Жақында ҚР мәдениет және ақпарат министрлігінің баспасөз қызметі кәдеге жарату алымы бойынша петиция қажетті қол санын жинап, қарауға қабылданғанын хабарлады.
zakon.kz хабарлағандай, тиісті комиссияның жұмысын ҚР өнеркәсіп және құрылыс министрлігі ұйымдастырады.
Бұл арада кәдеге жарату алымының қажеттілігі туралы пікірталастар өрши түсуде.
Неліктен кәдеге жарату алымы қазақстандық қоғамды тыныштықтан айыруда?
Кәдеге жарату алымы - бұл өндірушілер мен импорттаушылар тауарды кейіннен кәдеге жарату үшін мемлекетке аударуға міндетті төлем.
zakon.kz мәліметінше, 2022 жылғы қаңтардан бастап көлік құралдарын кәдеге жаратумен мемлекеттік меншіктегі «Жасыл Даму» АҚ айналысады. Естеріңізге сала кетейік, бастапқыда көлік құралдарын кәдеге жарату құқығы Әлия Назарбаеваның жеке компаниясы - «РОП Операторында» болған.
Кәдеге жарату алымының мөлшерлемесі әрбір тауар үшін жеке 50 АЕК базалық мөлшерлемесін коэффициентке көбейту арқылы есептеледі, бұл коэффициент қозғалтқыш түріне, оның қуатына, сондай-ақ көлік құралының салмағына байланысты.
Үкімет бұл шарасыз елде машина жасау дамымайтынын алға тартады. Бұл шынымен де ақылға қонымсыз емес.
Автокөлік әкелумен айналысатын дилерлер кәдеге жарату алымын төлеуге міндетті. Сонымен қатар, Қазақстанда жиналған автокөлік алым төлеуден босатылады. Дәлірек айтқанда, салық кәсіпкерлерге қайтарылады.
Өз кезегінде сатып алушы екі бірдей автокөліктің ішінен арзанырағын таңдайды. Тиісінше, Қазақстанда жиналған қолжетімді көлік құралына сұраныс өсуде.
Мұндай жағдайда шетелдік өндірушілерге де автокөлік құрастыруды жергілікті жерде ұйымдастыратын отандық кәсіпкерлермен ынтымақтасу тиімдірек, бұл индустрияландыруды, жұмыс орындарын, салықтарды және басқаны білдіреді.
Алайда адамдарды кәдеге жарату алымының не үшін алынатыны емес, керісінше, қалай жұмсалатыны алаңдатады.
Өйткені кәдеге жарату шынымен қажет болатын күн бірнеше онжылдықтан кейін келеді, ал осы уақыт ішінде айтарлықтай сомалар өндірушінің кеңейтілген міндеттемелері операторында (КМО) болады.
Есепке сәйкес, «Жасыл Даму» АҚ-ға тек 2023 жылы ғана кәдеге жарату төлемінен түсім 269 млрд теңгеден астам болды, оның 238 млрд теңгесі – көлік құралдары үшін.
Бұл қаражатты ұтымды жұмсау жоспары мемлекеттің қамқорлығына айналуы керек, бұған күмән жоқ. Бір ғана алаңдататыны, бұл кірістердің белгілі бір адамдар тобының қалтасына батып кетпеуі.
Естеріңізге сала кетейік, бұған дейін «Халық табысының өсуі үшін!» петициясын өнеркәсіп кәсіпорындарының жұмысшылары қолдағаны белгілі болған. Соның ішінде «СемАЗ» зауытының қызметкерлері де кәдеге жарату алымын жою идеясы бүкіл халықтың емес, жекелеген тұлғалардың мүддесінде лоббирленетінін атап өтті.