Қазақстан экономикасы ағымдағы жылдың тек желтоқсан айында ғана Каспий құбыр консорциумы (КҚК) жұмысындағы үзілістерге байланысты шамамен $1 млрд жоғалтуы мүмкін. Бұл туралы мұнай-газ саласының сарапшысы Олжас Байділдинов мұнай тиеу көлемінің қысқаруын түсіндіре отырып мәлімдеді.
Байділдиновтың Reuters-ке сілтеме жасап хабарлауынша, желтоқсанда КҚК бойынша тиеу жоспары 33% -ке — 6,7 млн тоннадан 4,5 млн тоннаға дейін төмендеген. Негізгі себептер украиндық ұшқышсыз ұшақтар шабуылының салдары, сондай-ақ техникалық шектеулер болды.
Мәселен, ЖҚҚ-2 сыртқы бекітпе құрылғысы 29 қарашада жойылды, ал ЖҚҚ-3 әлі күнге дейін жоспарлы жөндеуде, ол Қара теңіздегі қолайсыз ауа райы жағдайлары мен дауылдарға байланысты созылып кетті. Нәтижесінде КҚК шамамен 135 мың тонна сыйымдылығы бар тек Suezmax класындағы танкерлерге құюға көшуге мәжбүр болды.
Сарапшының бағалауынша, қаңтарда КҚК бойынша тәуліктік тиеу көлемі шабуылдарға дейін болған деңгейлерден төмен, шамамен 1,65 млн баррельді құрайды.
Reuters бастапқыда КҚК арқылы тиеу жоспарланған қазақстандық мұнай көлемінің бір бөлігін қайта бөлу туралы деректерді келтіреді. Атап айтқанда:
- шамамен 100 мың тонна «ҚазТрансОйл» жүйесінде (резервуарлар мен құбырларда) қалды;
- 100 мың тонна «Транснефть» жүйесі арқылы Балтық порты Усть-Лугаға жіберілді;
- 50 мың тонна — Атасу — Алашанькоу бағыты бойынша Қытайға;
- тағы 70–80 мың тоннаны Каспий теңізі арқылы Баку – Тбилиси – Джейхан құбыры бағытында тиеу жоспарлануда.
Осылайша, желтоқсанда КҚК бойынша тиеудің жалпы қысқаруы шамамен 2,2 млн тоннаны құрады, оның кемінде 90% (шамамен 2 млн тонна) Қазақстан мұнайына тиесілі.
Сарапшының бағалауынша, баламалы бағыттар арқылы шұғыл тәртіппен мұнайдың 320–330 мың тоннасын ғана қайта бағыттау мүмкін болды, бұл ретте мұндай бағыттар КҚК арқылы тасымалдауға қарағанда қымбатқа түседі. Қалған шамамен 1,7 млн тоннаны желтоқсандағы қазақстандық мұнай өндірудің тікелей шығыны деп санауға болады.
Мұнайдың орташа нарықтық бағасы барреліне шамамен $60 болғанда, қаржылық шығындар шамамен $745 млн (380,1 млрд теңге) деп бағаланады. Бұл ретте сарапшы бұл сомаға өндірілмеген газ, өндірілмеген сұйытылған мұнай газы, сақтандыру шығыстарының өсуі, сондай-ақ жойылған ЖҚҚ-ны жөндеу шығындары кірмегенін атап өтеді.
Осы факторларды ескере отырып, желтоқсандағы мұнай саласы мен жалпы Қазақстан экономикасы үшін жиынтық залал шамамен $1 млрд-қа жетуі мүмкін.