ФБРК редакциясының қарамағына Freedom Holding компаниясының ішкі құжаты түсті, онда МИА ҚазТАГ басылымдарының компания қызметі туралы талдау нәтижелері келтірілген. Бұған дейін біз бұл жанжал туралы жазған болатынбыз Холдинг заңгерлері дайындаған құжатта агенттік материалдарынан алынған 25 тұжырымға егжей-тегжейлі талдау жасалған, компания бұл тұжырымдарды жалған деп санайды және оларға сот тәртібінде дау айтуды жоспарлап отыр. Талдау нақты дәйексөздерді көрсете отырып, материалдарды жүйелі бағалауды және әрбір тұжырымға түсініктемелерді қамтиды. Ол, бәлкім, компанияның сот талқылауындағы ұстанымының негізіне алынады.
Freedom және ҚазТАГ арасындағы жанжал 18 шілдеде Freedom Finance-тің өтініші бойынша қылмыстық істің қозғалуына әкелді. ҚазТАГ басшылығы істің қозғалғанын тек 20 қарашада білді. Ақпараттық агенттік басшылары компания қызметкерлері Тимур Беков пен Виталий Световойға қатысты тергеу туралы жарияланымдарға байланысты күдікті деп танылды. ҚазТАГ материалдарына сәйкес, осы қызметкерлердің әрекеттерінен Freedom компаниясының ондаған клиенті зардап шекті, зардап шеккендер өтемақыны холдинг басшылығы төлеуі керек деп есептеді. Freedom тарапынан түсіндіргендей, Беков пен Световой компанияны айналып әрекет еткен, ал зардап шеккендер олармен жеке тұлғалар ретінде тікелей байланысқан.
ҚазТАГ материалдарының алғашқы дереккөздері ретінде жәбірленушілердің адвокаты мен зардап шеккендердің өздері болғаны хабарланады, олар биылғы жылдың көктемінде агенттік редакциясымен байланысқа шыққан. Қаржы холдингінің заңгерлерінің мәліметінше, 11 желтоқсандағы жағдай бойынша ҚазТАГ алаңдарында наурыз айының аяғынан бастап Freedom компаниясы туралы басылым сайтында 96 жарияланым, Telegram-каналда 27 жарияланым және YouTube-каналда 13 бейне — толық емес 9,5 ай ішінде барлығы 136 жарияланым орналастырылған.
БІРІНШІ ТАЛАП: КЛИЕНТТЕРДІҢ КЕЛІСІМ-ШАРТТАР ТУРАЛЫ ХАБАРДАР БОЛУЫ
Заңгерлердің бірінші талабы клиенттер Белиздегі FFIN Brokerage Services компаниясымен келісім-шарттар жасасу туралы білмеген деген тұжырымға қатысты.
Freedom Finance көптеген клиенттердің екі бөлек шоты бар екі дербес келісім-шарты болғанын көрсетеді: бірі «Фридом Финанс» АҚ арқылы қазақстандық бағалы қағаздармен жұмыс істеуге, екіншісі FFIN Brokerage Services арқылы американдық акциялармен сауда жасауға арналған. Компания бұл қарым-қатынастардың құрылымының өзі хабардар болмау мүмкіндігін жоққа шығарғанын атап көрсетеді.
Freedom Finance компаниясының негізгі дәлелі шоттарды толтыру рәсімі болып табылады. Шетелдік компанияға валютада қаражат аудару үшін клиенттер Қазақстандағы екінші деңгейлі банкке жүгініп, шетелдік компаниямен валюталық келісім-шартты ұсынуы қажет болды. Бұл республикада қолданыстағы валюталық бақылаудың стандартты рәсімі және санасыз операциялар жасау мүмкіндігін жоққа шығарады. Мұндай келісім-шарт ұсынылмаса, банктің валюталық операцияны жүргізуге құқығы болмады.
Freedom Finance деректері бойынша, жәбірленушілер өз өтініштерінде Белиздегі шоттарды ірі қазақстандық банктердің бірі арқылы толтырғандарын өздері растаған. Компания бұл рәсім клиенттерден саналы әрекеттерді және олардың нақты қай компаниямен жұмыс істейтінін түсінуді талап еткенін атап өтеді.
ЕКІНШІ ТАЛАП: АМЕРИКАНДЫҚ АКЦИЯЛАРМЕН ОПЕРАЦИЯЛАР ЖАСАУ ҚҰҚЫҒЫ
Екінші тармақ компаниялардың клиенттер үшін американдық акциялармен мәмілелер жасауға құқығы болмаған деген мәлімдемелерге қатысты. Freedom Finance мұны халықаралық қаржы нарықтарының жұмысын түсінбеуге негізделген манипуляция деп атайды.
Компания түсіндіреді: шетелдік брокерлерге SEC (АҚШ Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясы – ФБРК ред. ескертпесі) тіркелу немесе американдық лицензия қажет емес. Олар ұлттық реттеушілердің лицензияларын алып, американдық биржаларға тікелей қол жеткізе алатын жоғары тұрған брокерлер немесе суб-брокерлер арқылы жұмыс істейді. Мұндай тәжірибе халықаралық брокерлік бизнес үшін стандартты болып табылады.
FFIN Brokerage Services Белиздің Халықаралық қаржылық қызметтер жөніндегі комиссиясының (IFSC) лицензиясына ие болды, бұл американдық биржалардағы сауда-саттыққа қол жеткізе алатын брокерлермен серіктестік қатынастар арқылы шетелдік бағалы қағаздармен жұмысты қоса алғанда, брокерлік операцияларды жүргізуге құқық берді.
Қаржы нарығын реттеу агенттігі (ҚНРА) «Фридом Финанс» АҚ-ның американдық биржаға шыға алмайтынын растады, бұл компания ешқашан дауламаған. FFIN Brokerage Services-ке қатысты реттеуші түсініктеме бермеді, бұл қадағалау органы тарапынан шағымдардың жоқтығын көрсетуі мүмкін.
Freedom Finance аталған SEC және FINRA (АҚШ Қаржы индустриясын реттеу органы – ФБРК ред. ескертпесі) жауаптарында FFIN Brokerage Services компаниясының АҚШ-та тіркелмегені туралы ғана ақпарат болуы мүмкін екенін атап өтеді. Алайда бұл американдық акциялармен мәміле жасау құқығының жоқтығын дәлелдемейді, өйткені мұндай құқықты халықаралық тәжірибеге сәйкес белиздік лицензия берген.
Кейінірек компания Freedom Securities Trading Inc. болып қайта аталды, содан кейін Кипрдің Бағалы қағаздар және биржалар жөніндегі комиссиясының (CySEC) лицензиясымен Freedom Finance Europe компаниясына айналдырылды, бұл қызметтің заңдылығын және халықаралық реттеу стандарттарына сәйкестігін қосымша растайды.
ҮШІНШІ ТАЛАП: ҚЫЛМЫСТЫҚ ІСТЕРДІҢ СИПАТЫ
Үшінші мәселе тергелетін қылмыстық істердің сипатына қатысты. Freedom Finance тергеу брокерлік компаниялардың қызметіне емес, жеке тұлғалар арасындағы жеке қарым-қатынастарға байланысты екенін мәлімдейді.
Компания екі операция түрінің арасында нақты айырмашылықты жүргізеді. Клиенттер компаниялардағы брокерлік шоттарға ресми арналар арқылы, банктерге келісім-шарттарды ұсынып және белгіленген рәсімдерді сақтай отырып, қаражат аударды. Алайда тергеу нысанасына айналған жағдайларда жәбірленушілер ақшаны брокерлік шоттарға емес, жеке келісім бойынша нақты қызметкерлерге олардың жеке банк шоттарына тікелей аударған.
Freedom Finance мұны жәбірленушілердің өздерінің бейне сөздері мен өтініштеріндегі мәлімдемелері растайтынын көрсетеді. Компания зардап шеккендердің брокерлік компаниялармен келісім-шарттарының болуы нақты қызметкерлерге жеке аударымдар фактісін жоққа шығармайтынын және брокерлердің осы операцияларға қатыстылығы туралы мәлімдемелерге негіз бола алмайтынын атап өтеді.
Холдинг заңгерлері басқа талаптардың қатарында Виталий Световойдың лауазымының сипаттамасындағы дәлсіздіктерді көрсетеді. ҚазТАГ жарияланымдарында оны холдингтің атқарушы директоры деп атаған, ал оның нақты лауазымы сату департаментінің аймақтық желісін дамыту басқармасының үшінші бағытының атқарушы директоры болып дыбысталған. Компания бұл тұжырымдардың корпоративтік иерархиядағы позиция деңгейі бойынша айтарлықтай ерекшеленетінін атап өтеді: холдингтің атқарушы директоры топ-менеджментке жатады, ал Световойдың лауазымы басқарудың орта деңгейіне с