалғаны қызық?
Shishkin_like каналының редакциясы есептегендей, «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ-тың алматы әкімдігіне қатысты барлық келісімшарттарының құны 11,5 млрд теңгені құрайды.
Негізгі тапсырыс беруші – қалалық цифрландыру басқармасы, компаниямен бүкіл кезең ішінде жалпы сомасы 7 млрд теңгеге келісімшарттар жасасқан, оның 2,7 млрд теңгесі – 2024 жылы.
Атап өтейік, мемлекеттік келісімшарттар Орталыққа ешқандай конкурстық рәсімдерсіз жетеді – онымен келісімшарттар бір көзден жасалады.
Биыл цифрландыру басқармасы «Алматы қаласының даму орталығымен» Open Almaty жұртшылықпен байланысты қолдау бойынша 910,8 млн теңгеге келісімшарт жасасты.
Бұл туралы жақында жазған Protenge редакциясы.
Келісімшарт сомасына open-almaty.kz ресурсына және желілік платформаларға, оның ішінде қала әкімдігінің әлеуметтік желілердегі аккаунттарына, сондай-ақ сағат 6.00-ден 24.00-ге дейін қоңыраулар қабылдайтын колл-орталыққа, қала орталығындағы фронт-офиске және т.б. қызмет көрсету кіреді.
Өткен жылы Open Almaty қызметтері қалалық бюджетке 860,6 млн теңгеге түсті – бұл 2024 жылмен салыстырғанда 50 млн теңгеге арзан.
Үлкен қызығушылық тудырған тағы бір жоба – Бірыңғай бейнемониторинг жүйесі, оған қызмет көрсету 1,2 млрд теңгені құрады. Жүйе мемлекеттік органдарға, коммерциялық және академиялық ұйымдарға «деперсонализацияланған» деректермен алмасуға мүмкіндік береді.
Shishkin_like каналының журналистері бұл келісімшартта «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ «аралық буын» рөлін атқарады деп болжады.
Жобаның субмердігері – Inova Tech компаниясы, оның Орталықпен Алматы қ. Бірыңғай бейнемониторинг жүйесі жобасына арналған бұлтты сақтау қоймасына үшінші тарап келісімшарты бар, мұнда Орталық тапсырыс беруші ретінде әрекет етеді. Келісімшарт сомасы 1,1 млрд теңгені құрайды.
Бұған Алматы қаласының даму индикаторларын мониторингілеу жүйесінің (ситуациялық орталық) деректерін ұсыну жөніндегі 523 млн теңге сомасындағы келісімшарт та кіреді.
Сонымен қатар, өткен жылы ситуациялық орталық басқармаға 385,6 млн теңгеге түсті – бұл 4,5 есе арзан, ал 1,2 млрд теңгеге жүйені қолдау бойынша қымбат тұратын келісімшарт сол кезде мүлде болмаған.
2023 жылы «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ қалалық экономика басқармасымен 157,8 млн теңге сомасына және Алматы қ. әкімі аппаратымен 808,2 млн теңге сомасына қаржы саласында консультациялық қызметтер көрсету бойынша келісімшарттар жасасты.
Биыл Орталық экономика басқармасымен жалпы сомасы 1,2 млрд теңгеге үш осындай келісімшарт жасасты.
Журналист Дмитрий Шишкин болжағандай, «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ-тың өмір сүруінің мәні – әкімдікке жеткізушіні таңдау процесін «жеңілдету».
«Оның өмір сүруінің мәні, шамасы, әкімдікке тендер мәселесін жеңілдету - ол конкурссыз бюджет қаражатын "Даму орталығына" бөледі, ал ол өз кезегінде мердігерлерге береді. Мәселен, Байбектің тұсында Панфилов көшесіне осы АҚ арқылы 2,1 млрд теңге кетті. Бұл айлалы АҚ Есімовтің тұсында құрылып, Байбектің тұсында дамыды, бірақ ең үлкен айналымға, "жаңа Қазақстан" болып көрінген Досаевтың тұсында ие болды», - деп жазды журналист Facebook-тегі жеке парақшасында.
Алайда мұндай ұйым тек Алматыда ғана жұмыс істейді деп ойлауға болмайды.
2015 жылы елордалық әкімдік құрған «Астана даму орталығы» ЖШС «Астана қаласына инвесторларды тарту және оларды сүйемелдеу, елордада туризмді дамыту» бойынша іс-шараларды жүзеге асырады.
2023 жылы компанияны Ринат Акбердин басқарды. kompra.kz сервисінің деректері бойынша, серіктестіктің бүкіл қызмет кезеңінде бюджетке салықтық төлемдері шамамен 407 млн теңгені құрады.
Сонымен қатар салық түсімдері 2024 жылы айтарлықтай өсті – бірден 252%-ға, 234 млн теңгеден асып кетті.
Shishkin_like каналының редакциясы атап өткендей, «Астана» ӘКК» АҚ-қа тиесілі «SPK Astana Development» ЖШС өткен жылы елордалық активтер және мемлекеттік сатып алу басқармасына беріліп, кейін «Астана даму орталығы» ЖШС болып қайта аталды.
Айта кетейік, бірнеше жыл бұрын Әлеуметтік-кәсіпкерлік корпорациялардың қызметін Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызмет сынға алды, олардың нақты қызметінің алға қойылған мақсаттар мен міндеттерге сәйкес келмейтінін көрсетті.
Сол кезде - 2023 жылы «Астана даму орталығы» ЖШС ірі мемлекеттік келісімшарттар ала бастады. 2023 жылдың сәуірінен бастап Орталық жалпы сомасы шамамен 4,2 млрд теңгеге 11 келісімшарт жасасты.
2023 жылдың қорытындысы бойынша компания жалпы сомасы 45,2 млрд теңгеге 28 инвестициялық келісімшарт жасасып, 1,5 млрд теңге табыс тапты, оның 56 млн теңгесі – таза кіріс.
Өткен жылдың наурызында компания «AstanaInvest» ГЦРИ» ЖШС-нен жалпы инвестиция сомасы 454,7 млрд теңге болатын 159 инвестициялық жобаны алды.
2024 жылдың басындағы активтердің баланстық құны 401,4 млн теңгені құрайды.
Биыл «Астана даму орталығы» ЖШС инвестициялар және кәсіпкерлікті дамыту басқармасымен жалпы сомасы шамамен 2,6 млрд теңгеге бір көзден 6 келісімшарт жасасты.
Shishkin_like редакциясы 2024 жылға арналған ең қымбат үш келісімшартты талдады, мұнда «Астана даму орталығы» ЖШС тапсырыс беруші ретінде әрекет етті.
Ең ірілерінің бірі - 800 млн теңге сомасына COMIC CON Astana фестивалін өткізу туралы келісімшарт. Жеткізуші ретінде «United Kingdom» ЖШС шықты. Айта кетейік, өткен жылы фестивальді сол жарнамалық компания өткізді, дегенмен келісімшарт сомасы екі есеге аз болды – 400 млн теңге.
Тараптар келісімшартты конкурстық рәсімдерден тыс жасасқаны атап өтіледі.
Ал аз қамтылған отбасылардың балаларына арналған елорда бойынша әлеуметтік турды өткізу туралы келісімшарт жеткізушімен - «Bestar Travel» ЖШС ашық конкурс нәтижелері бойынша жасалды.
Серіктестік ең төменгі құнды ұсынды – 83 млн теңге. Алайда нәтижесінде тур құны 10 млн теңгеге жуық өсіп, 92,9 млн теңгені құрады.
Ұқсас жағдай әкімшілік/өндірістік үй-жайларды жалға алу бойынша қызметтердің таңдалған жеткізушісі - «PPR Service» ЖШС болды. Компания баға ұсынысын енгізді – 59 млн теңге, ал кейін келісімшарт сомасы 66 млн теңгеге дейін өсті.
Барлық белгілерге қарағанда, «Астана даму орталығы» ЖШС «Алматы қаласының даму орталығы» АҚ-қа ұқсас жұмыс істейді, мемлекеттік бюджет пен мердігер арасында бір көпір рөлін атқарады, сонымен бірге журналист Дмитрий Шишкин дұрыс атап өткендей, «әрқашан бір нәрсеге жетпейтін» бос қаражатты ұстап үлгереді.